Maatschappelijke rol van de VIG’er

• New lesson editor
• Verzorgende
• MBO
• Studiejaar 1,2

Week 3: De maatschappelijke ontwikkelingen

Open met herkenbare praktijkvoorbeelden: ondersteuning bij ADL, contact met familie, signaleren van veranderingen en samenwerken met andere zorgverleners.

Lesdoelen

Student kan uitleggen wat de maatschappelijke rol van een VIG’er is en hoe deze bijdraagt aan het welzijn van cliënten en de samenleving.

Herkent verschillende werkvelden, doelgroepen en disciplines in de zorg en

beschrijft hoe samenwerking tussen disciplines bijdraagt aan goede zorg.

Verklaart hoe maatschappelijke ontwikkelingen zoals vergrijzing, digitalisering

en zelfregie van cliënten de rol van een VIG’er beïnvloeden.

Legt uit wat een persoonlijke visie is en hoe deze samenhangt met de

waarden en taken van een VIG’er.

Verbindt eigen kwaliteiten en ervaringen aan de maatschappelijke rol van een

VIG’er en gebruikt dit om een persoonlijke visie te formuleren.

Hoe is met je?

Stage?

Welke woorden passen voor jou bij de rol van een VIG’er?

Gebruik de opbrengst om voorkennis op te halen. Vraag door op woorden als welzijn, zorg, samenwerken, signaleren, zelfregie en veiligheid.

Wat is de maatschappelijke rol?

Een VIG’er ondersteunt mensen bij gezondheid, dagelijks functioneren en kwaliteit van leven.

Die rol is maatschappelijk, omdat goede zorg niet alleen de cliënt helpt, maar ook familie, mantelzorgers en de samenleving ontlast.

De VIG’er werkt dichtbij de cliënt en ziet vaak als eerste wat iemand nodig heeft.

Benadruk dat 'maatschappelijke rol' groter is dan alleen zorgtaken uitvoeren: het gaat ook om meedoen, veiligheid en menswaardigheid.

Werkvorm: VIG’er in de samenleving – Wat is jouw betekenis?

Doel: Studenten ontdekken hoe het werk van een VIG’er belangrijk is voor de cliënt én voor de samenleving.

Duur: 10 minuten
Werkvorm: groepjes van 2-3 studenten

Stap 1 – Kies een situatie

Stap 2 – Denk samen na

studenten beantwoorden:

• Wat doet de VIG’er in deze situatie?

• Wat betekent dit voor de cliënt?

• Wat betekent dit voor de familie/mantelzorger?

• Wat betekent dit voor de samenleving?

• Wat gebeurt er als deze zorg niet wordt gegeven?

Bijdragen aan welzijn

• ondersteunen bij dagelijkse zorg

• bevorderen van comfort en veiligheid

• signaleren van lichamelijke of psychische veranderingen

• stimuleren van eigen regie waar mogelijk

• bieden van aandacht en structuur

Koppel welzijn aan meerdere dimensies: lichamelijk, psychisch en sociaal welzijn.

Meer dan zorg alleen

De VIG’er heeft ook een rol in het voorkomen van problemen. Door goed te observeren en op tijd te handelen, kunnen achteruitgang, onveiligheid of overbelasting van naasten sneller worden opgemerkt.

Daardoor blijft passende zorg langer mogelijk.

Noem voorbeelden zoals vallen, ondervoeding, eenzaamheid, vergeetachtigheid of overbelasting van mantelzorgers.

Betekenis voor de samenleving

• ondersteunt kwetsbare mensen

• versterkt zelfredzaamheid

• werkt samen met mantelzorgers

• helpt passende zorg toegankelijk houden

• draagt bij aan menswaardige zorg

Leg uit dat de maatschappelijke waarde ook zit in het betaalbaar en haalbaar houden van zorg door passende ondersteuning.

De VIG’er als schakel

Een VIG’er staat tussen cliënt, naasten en andere professionals in. Juist daarom is deze functie belangrijk: je ziet, ondersteunt, stemt af en rapporteert.

Die combinatie maakt de VIG’er onmisbaar in goede dagelijkse zorg.

Gebruik dit als brug naar de volgende subthema’s over ontwikkelingen, werkvelden en samenwerken.

Waarom is de rol van een VIG’er maatschappelijk belangrijk?

A

Door alleen medicatie te geven

B

Door familie taken over te nemen

C

Door cliënten en naasten te ondersteunen

D

Door vooral administratief te werken

De kern uit slides 2-6: de VIG’er ondersteunt niet alleen de cliënt, maar ontlast ook naasten en draagt bij aan passende, menswaardige zorg in de samenleving.

Maak de samenvatting compleet

Een VIG’er ondersteunt mensen bij gezondheid, dagelijks functioneren en kwaliteit van leven. Door goed te signaleren en op tijd te handelen, kunnen problemen eerder worden opgemerkt. De VIG’er is ook een belangrijke schakel tussen cliënt, naasten en andere professionals.

kwaliteit van leven

signaleren

schakel

zelfregie

digitalisering

werkveld

rapporteren

Alle drie de begrippen komen letterlijk of bijna letterlijk terug in slides 2-6 en dragen de hoofdgedachte van dit subthema.

Noem één manier waarop een VIG’er problemen helpt voorkomen.

Bespreek dat goede antwoorden verwijzen naar vroeg signaleren, voorkomen van achteruitgang of onveiligheid, ontlasting van naasten, behoud van passende zorg en welzijn van de cliënt.

Maatschappelijke ontwikkelingen

De zorg verandert voortdurend. Drie ontwikkelingen hebben veel invloed op het werk van de VIG’er:

• vergrijzing

• digitalisering

• zelfregie van cliënten

Deze ontwikkelingen veranderen wat cliënten nodig hebben en wat er van de VIG’er verwacht wordt.

Maak duidelijk dat het niet alleen om trends gaat, maar om concrete gevolgen in de dagelijkse praktijk.

Vergrijzing

• meer ouderen met complexe zorgvragen

• vaker meerdere aandoeningen tegelijk

• grotere druk op zorg en mantelzorg

• meer behoefte aan langdurige ondersteuning

Verbind vergrijzing aan complexere observatie, meer afstemming en het belang van preventie.

Gevolgen van vergrijzing voor de VIG’er

Door vergrijzing krijgt de VIG’er vaker te maken met cliënten die op meerdere gebieden ondersteuning nodig hebben. Dat vraagt om goed observeren, prioriteiten stellen, samenwerken en persoonsgericht werken.

De rol wordt daardoor breder en inhoudelijk complexer.

Voorbeelden: somatische zorg combineren met geheugenproblemen, mobiliteit, medicatie en sociale kwetsbaarheid.

Digitalisering in de zorg

• digitaal rapporteren

• gebruik van zorgtechnologie

• beeldzorg en communicatie op afstand

• sneller informatie delen

• nieuwe vaardigheden nodig

Noem dat digitalisering kansen biedt, maar ook vraagt om zorgvuldigheid, privacybewustzijn en uitleg aan cliënten.

Zelfregie van cliënten

Zelfregie betekent dat cliënten zoveel mogelijk meedenken, meebeslissen en zelf doen. De VIG’er neemt dan niet alles over, maar ondersteunt op een manier die past bij de mogelijkheden van de cliënt.

Dat vraagt om luisteren, afstemmen en respect voor keuzes.

Maak onderscheid tussen zelfregie en volledige zelfstandigheid: iemand kan regie houden en toch hulp nodig hebben.

Wat verandert er in het werk?

Vergrijzing → complexere zorgvragen

Digitalisering → meer werken met technologie en gegevens

Zelfregie → meer samen beslissen met de cliënt

De VIG’er blijft ondersteunen, maar doet dat steeds meer persoonlijk, flexibel en in samenwerking met anderen.

Gebruik de pijlen alleen als samenvatting van de veranderingen in de beroepsrol.

Wat hoort het best bij zelfregie van cliënten?

A

Alles zelfstandig doen

B

Samen beslissen over zorg

C

Zorg weigeren zonder overleg

D

Taken volledig overnemen

Zelfregie is niet hetzelfde als volledige zelfstandigheid. De cliënt denkt mee, beslist mee en houdt invloed, ook als hulp nodig blijft.

Vul de kernbegrippen in

Door vergrijzing krijgt de VIG’er vaker te maken met complexe zorgvragen. Digitalisering betekent meer werken met technologie en gegevens. Bij zelfregie denkt en beslist de cliënt zoveel mogelijk mee over de zorg.

vergrijzing

Digitalisering

zelfregie

somatiek

revalidatie

welzijn

mantelzorg

Controleer of studenten de drie maatschappelijke ontwikkelingen kunnen koppelen aan hun betekenis in het werk van de VIG’er.

Welke verandering merk jij het meest in het werk van de VIG’er?

Bespreek dat digitalisering voordelen kan hebben zoals sneller rapporteren, beter delen van informatie, beeldzorg of ondersteuning met zorgtechnologie. Mogelijke aandachtspunten: privacy, uitleg aan cliënten, vaardigheden.

Werkvelden van de VIG’er

Een VIG’er kan in verschillende werkvelden werken, bijvoorbeeld:

• thuiszorg

• PG

• somatiek

• revalidatie

Per werkveld verschillen de doelgroep, taken en samenwerking.

PG staat voor psychogeriatrie; licht dit mondeling toe als dat nog niet bekend is.

Doelgroepen per werkveld

Somatiek

• cliënten met lichamelijke aandoeningen

• ondersteuning bij dagelijkse zorg en comfort

Revalidatie

• cliënten werken aan herstel

• focus op oefenen, stimuleren en opbouw

Thuiszorg

• cliënten wonen zelfstandig

• hulp bij verzorging, medicatie, observatie

• vaak afstemming met mantelzorg

• 
  

PG (psychogeriatrie)

• vooral mensen met dementie

• behoefte aan structuur, veiligheid en herkenning

Somatiek en revalidatie

Thuiszorg en PG

Houd de beschrijvingen functioneel en praktijkgericht; het doel is onderscheid zien tussen werkvelden.

De VIG’er in verschillende werkvelden

Doel van de opdracht

Je ontdekt wat een VIG’er (Verzorgende IG) doet in verschillende werkvelden en waarom samenwerken met andere zorgprofessionals belangrijk is.

Werkvorm

Je werkt samen in een leerteam.

Elk leerteam krijgt één werkveld:

• Thuiszorg

• PG – Psychogeriatrie

• Somatiek

• Revalidatie

Jullie opdracht

Maak samen een korte presentatie of poster over jullie werkveld.

Beantwoord de volgende vragen:

1. Wie zijn de cliënten?
Welke doelgroep(en) kom je tegen in dit werkveld?

• Welke leeftijd hebben de cliënten?

• Welke zorg of ondersteuning hebben zij nodig?

• Welke aandoeningen of problemen kunnen voorkomen?

2. Wat doet een VIG’er?
Beschrijf minimaal 5 taken van een VIG’er in dit werkveld.

3. Met wie werkt de VIG’er samen?
Welke andere zorgprofessionals kom je tegen?

4. Waarom is samenwerken belangrijk?

Taken van de VIG’er per werkveld

• persoonlijke verzorging bieden

• observeren en rapporteren

• medicatie ondersteunen volgens afspraken

• begeleiden bij zelfredzaamheid

• afstemmen met cliënt en naasten

Leg uit dat de kern van het beroep terugkomt in elk werkveld, maar de invulling per doelgroep verschilt.

Disciplines in de zorg

Rond een cliënt werken vaak meerdere disciplines samen, zoals:

• verpleegkundige

• arts

• fysiotherapeut

• ergotherapeut

• activiteitenbegeleider

• maatschappelijk werker

• mantelzorger of naaste

Maak duidelijk dat mantelzorgers formeel geen zorgdiscipline zijn, maar wel een belangrijke samenwerkingspartner.

Waarom samenwerken nodig is

Goede zorg ontstaat wanneer professionals informatie delen en hun handelen op elkaar afstemmen. Daardoor sluit de ondersteuning beter aan bij wat de cliënt nodig heeft.

Samenwerking helpt om veiliger, completer en meer persoonsgericht te werken.

Voorbeeld: mobiliteit, voeding, medicatie en dagstructuur hangen vaak samen en vragen dus om afstemming.

In welk werkveld staat herstel en opbouw het meest centraal?

A

PG

B

Somatiek

C

Thuiszorg

D

Revalidatie

Deze vraag laat studenten onderscheid maken tussen de werkvelden uit slides 13-17.

Maak de tekst af

In de thuiszorg wonen cliënten vaak zelfstandig. In PG gaat het vooral om mensen met dementie. Goede zorg vraagt samenwerking, zodat ondersteuning veiliger, completer en meer persoonsgericht wordt.

thuiszorg

PG

persoonsgericht

somatiek

revalidatie

digitalisering

zelfregie

De laatste blank controleert of studenten de opbrengst van samenwerken kunnen benoemen, niet alleen de namen van werkvelden.

Met welke discipline werk jij of verwacht jij het meest samen te werken?

1

Verpleegkundige

2

Arts

3

Fysiotherapeut

4

Mantelzorger/naaste

Persoonlijke visie

Een persoonlijke visie is jouw eigen kijk op wat goede zorg is en hoe jij als VIG’er wilt werken. Die visie is niet los van het beroep, maar hangt samen met de waarden, taken en verantwoordelijkheid van een VIG’er.

Gebruik eenvoudige taal: een persoonlijke visie helpt richting geven aan keuzes in de praktijk.

Waarden die daarbij passen

• respect

• aandacht

• betrouwbaarheid

• deskundigheid

• persoonsgericht werken

• stimuleren van zelfregie

Leg uit dat waarden zichtbaar worden in gedrag, communicatie en keuzes tijdens zorgmomenten.

Visie en taken horen bij elkaar

Je persoonlijke visie krijgt betekenis in de manier waarop je werkt. Wie persoonsgericht werken belangrijk vindt, zal bijvoorbeeld goed luisteren, wensen bespreken en zorg aanpassen aan de cliënt.

Visie beïnvloedt dus het dagelijkse handelen.

Koppel visie aan concrete taken zoals observeren, rapporteren, begeleiden en samenwerken.

Eigen kwaliteiten en ervaringen

Bij het vormen van een persoonlijke visie kijk je ook naar jezelf:

• welke kwaliteiten neem je mee?

• welke ervaringen hebben je gevormd?

• wat vind jij belangrijk in contact met cliënten?

• hoe wil jij bijdragen aan goede zorg?

Dit is de inhoudelijke voorbereiding op de latere reflectie en BPV-koppeling, zonder de leerling hier al een opdracht te geven.

Van beroep naar persoonlijke richting

De maatschappelijke rol van de VIG’er geeft het kader: ondersteunen, signaleren, samenwerken en bijdragen aan welzijn. Je persoonlijke visie geeft daar jouw eigen richting aan.

Zo verbind je het beroep met wie jij bent als zorgprofessional.

Laat zien dat professionele waarden en persoonlijke motivatie elkaar versterken, niet vervangen.

Wat is een persoonlijke visie van een VIG’er?

A

Een rooster van taken

B

Een eigen kijk op goede zorg

C

Een lijst met protocollen

D

Een overzicht van diagnoses

Laat studenten het verschil zien tussen professionele kaders en hun eigen richting binnen het beroep.

Wat neem jij mee uit deze les over de rol van de VIG’er?

Dit is een exit ticket. Laat studenten kort terugkijken op hun eigen leeropbrengst.

Missie- Visie

Wat doen we en waarom? Waar willen we naartoe?

Gaat over het heden Gaat over de toekomst

Het doel en de opdracht

van de organisatie Het beeld/droom van de organisatie voor de toekomst

1. Een visie geeft richting aan de medewerkers.

2. Een visie inspireert medewerkers.

3. Met een visie kan een organisatie zich onderscheiden.

Functies van een visie

Visie

“De cliënt staat centraal. Ik kijk naar wat de cliënt nodig heeft, maar ook naar wat de cliënt zelf kan en wil.”

Wat is een beleidsplan?

Een beleidsplan is een document waarin een organisatie beschrijft wat zij wil bereiken en hoe zij dat gaat aanpakken.

Het beleidsplan vertaalt de missie en visie naar concrete plannen en afspraken.

Voorbeeld in de zorg:

• Missie: Wij bieden veilige en persoonlijke zorg.

• Visie: Cliënten houden zoveel mogelijk zelf de regie.

• Beleidsplan: We gaan dit bereiken door medewerkers te scholen, cliëntgericht te werken, regelmatig de zorg te evalueren en de kwaliteit van zorg te controleren.

Wat is een beleidscyclus?

De beleidscyclus is een stappenplan waarmee een organisatie beleid maakt, uitvoert, controleert en verbetert.

Begrippenlijst

VIG’er - verzorgende IG die cliënten ondersteunt bij verzorging, gezondheid en dagelijks functioneren.

maatschappelijke rol - de betekenis van een beroep voor cliënten, naasten en de samenleving.

welzijn - hoe goed iemand zich lichamelijk, psychisch en sociaal voelt.

vergrijzing - toename van het aantal ouderen in de samenleving.

digitalisering - steeds meer gebruik van digitale middelen en technologie in de zorg.

zelfregie - het vermogen van cliënten om mee te denken, keuzes te maken en invloed te houden op hun zorg.

werkveld - de zorgsetting waarin een VIG’er werkt, zoals thuiszorg of revalidatie.

Begrippenlijst

doelgroep - de groep cliënten voor wie zorg of ondersteuning bedoeld is.

discipline - een beroepsgroep die vanuit eigen deskundigheid bijdraagt aan zorg.

samenwerken - met anderen afstemmen om passende en veilige zorg te bieden.

persoonlijke visie - jouw eigen kijk op wat goede zorg is en hoe jij wilt werken.

persoonsgericht werken - zorg afstemmen op wensen, mogelijkheden en behoeften van de cliënt.

mantelzorger - naaste die onbetaald en langdurig voor iemand zorgt.

signaleren - veranderingen of problemen opmerken en daar passend op reageren.

Lees (de Boom): Boek - Professioneel werken voor verzorgende-IG

Hoofdstuk: 12.2 Samenwerken met andere disciplines

Maak: Verwerkingsopdracht - 3,4 en

Evaluatie:

1-Zelftoets (individueel) – De student maakt de toets vanuit de Boom om kennis over

professionaliteit en de CanMEDS-rollen te controleren en toe te passen.

Boek: Professioneel werken voor verzorgende-IG

Hoofstuk 20 – Professionaliteit en CanMeds-rollen

2-Zelftoets (individueel) – De student maakt de toets vanuit de Boom om kennis over

samenwerken met andere professionals te controleren en toe te passen.

Boek: Professioneel werken voor verzorgende-IG.

Hoofstuk 12 – Samenwerken net andere professional

Volgende week: Voorbereiding:

1.Lees (de Boom): Boek - Professioneel werken voor verzorgende-IG Hoofdstuk:

Methodisch werken 2.1 t/m 2.3

Maak: Verwerkingsopdracht – 3 t/m 8