Welkom bij Nederlands
minute
second
Over 2 minuten gaan we starten
Wat moet je doen?
Op je eigen plek zitten, in rust.
Jas aan de kapstok.
Boek, pen(nen),schrift liggen al op tafel
Welkom bij Nederlands
minute
second
Over 2 minuten gaan we starten
Wat moet je doen?
Op je eigen plek zitten, in rust.
Jas aan de kapstok.
Boek, pen(nen),schrift liggen al op tafel
§ 1 & 2 cursus 3 Fictie
LessonUp – Verhalen begrijpen
Les 1: chronologisch navertellen | Les 2: verbanden tussen gebeurtenissen
Nederlands • 4 kader/ basis vmbo •
LES 1 • CHRONOLOGISCH NAVERTELLEN
START
Wat gebeurde er eerst?
Vandaag reconstrueren we een verhaal.
Kun jij ontdekken wat er écht als eerste gebeurde?
LES 1 • CHRONOLOGISCH NAVERTELLEN
DOEL
Leerdoel
Aan het einde van deze les kun jij:
• gebeurtenissen uit een verhaal in chronologische volgorde zetten;
• een verhaal kort en logisch navertellen;
• passende tijdsignaalwoorden gebruiken.
LES 1 • CHRONOLOGISCH NAVERTELLEN
WOORDWEB
Wat betekent chronologisch?
Schrijf woorden of voorbeelden op die volgens jou bij CHRONOLOGISCH horen.
LES 1 • CHRONOLOGISCH NAVERTELLEN
THEORIE
Chronologisch = tijdsvolgorde
Chronologisch vertellen betekent: gebeurtenissen vertellen in de volgorde waarin ze echt zijn gebeurd.
Handige woorden:
eerst • daarna • vervolgens • toen • later • uiteindelijk • ten slotte
LES 1 • CHRONOLOGISCH NAVERTELLEN
MEERKEUZE
Opwarmertje
1. De bel gaat.
2. Je wordt wakker.
3. Je fietst naar school.
4. Je kleedt je aan.
Wat is de juiste volgorde?
A 2–4–3–1
B 4–2–3–1
C 2–3–4–1
D 1–2–4–3
LES 1 • CHRONOLOGISCH NAVERTELLEN
SLEEPVRAAG
Sleep in de juiste volgorde
• Mila gaat na school naar het winkelcentrum.
• Mila ziet een jongen een telefoon uit een tas pakken.
• Mila waarschuwt een beveiliger.
• De beveiliger belt de politie.
• De jongen rent weg.
• De politie komt bij het winkelcentrum.
LES 1 • CHRONOLOGISCH NAVERTELLEN
THEORIE
Let op: een verhaal kan springen in de tijd
Een schrijver kan beginnen bij iets dat later gebeurt.
Voorbeeld:
‘De politie deed de handboeien om. Twee uur eerder zat Daan nog gewoon in de klas.’
Dat stukje over twee uur eerder is een terugblik / flashback.
LES 1 • CHRONOLOGISCH NAVERTELLEN
MEERKEUZE
Wat gebeurt hier?
‘De politie deed de handboeien om. Twee uur eerder zat Daan nog gewoon in de klas.’
A Een vooruitblik
B Een terugblik
C Alles wordt chronologisch verteld
D Een mening van de schrijver
LES 1 • CHRONOLOGISCH NAVERTELLEN
LEZEN
Lees goed: Het bericht
LEESFRAGMENT – HET BERICHT
Toen de politie voor de deur stond, wist Sem dat het serieus was. Een uur eerder had hij op zijn telefoon een bericht van een onbekend nummer gekregen: ‘Blijf vanavond binnen.’ Sem dacht dat een vriend een grap maakte. Daarom stuurde hij alleen een lachende emoji terug. Tien minuten later kwam er een tweede bericht: ‘Ik zie je.’ Sem keek uit het raam en zag aan de overkant een donkere scooter staan. Hij riep zijn moeder. Zij las de berichten en belde meteen de politie. Kort daarna verdween de scooter uit de straat.
LES 1 • CHRONOLOGISCH NAVERTELLEN
MEERKEUZE
Wat gebeurde als eerste?
A De politie stond voor de deur.
B Sem zag een donkere scooter.
C Sem kreeg een bericht van een onbekend nummer.
D Sem riep zijn moeder.
LES 1 • CHRONOLOGISCH NAVERTELLEN
MEERKEUZE
En wat gebeurde daarna?
Welke gebeurtenis kwam direct ná het eerste bericht?
A Zijn moeder belde de politie.
B Sem stuurde een lachende emoji terug.
C De scooter verdween.
D De politie kwam.
LES 1 • CHRONOLOGISCH NAVERTELLEN
SLEEPVRAAG
Reconstructie
Zet de gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde:
• Sem ziet een scooter.
• Sem krijgt het eerste bericht.
• Moeder belt de politie.
• Sem stuurt een emoji.
• Sem krijgt het tweede bericht.
• De scooter verdwijnt.
LES 1 • CHRONOLOGISCH NAVERTELLEN
SLEEPVRAAG
Welke woorden helpen?
Sleep/selecteer alleen de woorden die een tijdsvolgorde aangeven:
EERST OMDAT DAARNA MAAR VERVOLGENS TOEN WANT UITEINDELIJK
LES 1 • CHRONOLOGISCH NAVERTELLEN
OPEN VRAAG
Jij bent de verteller
Vertel ‘Het bericht’ in 4–5 zinnen chronologisch na.
Gebruik minimaal drie van deze woorden:
eerst • daarna • vervolgens • toen • uiteindelijk
LES 1 • CHRONOLOGISCH NAVERTELLEN
KLASSIKAAL
Check je antwoord
Controleer:
□ Begint mijn verhaal bij wat als eerste gebeurde?
□ Staat alles in de juiste volgorde?
□ Gebruik ik tijdsignaalwoorden?
□ Heb ik alleen de belangrijkste gebeurtenissen genoemd?
LES 1 • CHRONOLOGISCH NAVERTELLEN
OPEN VRAAG
Challenge
Maak één logisch mini-verhaal van deze gebeurtenissen:
• Jax hoort glas breken.
• Jax ligt te slapen.
• Hij loopt naar beneden.
• De achterdeur staat open.
• Hij belt zijn vader.
Schrijf 4–5 zinnen en gebruik minimaal drie tijdsignaalwoorden.
LES 1 • CHRONOLOGISCH NAVERTELLEN
OPEN VRAAG
Exit-ticket
Maak af:
‘Als ik een verhaal chronologisch navertel, moet ik vooral …’
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
START
Maak §1 Cursus 3
blz 56-60
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
DOEL
Leerdoel
Aan het einde van deze les kun jij:
• verbanden tussen gebeurtenissen herkennen;
• oorzaak en gevolg benoemen;
• met signaalwoorden uitleggen hoe gebeurtenissen samenhangen.
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
MEERKEUZE
Even terug
Wat betekent CHRONOLOGISCH?
A Alleen de belangrijkste personen noemen
B Gebeurtenissen in tijdsvolgorde vertellen
C Vertellen waarom iets gebeurt
D Je mening over het verhaal geven
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
SLEEPVRAAG
Snelle reconstructie
Zet op volgorde:
• De docent spreekt Ravi aan.
• Ravi komt te laat binnen.
• Ravi mist de bus.
• Ravi verslaapt zich.
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
THEORIE
Niet alleen WAT, maar ook WAAROM
Gebeurtenissen kunnen met elkaar verbonden zijn.
OORZAAK → GEVOLG
Ravi verslaapt zich → hij mist de bus → hij komt te laat.
De ene gebeurtenis zorgt voor de volgende.
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
MEERKEUZE
Oorzaak of gevolg?
Noah fietst veel te hard. Daardoor valt hij in de bocht.
Wat is de OORZAAK?
A Noah valt.
B Noah fietst veel te hard.
C De bocht is het gevolg.
D Er is geen verband.
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
MEERKEUZE
En wat is het gevolg?
Noah fietst veel te hard. Daardoor valt hij in de bocht.
A Noah fietst hard.
B Noah valt in de bocht.
C Noah heeft een fiets.
D Noah gaat naar huis.
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
THEORIE
Signaalwoorden voor verbanden
Oorzaak / reden:
omdat • doordat • want
Gevolg:
daardoor • daarom • zodat
Tegenstelling:
maar • toch • hoewel
Tijd:
eerst • daarna • toen • later
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
MEERKEUZE
Kies het beste woord
Mila had niet geleerd. ______ haalde ze een onvoldoende.
A Maar
B Daardoor
C Eerst
D Hoewel
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
LEZEN
Lees goed: Het bericht, deel 2
LEESFRAGMENT – HET BERICHT, DEEL 2
Sem bleef na het bezoek van de politie onrustig. Omdat de afzender zijn straat kende, geloofde hij niet meer dat het een grap was. De volgende ochtend wilde hij toch naar school. Zijn moeder vond dat geen goed idee en bracht hem met de auto. Toen Sem bij school uitstapte, zag hij dezelfde donkere scooter aan de overkant. Daardoor schrok hij en liep hij meteen het schoolgebouw in. Hij vertelde zijn mentor wat er was gebeurd. De mentor belde zijn moeder én de politie. Even later bleek dat de scooter van een bezorger was. Toch bleef één vraag onbeantwoord: wie had de berichten gestuurd?
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
MEERKEUZE
Waarom is Sem onrustig?
A Omdat hij te laat op school is.
B Omdat de afzender zijn straat kent.
C Omdat zijn moeder boos is.
D Omdat hij zijn telefoon kwijt is.
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
MEERKEUZE
Wat is het gevolg?
Sem ziet dezelfde donkere scooter bij school.
Wat gebeurt DAARDOOR?
A Hij gaat naar huis.
B Hij stuurt opnieuw een emoji.
C Hij schrikt en loopt snel naar binnen.
D Hij belt de bezorger.
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
SLEEPVRAAG
Koppel oorzaak en gevolg
Sleep elke oorzaak naar het juiste gevolg:
1. De afzender kent Sems straat.
2. Sem ziet de scooter bij school.
3. Sem vertelt zijn mentor wat er is gebeurd.
A. De mentor belt zijn moeder en de politie.
B. Sem gelooft niet meer dat het een grap is.
C. Sem schrikt en loopt naar binnen.
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
OPEN VRAAG
Maak het verband duidelijk
Maak af:
Omdat ____________________________,
gebeurt ____________________________.
Gebruik een gebeurtenis uit het verhaal.
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
OPEN VRAAG
Nu andersom
Maak af:
____________________________ gebeurt.
Daardoor ____________________________.
Gebruik opnieuw een gebeurtenis uit het verhaal.
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
SAMENWERKEN
Detective-opdracht
A Sem ontvangt een dreigend bericht.
B Hij ziet een donkere scooter.
C Zijn moeder belt de politie.
D De volgende dag ziet Sem weer een donkere scooter.
Bespreek met z'n tweeën:
Welke gebeurtenissen hangen met elkaar samen? Leg minstens TWEE verbanden uit.
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
MEERKEUZE
Welke uitleg is het sterkst?
A Sem ziet een scooter en daarna loopt hij naar binnen.
B Sem loopt naar binnen omdat hij dezelfde scooter ziet en daardoor bang wordt.
C Sem loopt naar binnen maar hij ziet een scooter.
D Sem ziet eerst een scooter.
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
OPEN VRAAG
Eindopdracht
Vertel in 5–6 zinnen wat er in ‘Het bericht’ gebeurt.
Eisen:
• vertel chronologisch;
• gebruik minimaal twee tijdsignaalwoorden;
• beschrijf minimaal twee verbanden;
• gebruik bijvoorbeeld omdat, doordat, daardoor of daarom.
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
POLL
Hoe goed lukt het?
🟢 Ik kan een verhaal chronologisch navertellen én verbanden uitleggen.
🟠 Ik snap het, maar heb soms nog hulp nodig.
🔴 Ik vind dit nog lastig.
DOCENT • ANTWOORDEN
DOCENT
Antwoorden les 1
Dia 5: A (2–4–3–1)
Dia 6: winkelcentrum → telefoon → beveiliger → politie bellen → jongen rent → politie komt
Dia 8: B, terugblik
Dia 10: C
Dia 11: B
Dia 12: eerste bericht → emoji → tweede bericht → scooter → moeder belt politie → scooter verdwijnt
Dia 13: eerst, daarna, vervolgens, toen, uiteindelijk
DOCENT • ANTWOORDEN
DOCENT
Antwoorden les 2
Dia 3: B
Dia 4: verslapen → bus missen → te laat → docent spreekt Ravi aan
Dia 6: B
Dia 7: B
Dia 9: B
Dia 11: B
Dia 12: C
Dia 13: 1–B, 2–C, 3–A
Dia 17: B
Open vragen: meerdere formuleringen mogelijk; beoordeel vooral of het verband logisch en expliciet is.
LES 2 • VERBANDEN TUSSEN GEBEURTENISSEN
START
Maak §2 Cursus 3
blz 59-64