Leren leren: les 2

• New lesson editor
• Leren leren
• Secundair onderwijs
• Algemeen secundair onderwijs,Technisch secundair onderwijs

LEREN LEREN

LEREN PLANNEN - LEREN LEREN – LEREN LEVEN

LES 2

Hoe werkt mijn geheugen?

Waarom kan ik iets vandaag kennen en volgende week toch vergeten zijn?

Vandaag testen we je geheugen. Niet met een toets, maar met een breinproefje.

1

Vandaag onderzoeken we…

We gaan vooral doen, testen en vergelijken.

1

Wat onthoud ik vanzelf?

2

Hoe werkt mijn geheugen?

3

Wat kan mijn werkgeheugen aan?

4

Waarom vergeet ik?

Lesdoel

Ik kan uitleggen hoe aandacht, werkgeheugen, langetermijngeheugen en vergeten een rol spelen bij leren.

2

Breinproefje 1

Zo meteen zie je een lijst woorden.

Stap 1

Kijk aandachtig naar de woorden.

Stap 2

Je mag niets opschrijven.

Stap 3

Daarna verdwijnt de lijst. Dan schrijf je zoveel mogelijk woorden op. De volgorde maakt niet uit.

⏱

30 seconden kijken

3

Onthoud zoveel mogelijk woorden

Je krijgt 30 seconden. Nog niets opschrijven.

fiets

maan

appel

sleutel

regen

boek

muziek

stoel

koffie

berg

spiegel

vogel

laptop

kaars

brug

jas

trommel

wolk

kaart

bloem

4

30

s

+30 s

Welke woorden onthield je gemakkelijk?

Welke woorden verdwenen meteen?

Dacht je tijdens het kijken: “Dit ken/kan ik wel”?

Wat is het verschil tussen herkennen en ophalen?

Onthoud zoveel mogelijk woorden

Bekijk de woorden opnieuw.
Welke woorden herken je nu, maar kon je daarnet niet zelf opschrijven?

fiets

maan

appel

sleutel

regen

boek

muziek

stoel

koffie

berg

spiegel

vogel

laptop

kaars

brug

jas

trommel

wolk

kaart

bloem

4

30

s

+30 s

Kon je meer woorden herkennen dan je zelf kon ophalen?

Herkennen is gemakkelijker dan ophalen. Dat iets bekend aanvoelt, betekent nog niet dat je het zelfstandig kent.

Het geheugenmodel in één oogopslag

Van waarnemen naar verwerken, opslaan, vergeten en opnieuw ophalen.

LEREN LEREN • LES 2

Aandacht bepaalt wat je verwerkt

Niet alles wat je waarneemt, bereikt je werkgeheugen.

LEREN LEREN • LES 2

1. Zintuiglijk geheugen

Alles wat je ziet, hoort, voelt, ruikt en proeft komt heel kort binnen. Zonder aandacht verdwijnt die informatie vrijwel meteen.

2. Werkgeheugen

Aandacht selecteert informatie. In je werkgeheugen denk je ermee na, maar de ruimte is beperkt en de informatie blijft er maar kort.

Kernidee: aandacht is de poortwachter van je geheugen.

Door verwerken en ophalen wordt kennis sterker

Informatie blijft pas langer beschikbaar wanneer je ze actief gebruikt.

LEREN LEREN • LES 2

3. Langetermijngeheugen

Door te herhalen, betekenis te geven en verbanden te leggen, sla je informatie duurzamer op. De opslagruimte is bijna onbeperkt.

4. Ophalen en vergeten

Wat je niet verwerkt of opnieuw gebruikt, zakt weg. Door kennis actief op te halen, komt ze terug in het werkgeheugen en verstevig je het geheugenspoor.

Kernidee: moeilijk kunnen ophalen betekent niet dat leren mislukt — het ophalen ís een deel van het leren.

Het geheugenmodel

Zo werkt leren en onthouden.

SELECTEREN

OPSLAAN

VERGETEN

OPHALEN / HERHALEN

ZINTUIGLIJK

GEHEUGEN

👁 👂 ✋ 👃 👄

WERKGEHEUGEN

Hier denk je na en verwerk je informatie.

🧠

LANGETERMIJN-

GEHEUGEN

Hier sla je informatie langdurig op.

🗄️

Informatie die je niet verwerkt, herhaalt of gebruikt, raak je sneller kwijt.

Door informatie opnieuw op te halen, breng je kennis terug naar je werkgeheugen.

9

BREINPROEFJE 2

Hoeveel kan je werkgeheugen tegelijk vasthouden?

LEREN LEREN • LES 2

Je krijgt telkens één cijferreeks te horen.

Luister. Nog niets opschrijven.

STAP 1

Ik lees de reeks één keer.

STAP 2

Na mijn signaal schrijf je zoveel mogelijk cijfers in de juiste volgorde op.

STAP 3

Doel: ervaren wat er gebeurt als je werkgeheugen voller raakt.

Wat merkte je? Waarom werd het moeilijker?

JE WERKGEHEUGEN IS BEPERKT

Wat betekent dat in een echte les?

LEREN LEREN • LES 2

Een leerkracht legt een nieuwe formule uit, gebruikt drie nieuwe begrippen, toont tegelijk een schema én jij probeert alles letterlijk over te schrijven.

Wat kan er in je hoofd gebeuren?

Je mist een deel van de uitleg.

Nieuwe informatie verdringt andere informatie.

Je hoofd voelt “vol”.

Denk per twee: Wat kan jij doen om je werkgeheugen te helpen?

Noteer twee ideeën in je cursus.

- Eerst luisteren en pas daarna kernwoorden noteren.

- Niet alles letterlijk overschrijven.

- De uitleg in kleine stappen verwerken.

- Nieuwe informatie in eigen woorden herhalen.

- De leerstof koppelen aan iets wat je al kent.

- Het schema gebruiken om verbanden te zien.

- Vragen stellen wanneer iets niet duidelijk is.

- Afleidingen wegleggen en je aandacht op één taak richten.

- Even pauzeren tussen verschillende delen van de uitleg.

- Achteraf zonder te kijken vertellen wat je nog weet.

WAAROM VERGETEN WE?

LEREN LEREN • LES 2

LEES DE VERGEETCURVE

Werk eerst alleen. Bespreek daarna per twee.

LEREN LEREN • LES 2

Wanneer wordt volgens de grafiek het meeste vergeten?

1

Wat gebeurt er als je de leerstof lange tijd niet meer gebruikt?

2

Wat denk je dat er gebeurt als je tussendoor opnieuw probeert te herinneren wat je weet?

3

Wat betekent dit volgens jou voor één avond “blokken” voor een toets?

4

Nog geen studietips zoeken. Probeer te redeneren vanuit het geheugenmodel.

WAT LOOPT HIER MIS?

Gebruik het geheugenmodel. Zoek eerst het probleem, daarna een mogelijke oplossing.

LEREN LEREN • LES 2

Milan zit tijdens de uitleg regelmatig op zijn gsm. Achteraf zegt hij: “Ik snap niet waarom ik thuis alles opnieuw moet leren.”

Waar loopt het volgens het mis?

Wat zou Milan concreet anders kunnen doen?

CASUS 1 • MILAN

Lina leest haar cursus drie keer. Alles komt haar bekend voor. Wanneer iemand haar overhoort, kan ze weinig antwoorden.

Wat is hier het probleem?

Wat zou Lina concreet anders kunnen doen?

CASUS 2 • LINA

WAT LOOPT HIER MIS?

Nog twee situaties. Leg telkens de link met het geheugenmodel.

LEREN LEREN • LES 2

Yassine probeert veel nieuwe informatie tegelijk te verwerken. Na twintig minuten zegt hij dat zijn hoofd “vol” zit.

Welk onderdeel van het model speelt hier een rol?

Hoe kan hij zijn brein wat meer ruimte geven?

CASUS 3 • YASSINE

Emma leert op zondag een volledig hoofdstuk. Daarna bekijkt of gebruikt ze de leerstof twee weken niet meer.

Wat zal waarschijnlijk gebeuren?

Wat zou volgens het model kunnen helpen?

CASUS 4 • EMMA

Vergeetcurve van Ebbinghaus

KAN JE HET NU ZONDER HULP?

Cursus dicht. Probeer eerst zelf.

1. Welke drie soorten geheugen hebben we besproken?

2. Welke rol speelt aandacht bij wat je onthoudt?

3. Waarom is herkennen niet hetzelfde als iets zelf weten?

LEREN LEREN • LES 2

4. Waarom kan één keer leren onvoldoende zijn?

EXIT TICKET

Welke fout herken jij het meest bij jezelf?

LEREN LEREN • LES 2

☐

Ik geef soms onvoldoende aandacht.

☐

Ik probeer te veel tegelijk te verwerken.

☐

Ik verwar herkennen soms met echt kennen.

☐

Ik bekijk leerstof te weinig opnieuw.

Wat zou jij hieraan kunnen veranderen?

VOLGENDE LES: 4 EFFECTIEVE LEERSTRATEGIEËN