Ademhalen en gaswisseling
Ademhalen en gaswisseling
This item has no instructions
Leerdoel
Ik kan beschrijven hoe longblaasjes werken, wat het verschil is tussen ingeademde en uitgeademde lucht, en hoe inademen en uitademen ontstaan.
This item has no instructions
Herhaling
Houd de uitleg heel concreet: lucht zit in het longblaasje, bloed stroomt erlangs in kleine bloedvaten. Dat is de plaats waar uitwisseling gebeurt.
Gaswisseling
Aan de uiteinden van de bronchiën zitten longblaasjes
Om de longblaasjes liggen longhaarvaten
In de longblaasjes zit lucht
In de longhaarvaten zit bloed
Zuurstof gaat in het bloed
Koolstofdioxide gaat uit het bloed
Houd de uitleg heel concreet: lucht zit in het longblaasje, bloed stroomt erlangs in kleine bloedvaten. Dat is de plaats waar uitwisseling gebeurt.
Gaswisseling gaat snel
De wand van een longblaasje is erg dun
De wand van een longhaarvat is ook erg dun
Longblaasjes hebben samen een groot oppervlak
Daardoor kan gaswisseling snel verlopen
Koppel bouw aan functie: dun en groot oppervlak zorgt voor snelle opname en afgifte van gassen.
Zuurstof in het lichaam
Zuurstof gaat in de longblaasjes naar het bloed. Het bloed vervoert de zuurstof naar de cellen. In de cellen wordt zuurstof gebruikt bij de verbranding.
Leg eventueel kort uit dat verbranding in de biologie energie vrijmaakt in cellen.
Verschil in lucht
Ingeademde lucht: veel zuurstof, weinig koolstofdioxide
Uitgeademde lucht: minder zuurstof, veel koolstofdioxide
Uitgeademde lucht is ook vochtiger
Laat leerlingen het verschil vooral onthouden in twee kernwoorden: zuurstof erin, koolstofdioxide eruit.
Wat gaat van de lucht naar het bloed?
koolstofdioxide
zuurstof
waterdamp
slijm
Controleert de richting van de gaswisseling. Leerlingen halen vaak zuurstof en koolstofdioxide door elkaar.
Waarom heeft je lichaam zuurstof nodig?
Bespreek dat zuurstof in de cellen nodig is voor verbranding en dat daarbij koolstofdioxide ontstaat, die via het bloed teruggaat naar de longen.
Borstademhaling
Je gebruikt hierbij vooral de tussenribspieren
Ook ribben en borstbeen bewegen
Bij inademen gaat de borstkas omhoog en naar buiten
Noem dat ademhalingsspieren ook het middenrif en buikspieren omvatten, maar dat deze slide focust op borstademhaling.
Inademen met de borst
Tussenribspieren trekken samen → ribben en borstbeen bewegen omhoog → borstholte wordt groter → longen worden groter → lucht stroomt naar binnen
Gebruik de pijlen alleen als keten van gebeurtenissen. Laat eventueel met armbewegingen zien dat de borstkas groter wordt.
Uitademen met de borst
Tussenribspieren ontspannen → ribben en borstbeen bewegen omlaag → borstholte wordt kleiner → longen worden kleiner → lucht stroomt naar buiten
Benadruk het verschil tussen aanspannen en ontspannen van spieren.
Wat verandert er?
Bij inademen: borstholte groter
Bij uitademen: borstholte kleiner
De longen volgen deze beweging
Zo kan lucht in en uit stromen
Veel leerlingen denken dat longen zelf actief lucht naar binnen trekken; verduidelijk dat ze de beweging van de borstholte volgen.
Wat gebeurt eerst bij inademen met de borst?
longen groter
lucht naar binnen
borstholte groter
tussenribspieren samen
Test de volgorde uit de keten op slide 11.
Buikademhaling
Je gebruikt hierbij vooral het middenrif
Ook de buikwand beweegt mee
Bij rustige ademhaling gebeurt dit vaak vanzelf
Maak duidelijk dat buikademhaling niet betekent dat lucht in de buik komt.
Inademen met de buik
Middenrif trekt samen → middenrif gaat omlaag → borstholte wordt groter → longen worden groter → lucht stroomt naar binnen
Noem erbij dat de organen in de buik wat worden weggedrukt, waardoor de buikwand naar voren komt.
Uitademen met de buik
Middenrif ontspant → middenrif gaat omhoog → borstholte wordt kleiner → longen worden kleiner → lucht stroomt naar buiten
Verbind dit aan wat leerlingen kunnen voelen bij hun eigen buik tijdens rustig ademen.
Buikwand beweegt mee
Middenrif omlaag: buikwand naar voren
Middenrif omhoog: buikwand terug
Borstholte en longen veranderen mee
Veelvoorkomende fout: leerlingen noemen de buikspieren als hoofdoorzaak van rustige inademing. Hier ligt de nadruk op het middenrif.
Gewone ademhaling
Bij gewone, rustige ademhaling gebruik je borstademhaling en buikademhaling samen. Je lichaam laat zo steeds verse lucht in de longen komen en oude lucht weer naar buiten gaan.
Dit is de verbinding tussen de twee ademhalingsvormen; ze zijn geen complete tegenpolen.
Welke spier gebruik je vooral bij buikademhaling?
buikspieren
tussenribspieren
middenrif
kuitspieren
Plausibele misvatting: leerlingen denken vaak dat buikademhaling vooral door buikspieren komt.
Ga aan de slag met de opdrachten!
This item has no instructions