de republiek

De republiek
1 / 31
next
Slide 1: Slide

This lesson contains 31 slides, with interactive quizzes, text slides and 7 videos.

Items in this lesson

De republiek

Slide 1 - Slide

Programma
les 1
Frankische rijk
les 2
Renaissance en reformatie
les 3
reformatie en Gouden eeuw
les 4
Gouden eeuw
les 5
Republiek
Les 6
Napoleon

Slide 2 - Slide

80 jarige oorlog

Slide 3 - Mind map

Kijk naar de afbeelding. Van wie is dit schilderij?
A
Johannes Vermeer
B
Frans Hals
C
Rembrandt van Rijn
D
Jan Steen

Slide 4 - Quiz

In de Gouden Eeuw zijn veel nieuwe wetenschappelijke ontdekkingen gedaan. Welke persoon heeft gezorgd voor het leegpompen van de polders?
A
Simon Leeghwater
B
Eise Eisema
C
Jan Swammerdam
D
Antoni van Leeuwenhoek

Slide 5 - Quiz

Langs de Vecht in Utrecht staat een groot aantal van dit soort prachtige landhuizen.
Wie hebben deze huizen laten bouwen?
A
edellieden in de zeventiende en achttiende eeuw
B
fabrikanten tijdens de industriële revolutie in de negentiende en begin twintigste eeuw
C
kooplieden en regenten in de zeventiende en achttiende eeuw
D
D. plantagehouders uit de Nederlandse koloniën in de negentiende en begin twintigste eeuw

Slide 6 - Quiz

Nederland als onderdeel van Spanje

Slide 7 - Slide

Filips II (1527-1598)
1555: Koning van het rijk van de Spaanse Habsburgers -> waaronder de Nederlanden

Slide 8 - Slide

Willem van Oranje


  • Op 11-jarige leeftijd erfde Willem van Nassau (Dld.) het prinsdom Orange (Fr.).
  • De protestantse Willem kreeg een katholieke opvoeding aan het hof van Karel V. Zowel Karel als Filips konden goed opschieten met Willem.
  • Als stadhouder van Holland weigerde Willem hard op te treden tegen protestanten. Hierdoor ontstond een langdurig conflict met Filips II.

Slide 9 - Slide

Slide 10 - Video


Alva in de Nederlanden
1567




  • Filips II heeft Alva de opdracht gegeven een einde te maken aan de opstand en de 'Beeldenbrekers' te straffen, ongeacht hun rang.
Fernando Álvarez de Toledo y Pimentel, hertog van Alva, was één van de succesvolste generaals van Karel V en Filips II. Voor hen had hij al veel belangrijke veldtochten gewonnen.

Hij was al 60 jaar, voor die tijd een hoge leeftijd, toen hij landvoogd van de Nederlanden werd.

Slide 11 - Slide

Bloedraad en belastingen



  • Voor het straffen van de schuldigen aan de Beeldenstorm, stelt Alva een rechtbank in: de Raad van Beroerte, die al snel 'Bloedraad' wordt genoemd.
  • Om het Spaanse leger te betalen, voert Alva nieuwe belastingen in, waarvan de 'Tiende Penning' het meest gehaat is.
  • Edelen, die volgens Alva een rol hadden gespeeld, maar niet waren gevlucht, werden opgepakt en geëxecuteerd.
De Raad van Beroerten was een bijzondere rechtbank, ingesteld op 20 september 1567 door de hertog van Alva namens koning Filips II. De Raad had tot doel iedereen te vonnissen die op een of andere manier had deelgenomen aan de opstanden van 1566-1567 die waren uitgelopen in de beeldenstorm. 

De Raad was wettig, de koning had het recht om hoogverraad en wat daaronder viel, door een speciale rechtbank te laten beoordelen. Bij de vonnissen van de Raad, die op degelijk onderzoek berustten, stond vooral het belang van de koning voorop. Op privileges werd bij het vonnissen niet gelet.

De Raad werd door het volk vanwege het grote aantal uitgesproken doodvonnissen ook wel Bloedraad genoemd. 

De Raad van Beroerten werd ingesteld in 1567 en opgeheven in 1576.

Slide 12 - Slide

De Opstand begint
1568-1572



  • Met terreur maakt Alva de bevolking bang. Dat werkt: vrijwel niemand durft in opstand te komen of geld te geven aan Willem van Oranje.
  • Hij wil de legers van Alva aanvallen en de Nederlanden bevrijden.
  • Hoewel de Slag bij Heiligerlee (1568) een succes is, mislukt de aanval volledig en moet Willem van Oranje verslagen terug naar Duitsland.

Slide 13 - Slide

De Tachtigjarige Oorlog
1568-1648
  • De eerste fase wordt ook wel de Nederlandse Opstand (tegen Spanje) genoemd
  • De, voornamelijke protestantste, Noordelijke Nederlanden gaan verder zonder de katholieke koning Filips II
Het eerste deel van de Nederlandse Opstand werd geleid door Willem van Oranje. Hij is een verre voorvader van onze huidige koning Willem-Alexander. In 1984 werd, 400 jaar na zijn dood, een herdenkingspostzegel uitgebracht.

Slide 14 - Slide

Slide 15 - Video


Moord!
10 juli 1584






  • Filips II had Willem van Oranje in 1580 vogelvrij verklaard: iedereen mocht hem ongestraft vermoorden en zou daarvoor goed worden beloond.
  • de Fransman Balthasar Gerards vermoord Willem van Oranje
Balthasar begaf zich op dinsdag 10 juli 1584 rond het middaguur naar het Prinsenhof met de mededeling dat hij Willem wilde spreken. Willems vrouw Louise van Coligny schijnt nog bezorgd te hebben gevraagd wie dat ongure type wel was, maar werd gerustgesteld. 

Willem meldde Balthasar dat hij hem na het middageten te woord zou staan. Balthasar keerde terug naar herberg De Diamant om zijn pistolen te halen.

Rond half twee verliet het gezelschap de eetzaal. Toen Willem van Oranje zijn voet op de eerste trede van de trap zette schoot Balthasar hem van dichtbij in de borst en de zij. De prins zakte in elkaar en sprak - volgens het officiële verslag - zijn beroemde laatste woorden: "Mon Dieu, ayez pitié de mon âme, et de ce pauvre peuple!", vertaald als: "Mijn God, heb medelijden met mij en mijn arme volk!". 

Volgens recente onderzoeken zou hij op slag dood moeten zijn geweest en heeft hij deze woorden niet gezegd.

Slide 16 - Slide

Slide 17 - Video

Slide 18 - Video

Alleen verder...
  • De Noordelijke Nederlanden hebben eerst nog geprobeerd een koning te vinden. Dat lukte niet. Daarom wordt besloten verder te gaan zónder koning, als de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
  • Dit was uniek in de wereld: "Geen koning?! Wie beschermt je dan?!"


Slide 19 - Slide

De Staten-Generaal
  • Elk van de zeven gewesten had een eigen bestuur: de gewestelijke staten
  • Zij namen vooral beslissingen die hun eigen gewest aangingen.
  • Beslissingen die voor de hele Republiek belangrijk waren, werden genomen in de Staten-Generaal: de vergadering van alle gewestelijke staten bij elkaar
  • De voorzitter van de Staten-Generaal was de raadspensionaris



Een andere belangrijke functie in de Republiek was de stadhouder. Dit waren sinds Willem van Oranje altijd de Prinsen van Oranje. In de Republiek werd dan ook zijn zoon Maurits de eerste stadhouder.

De stadhouder had hoge militaire functies: hij was kapitein-generaal van het leger en admiraal-generaal van de vloot.

Officieel was de stadhouder in dienst van de Staten-Generaal, maar wie de baas was, was niet altijd even duidelijk....

Slide 20 - Slide

Slide 21 - Slide

Regenten

  • In tegenstelling tot andere landen hadden de (rijke) burgers in de Republiek veel meer macht en invloed dan de adel.
  • Veel van deze burgers waren enorm rijk geworden door de handel (in de steden)
  • Deze groep rijke burgers noem je regenten.
  • Bijna alle belangrijke banen waren in handen van de regenten.



Slide 22 - Slide

Slide 23 - Video

Slide 24 - Video

Opdracht
Doe onderzoek naar:
Leids verzet
de Spaanse furie
Unie van Atrecht
Vrede van Munster
Watergeuzen


Slide 25 - Slide

Engeland had last van het succes van Nederland en er komt oorlog op zee!

Slide 26 - Slide

Rampjaar
  • 1672 aanval op De Republiek

  • Nederland word aangevallen door:
Engeland, Frankrijk, Münster en Keulen

  • Leger van de Republiek is zwakker dan voorheen door bezuinigingen

Slide 27 - Slide

Slide 28 - Video


Het Rampjaar
1672



  • In 1672 vielen de Engelsen, Fransen en Duitsers tegelijkertijd Nederland aan.
  • Op zee wist De Ruijter de Engelsen tegen te houden, maar het landleger is te zwak
  • Sommigen gaven De Witt de schuld: hij had ook het leger moeten versterken
  • Samen met zijn broer Cornelis werd hij afgeslacht en opgehangen






Aan het einde van de middag drongen opgehitste, dronken en woedende schutters de gevangenis binnen en sleurden de broers naar buiten. Cornelis bezweek onder de slagen van geweerkolven. Johan werd door notaris Van Soenen met een piek in zijn gezicht gestoken. Daarna schoot luitenant-ter-zee Maerten van Valen hem van achteren met een pistool in zijn hoofd.

De lijken werden geheel ontkleed, op het Groene Zoodje aan de wipgalg ondersteboven opgehangen, opengereten en gecastreerd. Tenen, vingers, oren, neuzen, lippen en tongen werden afgesneden. De ingewanden werden uit de lichamen gehaald en volgens de ooggetuige en dichter-industrieel Joachim Oudaan deels door de omstanders opgegeten of aan honden te eten gegeven. Hendrick Verhoeff ging er prat op dat hij de harten uit de lichamen had gesneden, iets dat hij de magistraat – de ochtend van de moord – beloofd had te doen. Ze zijn nog jaren tentoongesteld geweest.

Slide 29 - Slide

Hoe wordt NL bestuurd tijdens de periode van Filips II?
A
De zoon van Filips II
B
Edelen, die regeren uit naam van Filips II
C
Edelen
D
Filips II met een aantal ambtenaren

Slide 30 - Quiz

Wat is de actie van Filips II na de beeldenstorm?
A
Hij stuurt Hertog van Alva met een leger
B
Hij wil zo snel mogelijk de kerken herstellen
C
Hij laat Willem van Oranje het oplossen
D
Hij doet niks

Slide 31 - Quiz