H8 par 8.1 + 8.2 + 8.3

• Maatschappijleer
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Leerroute 4

H8 Werk 

Deze les

1. Intro nieuw hoofdstuk / toets vorige hoofdstuk 

2. Par 8.1 

3. Par 8.2 

4. Par 8.3

5. Werken in het boek 

8.1 Waarom werken we? 

Vrijwilligerswerk

Werk

Werk is je doet iets waar anderen behoefte aan hebben

Bijvoorbeeld de kapper. 

Werk vooral om geld te verdienen, maar ieder zo zijn ding. Werk kan ook belangrijk zijn voor de maatschappij zoals docenten. Als je werkt betaal je belasting en premies. Bij uitkering wordt het daarvan ingehouden. 

Vrijwilligerswerk onbetaald werk wat je onverplicht doet. 

Vereniging of mantelzorg. 

Noem 4 redenen om te gaan werken

1. Salaris

2. Sociale contacten; samenwerken kan een goed gevoel geven en er kunnen vriendschappen ontstaan of een relatie vinden

3. Waardering; goed gevoel van complimenten of belangrijk gevonden worden 

4. Ergens goed in worden

Piramide van Maslow 

De basisbehoeften van ieder mens. De onderste is de belangrijkste om daarvanuit op te bouwen. 

Bij welke basisbehoefte speelt werk geen rol. 

Een ander woord voor vrijwilligerswerk is:

1. onbetaald werk
2. maatschappelijke participatie
3. participatie
4. werk

8.2 Met werk kom je verder

Maatschappelijke positie 

De plek die iemand inneemt in de

samenleving.

Wat heeft invloed op je
maatschappelijke
positie?

De volgende zaken hebben invloed op je maatschappelijke positie:

• geld en bezit

• status

• verantwoordelijkheid

• talent

• macht

• kennis en vaardigheden

Alle maatschappelijke posities in een samenleving van laag naar hoog

Maatschappelijke ladder.

Op de ladder is vaak kritiek. Niet iedereen heeft het talent om door

te leren of vindt verantwoordelijkheid hebben belangrijk. Dat is niet erg: de samenleving heeft behoefte aan theoretisch én praktisch opgeleide mensen.

Niet iedereen heeft gelijke kansen in de samenleving:

1. kansenongelijkheid
2. gelijkheid
3. solidariteit
4. kansrijk

Mensen hebben meer kansen met meer geld. Ingangen via invloedrijke mensen, maar niet iedereen kent die. 

Wat neemt er af in de samenleving door kansenongelijkheid?

1. wij-gevoel
2. sociale cohesie
3. zij-gevoel
4. participatie

Kwalificatieplicht

De overheid probeert de kansenongelijkheid te verkleinen.

Daarom is de kwalificatieplicht ingesteld: 

leerlingen van 16 tot 18 jaar zijn verplicht onderwijs te volgen tot ze een diploma hebben.

Het doel daarvan is dat leerlingen een goede kans op de arbeidsmarkt krijgen.

Sociale mobiliteit

Doorgroeien naar een andere maatschappelijke positie 

Bijvoorbeeld door je inzet op je opleiding of je werk.

Bijvoorbeeld: beginnen als vakkenvuller en eindigen als manager. 

In veel andere landen is dit anders, daar is je familie bepalend voor je positie in de samenleving.

8.3 Ken je rechten

Wit

Zwart

Als je een arbeidsovereenkomst hebt, werk je ‘wit’. Je betaalt dan belasting en premies.

Bij zwartwerk betaal je geen belastingen en premies. Het lijkt dus of je meer geld krijgt, maar je hebt geen rechten. Zwartwerken is verboden en er staat een flinke boete op. Je bent niet verzekerd bij ongevallen en hebt geen rechten. 

Wat staat er allemaal
in een arbeidsovereenkomst?

De afspraken tussen werkgever

en werknemer.

Bijvoorbeeld over:

• je functie

• je werktijden

• de lengte van het contract

• je loon

• het aantal vakantiedagen

• je proeftijd

Afspraken over werk voor alle
werknemers binnen een hele bedrijfstak.

1. cao
2. collectieve arbeidsovereenkomst
3. arbeidsovereenkomst
4. arbowet

Een bedrijfstak is bijvoorbeeld de horeca, de bouw of de zorg.

CAO verhogingen gaan via de vakbonden. Zij strijden voor de werknemers van een bepaalde bedrijfstak. 

Arbowet 

(Arbeidsomstandighedenwet) staat waaraan gezonde en veilige werkplekken moeten voldoen.

Bijvoorbeeld: bouwvakkers moeten stevige schoenen en een helm dragen.

Voor jongeren zijn speciale arboregels.

Ook over werktijden en pauzes zijn er afspraken gemaakt:

Loon 

Het minimumloon is het salaris dat je minimaal moet ontvangen als je in loondienst werkt.

Het brutoloon is het loon dat je afspreekt in je contract.

Het nettoloon is het bedrag dat na belasting en premies op je

bankrekening wordt gestort.

nos.nl

Recht op een uitkering

Werken is een recht. Daarom staat in de Grondwet dat de overheid

haar best moet doen om voor voldoende banen te zorgen.

Als het niet lukt om een baan te vinden, heb je recht op een uitkering. 

Als je een uitkering krijgt moet je (vaak) voldoen aan sollicitatieplicht

1. waar
2. niet waar

Sollicitatieplicht: je moet blijven zoeken naar een baan.

Werken in je boek

Maak par 8.1 t/m 8.3