Les 3 Verzekeren, studeren, sparen, aandelen, obligaties

• New lesson editor
• Bedrijfseconomie
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 4

HAVO Bedrijfseconomie

Wat gaan we doen

• PO (uitleg + handout)

• Introductie

• Verzekeren (H3)

• Aan de slag

• Studeren en lenen (H3)

• Aandelen en obligaties (H4)

• Aan de slag

• Examenoefening

Praktische opdracht

Eerste deadline volgende week (2/10)

Tweede deadline 18/10

Inleveren voor kerstvakantie

Verzekering 

Particuliere verzekeringen géén sociale verzekeringen

Volgens de wet 

Volgens de wet 

Sommenverzekeringen 

Een verzekering waarbij de uitkering door de verzekeraar afhankelijk is vanaf het moment dat verband houdt met het leven of sterven van een bepaalde persoon. 

Levensverzekeringen zijn altijd een sommenverzekering

Schadeverzekering 

Verzekering waarbij de uitkering door de verzekeraar afhankelijk is van de geleden schade.

Opdracht

Schrijf zoveel mogelijk verschillende verzekeringen op die gezinnen kunnen hebben

2

minute

30

second

+30 s

Schadeverzekeringen voor personen

• Autoverzekering 

• Opstalverzekering (huis of ander gebouw) 

• Inboedelverzekering (alles wat zich los in huis bevindt)

• Aansprakelijkheidsverzekering 

• Rechtsbijstandsverzekering (hulp bij juridische geschillen) 

• Reis- en annuleringsverzekering 

• Zorgverzekering basis (verplicht) en aanvullend (vrijwillig) 

Autoverzekering 

Verzeker je een smartphone?

Text

Hoe zit dit bij ondernemingen?

Verlies

Een schip kan vracht verliezen. Een schip kan verloren gaan. Maar ook het verlies van olie kan leiden tot een grote schadepost.

Schade

Je kunt je tegen heel veel verzekeren, maar schade door oorlogen en natuurrampen zijn bijna altijd uitgesloten.

Gemis van verwacht voordeel

Deze voorraad kan niet meer worden verkocht. De daarmee te behalen winst zonder de brand zal niet meer worden behaald.

Brandverzekering

Verzekering tegen de schade ontstaan door brand.

De verzekeraar eist vaak middelen van de verzekerde om schade door brand te voorkomen of te beperken.

Transportverzekering

Verzekering tegen de schade ontstaan tijdens het transport van goederen.

Een ongeluk kan tot file leiden en ook dat geeft schade. Toch is schade door files niet verzekerd.

Bedrijfsschadeverzekering

Verzekering tegen de schade ontstaan door tijdelijke stilstand van een bedrijf door brand, stormschade enzovoort.

Kredietverzekering

Verzekering tegen de schade ontstaan

door het niet kunnen innen van uitstaande vorderingen.

Kredietlimiet

Maximum kredietbedrag waarvoor de kredietverzekeraar garant staat.

Exportkredietverzekering

Verzekering tegen de schade door het niet kunnen innen van uitstaande vorderingen bij afnemers in het buitenland.

Commercieel risico bij exportkredietverzekering

Risico voor een onderneming/exporteur dat de onderneming/importeur niet betaalt door de schuld van laatstgenoemde.

Politiek risico bij exportkredietverzekering

Risico voor een onderneming/exporteur dat de onderneming/importeur niet betaalt door de schuld van de overheid in het importland.

Productaansprakelijkheids

verzekering

Verzekering tegen de schade

die kan ontstaan door het

gebruik van een bepaald

product.

Wettelijke aansprakelijkheidsverzekering

Verzekering tegen de schade die een persoon kan toebrengen aan een andere persoon of een zaak van een andere persoon.

Dit vinden de meeste buren niet leuk.

Rechtsbijstandverzekering

Verzekering waarbij de verzekeraar een persoon of een onderneming bijstaat bij juridische geschillen.

Brand en gezonde waarde (voorbeeld)

Berekenen schade-uitkering 

• Te gebruiken bij o.a. opstal-, inboedel-, brand- en bedrijfsschadeverzekering 

• Op de polis staat het maximale bedrag waarvoor je verzekerd bent

• Het kan zijn dat je voor een te laag of te hoog bedrag verzekerd bent

• De schade-uitkering door de verzekeraar berekenen we met de formule 

schade-uitkering =                                                  x schadebedrag

• De uitkering kan nooit meer zijn dan het schadebedrag en maximaal tot het verzekerd bedrag

verzekerd bedrag 

 gezonde waarde

Berekenen schade-uitkering 

schade-uitkering =                                        x schadebedrag

                            verzekeringsbreuk

                            > 1 = oververzekering

 

                            < 1 = onderverzekering 

                                       

verzekerd bedrag 

 gezonde waarde

De waarde van het verzekerd object bijv. je huis direct voorafgaand aan de schade

(je krijgt niet alle schade vergoed)

(je krijgt schade volledig vergoed, maar je hebt meer premie betaald dan nodig) 

Oververzekering

Verzekering waarbij de verzekerde som hoger is dan de gezonde waarde.

Al verzeker je het schuurtje voor een paar miljoen, daardoor wordt het niet meer waard.

Onderverzekering

Verzekering waarbij de verzekerde som lager is dan de gezonde waarde.

Premier-risqueverzekering

Verzekering waarbij – ondanks onderverzekering – geleden schade geheel wordt uitgekeerd, met als maximum de verzekerde som.

Berekening verzekeringskosten

Premie

Poliskosten +

Totaal

Assurantiebelasting 21% +                 

Verzekeringskosten

€ 37,00

€   5,25

€ 42,25

€   8,87

€   51,12

Aan de slag

3.1 en 3.3

15 minuten

Aan de slag

3.4

5 minuten

Onjuist!

Waarvoor zou jij wel/ niet lenen?

5

minute

00

second

+30 s

H05 Opdracht gesprek over lenen - gesprekskaarten (lesmateriaal bovenbouw)

Zoek het uit...

Lees de tekst op bladzijde 62 en 63 en beantwoord daarna de volgende vragen?

1. Wat is het verschil tussen een persoonlijke lening en een doorlopend krediet?  

2. Waarom is de rente op deze consumptieve leenvormen zo hoog vergeleken met de rente van een hypotheek?

3. Wat is het verschil tussen koop op afbetaling en huurkoop?

4. Waarom zijn de leenvormen (genoemd in vraag 3) goedkoper dan de leenvormen bij vraag 1?

Private lease: is dit lenen?

Credit card: is dit lenen of een vorm van consumptief krediet?

Maximale rente: wettelijke rente + 8%

WR in 2026 is 4%

Hoofdstuk 4

Sparen en beleggen

Twee mogelijkheden

Vul hieronder de voor en nadelen van sparen en beleggen in

Sparen

Beleggen

Voordeel:

Nadeel:

Je krijgt Rente

De rente is laag

Je kunt jouw geld verliezen

Je belegging kan meer waard worden

BELEGGEN OP DE BEURS

Drie bekende voorbeelden

Het aandeel: een Nederlandse uitvinding (1602)

Effectenbeurs: waardepapieren (aandelen en obligaties)

AANDELEN

Hoe verdien je geld met aandelen?

Wat is een aandeel?

- Een bewijs van eigendom van een onderneming

- Ze leveren een deel van het EV van het bedrijf.

- Beurskoers: de marktprijs, komt tot stand door vraag en aanbod

Hoe verdien je aan aandelen:

- Dividend (deel van de winst)

- Koersresultaat (beurskoers eindperiode - beurskoers begin periode)

AANDELEN

De voor- en nadelen

Wat is een aandeel?

- Een bewijs van eigendom van een onderneming 

- Ze leveren een deel van het EV van het bedrijf.

- Beurskoers: de marktprijs, komt tot stand door vraag en aanbod

              Kans op een hoog rendement (Koerswinst en/of dividend)

                 Zeggenschap: aandeelhouder is mede-eigenaar en mag meebeslissen over

het beleid van de onderneming

                  Hoog risico: bij een faillissement van de onderneming krijgt de

aandeelhouder als laatste z’n geld terug

                  Hoge transactiekosten (bij aan- en verkoop)

HOE ONTSTAAN AANDELEN?

een aandeel is een bewijs van eigendom in een bedrijf

AEX AMSTERDAM EXCHANGE INDEX

Koerswaarde

Het bedrag dat je voor het aandeel moet betalen als je het wilt kopen.

Emissiekoers

De door de onderneming vastgestelde prijs waartegen beleggers nieuwe aandelen kunnen kopen.

Dividend

Uitkering

• uit de winst

• voor aandeel-houders

Koerswinst

Een waardestijging van de aandelen.

Bij dalende koersen kan er een koersverlies zijn.

Economische ontwikkelingen

Ontwikkelingen en geruchten die effect hebben op de koersontwikkeling van aandelen.

Aan de slag

4.4, 4.5 en 4.6

15 minuten

Beleggingsfonds

Een lager risico ten opzichte van een belegging in 1 aandeel

Wat is een beleggingsfonds?

• Een fonds verzamelt geld van een (grote) groep beleggers en belegt dat in bijvoorbeeld aandelen

• Doordat in het fonds de belegging wordt gespreid over meerdere aandelen, is het risico lager ten opzichte van een belegging in (bijvoorbeeld) één aandeel.

• Als geld wordt belegd in een beursindex (bijvoorbeeld de AEX-index) dan noemen we het een indexfonds

Obligaties

Hoe verdien je geld met obligaties?

Wat is een obligatie?

- Een bewijs van deelname aan een langlopende lening, uitgegeven door een onderneming

- De belegger wordt schuldeiser

- Nominale waarde:   de oorspronkelijk afgesproken waarde -> de waarde zoals die in de statuten staat vermeld
 - Beurskoers: de marktprijs, vooral bepaald door de marktrente (maar ook kredietwaardigheid van de onderneming)

Hoe verdien je aan obligaties:

- Rente (van te voren afgesproken)

Obligaties

De voor- en nadelen

Wat is een obligatie?

- Een bewijs van deelname aan een langlopende lening, uitgegeven door een onderneming

- De belegger wordt schuldeiser -> Ze leveren een deel van het VV (Vreemd vermogen)

              Een lager risico dan bijvoorbeeld aandelen. +  Je krijgt een vaste rente

               Bij een faillissement van de onderneming heb je voorrang op de

aandeelhouders om je geld terug te krijgen

Mogelijk een lager rendement dan aandelen (rente is vast en onafhankelijk van        bedrijfsresultaat. Meer risico dan een spaarrekening.

                  Hoge transactiekosten (bij aan- en verkoop)

HOE ONTSTAAN Obligaties?

Een bewijs van deelname aan een langlopende lening

Een bedrijf wilt investeren om te groeien, maar heeft het geld niet. Ze kunnen dit in 1 x lenen of meerdere kleine leningen doen.

Mensen kunnen dus geld in het bedrijf investeren. 

Ze kopen dus obligaties. 
Dat betekent dat ze geld lenen aan het bedrijf.

(Staats)obligaties

Koers in procenten

Standaardobligatie is € 1.000 (100%)

Koers is afhankelijk van de rente.

Voorbeeld: 4% rente op de obligatie terwijl rente 2% is.

Je kunt hier alleen mee rekenen als je ook rekening houdt met de aflossing en looptijd

Huidige rente ca. 3%

Aan de slag

4.7 en 4.7

20 minuten

Handout bespreken

slot

Wat heb je geleerd?

Benoem drie zaken