Ademhalen en gaswisseling

Ademhalen en gaswisseling

1 / 21
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBiologieMiddelbare schoolvmbo kLeerjaar 2

This lesson contains 21 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

Ademhalen en gaswisseling

This item has no instructions

Leerdoel

Ik kan beschrijven hoe longblaasjes werken, wat het verschil is tussen ingeademde en uitgeademde lucht, en hoe inademen en uitademen ontstaan.

This item has no instructions

Herhaling

Houd de uitleg heel concreet: lucht zit in het longblaasje, bloed stroomt erlangs in kleine bloedvaten. Dat is de plaats waar uitwisseling gebeurt.

Gaswisseling

  • Aan de uiteinden van de bronchiën zitten longblaasjes

  • Om de longblaasjes liggen longhaarvaten

  • In de longblaasjes zit lucht

  • In de longhaarvaten zit bloed

  • Zuurstof gaat in het bloed

  • Koolstofdioxide gaat uit het bloed

Houd de uitleg heel concreet: lucht zit in het longblaasje, bloed stroomt erlangs in kleine bloedvaten. Dat is de plaats waar uitwisseling gebeurt.

Gaswisseling gaat snel

  • De wand van een longblaasje is erg dun

  • De wand van een longhaarvat is ook erg dun

  • Longblaasjes hebben samen een groot oppervlak

  • Daardoor kan gaswisseling snel verlopen

Koppel bouw aan functie: dun en groot oppervlak zorgt voor snelle opname en afgifte van gassen.

Zuurstof in het lichaam

Zuurstof gaat in de longblaasjes naar het bloed. Het bloed vervoert de zuurstof naar de cellen. In de cellen wordt zuurstof gebruikt bij de verbranding.

Leg eventueel kort uit dat verbranding in de biologie energie vrijmaakt in cellen.

Verschil in lucht

  • Ingeademde lucht: veel zuurstof, weinig koolstofdioxide

  • Uitgeademde lucht: minder zuurstof, veel koolstofdioxide

  • Uitgeademde lucht is ook vochtiger

Laat leerlingen het verschil vooral onthouden in twee kernwoorden: zuurstof erin, koolstofdioxide eruit.

Wat gaat van de lucht naar het bloed?

A

koolstofdioxide

B

zuurstof

C

waterdamp

D

slijm

Controleert de richting van de gaswisseling. Leerlingen halen vaak zuurstof en koolstofdioxide door elkaar.

Waarom heeft je lichaam zuurstof nodig?

Bespreek dat zuurstof in de cellen nodig is voor verbranding en dat daarbij koolstofdioxide ontstaat, die via het bloed teruggaat naar de longen.

Borstademhaling

  • Je gebruikt hierbij vooral de tussenribspieren

  • Ook ribben en borstbeen bewegen

  • Bij inademen gaat de borstkas omhoog en naar buiten

Noem dat ademhalingsspieren ook het middenrif en buikspieren omvatten, maar dat deze slide focust op borstademhaling.

Inademen met de borst

Tussenribspieren trekken samen → ribben en borstbeen bewegen omhoog → borstholte wordt groter → longen worden groter → lucht stroomt naar binnen

Gebruik de pijlen alleen als keten van gebeurtenissen. Laat eventueel met armbewegingen zien dat de borstkas groter wordt.

Uitademen met de borst

Tussenribspieren ontspannen → ribben en borstbeen bewegen omlaag → borstholte wordt kleiner → longen worden kleiner → lucht stroomt naar buiten

Benadruk het verschil tussen aanspannen en ontspannen van spieren.

Wat verandert er?

  • Bij inademen: borstholte groter

  • Bij uitademen: borstholte kleiner

  • De longen volgen deze beweging

  • Zo kan lucht in en uit stromen

Veel leerlingen denken dat longen zelf actief lucht naar binnen trekken; verduidelijk dat ze de beweging van de borstholte volgen.

Wat gebeurt eerst bij inademen met de borst?

A

longen groter

B

lucht naar binnen

C

borstholte groter

D

tussenribspieren samen

Test de volgorde uit de keten op slide 11.

Buikademhaling

  • Je gebruikt hierbij vooral het middenrif

  • Ook de buikwand beweegt mee

  • Bij rustige ademhaling gebeurt dit vaak vanzelf

Maak duidelijk dat buikademhaling niet betekent dat lucht in de buik komt.

Inademen met de buik

Middenrif trekt samen → middenrif gaat omlaag → borstholte wordt groter → longen worden groter → lucht stroomt naar binnen

Noem erbij dat de organen in de buik wat worden weggedrukt, waardoor de buikwand naar voren komt.

Uitademen met de buik

Middenrif ontspant → middenrif gaat omhoog → borstholte wordt kleiner → longen worden kleiner → lucht stroomt naar buiten

Verbind dit aan wat leerlingen kunnen voelen bij hun eigen buik tijdens rustig ademen.

Buikwand beweegt mee

  • Middenrif omlaag: buikwand naar voren

  • Middenrif omhoog: buikwand terug

  • Borstholte en longen veranderen mee

Veelvoorkomende fout: leerlingen noemen de buikspieren als hoofdoorzaak van rustige inademing. Hier ligt de nadruk op het middenrif.

Gewone ademhaling

Bij gewone, rustige ademhaling gebruik je borstademhaling en buikademhaling samen. Je lichaam laat zo steeds verse lucht in de longen komen en oude lucht weer naar buiten gaan.

Dit is de verbinding tussen de twee ademhalingsvormen; ze zijn geen complete tegenpolen.

Welke spier gebruik je vooral bij buikademhaling?

A

buikspieren

B

tussenribspieren

C

middenrif

D

kuitspieren

Plausibele misvatting: leerlingen denken vaak dat buikademhaling vooral door buikspieren komt.

Ga aan de slag met de opdrachten!

This item has no instructions