1 havo H6 GILR.pptx


Woonplaats en werkplaats

§6.1

H6 Steden en staten

1 / 26
next
Slide 1: Slide
New lesson editor

This lesson contains 26 slides, with text slides.

Report this lesson

Items in this lesson


Woonplaats en werkplaats

§6.1

H6 Steden en staten



Lesdoelen

Na de les kun je:

  • Uitleggen hoe in Europa weer een landbouwstedelijke samenleving ontstond.

  • Uitleggen hoe de geldeconomie zich ontwikkelde.

  • Uitleggen hoe gilden werken.

  • Uitleggen hoe de internationale handel ontstond.

  • Begrippen kennen en uitleggen.


Platteland

  • Rond 1000 kwamen er nieuwe landbouwtechnieken

    • Sloten graven  landbouwgrond maken

    • Nieuwe ploeg  grond beter woelen


  • Meer voedsel = meer & gezondere mensen


  • Handel groeide

    • Markten waar producten werden verkocht.

    • Gevolg = groei van handel



Ontstaan van steden

  • Mensen gingen om markten wonen  groeit uit tot stad.

  • Handelaren betaalden tol.


  • Landbouwstedelijke samenleving ontstaat


  • Verstedelijking ging snelst in:

    • Noord-Italië

    • Vlaanderen

    • Holland


Geldeconomie

  • Op de markt kwamen mensen met producten en mensen die wilden kopen.

  • Vraag + aanbod bij elkaar.

  • Handelaren maakten winst.



  • Er waren geldwisselaars  mensen waar je munten kon wisselen

    • Ze gingen ook geld bewaren en uitlenen = een bank.

    • Banken verdienen geld door rente (vergoeding voor lenen).

    • Wisselbrief = brief met afspraak over geld.



Gilden

  • Ambachtslieden moesten in een gilde  ieder ambacht 1 gilde.

  • Samenwerking

  • Regels over werktijd, kwaliteit en prijs.

  • Hulp bij werkloosheid, ziek of overlijden.

  • Opleiding voor nieuwe mensen.



Internationale handel

  • Hanzesteden in Noord-Europa  veel handel tussen steden

    • Bont, vis en graan


  • 1200: Kogge  nieuw schip met veel vrachtruimte


  • Handel Noord-Zuid Europa  handel in specerijen

  • https://schooltv.nl/video-item/welkom-in-de-middeleeuwen-de-steden-en-de-pest-afl-4



Aan de slag!

  • Maak opdrachten 2, 3B, 4, 5, 9.



Zelfstandige burgers

§6.2

H6 Steden en staten


Lesdoelen

Na de les kun je:

  • Uitleggen hoe een stad bestuurd werd.

  • Uitleggen wat stadsrechten zijn.

  • Uitleggen waarom de lage adel minder belangrijk werd.



Belangrijke gewesten


  • Nederland, België en Luxemburg bestond uit gewesten (provincies)  samen waren dit de Nederlanden.

    • Holland het belangrijkst.


  • Stadsrechten

    • Steden kregen bepaalde stadsrechten van een vorst of heer.

    • Burgers mochten: stadsmuren bouwen, belasting heffen, stad besturen en stadswetten maken.






Stadsbestuur


  • Door steden verdween de horigheid  boeren steeds meer vrij.


  • Steden werden bestuurd door schepenen  rijke en aanzienlijke burgers.

  • Alleen mannen konden burger (burgerij) worden.


  • Bestuurders maakten stadswetten + kwamen samen in het raadhuis.

  • Steden hadden een vroedschap (controle).

  • Steden hadden ook burgemeesters.


Steden en edelen



  • Belasting gaf de landheer geld  hij kon ambtenaren en leger betalen.


  • Hierdoor niet meer afhankelijk van lage adel.


De machtige kerk

§6.3

H6 Steden en Staten


Bouw van kerken



  • In Europa werden veel kerken gebouwd:


  • 1000-1200 = Romaanse kerken

    • Kleine ramen

    • Ronde bogen

    • Dikke stenen muren


  • 1200-1500 = Gotische kerken

    • Grote ramen

    • Puntige bogen

    • Dunnere muren





Leven na de dood

Na de dood:

  • De hemel  als je goed had geleefd.

    • Eerst in het vagevuur.

  • De hel  als je een doodzone begaan had (moord).


  • Aflaat = ticket om het vagevuur te verkorten.

    • Te krijgen door liefdadigheid of een bedevaart.


  • Heiligen konden ook helpen. Mensen vereerden hun relikwieën.


Normen van de kerk

  • De kerk was tegen mensen met ander gedrag en ideeën  ketters en heksen.

    • Ze moesten naar de inquisitie  rechtbank van de kerk.


  • Joden hadden ook andere ideeën  zij werden gehaat.

    • Regelmatig pogroms (geweld tegen joden).


  • Joden werden buitengesloten uit de samenleving.

    • Geen stadsburger of lid van gilde.

    • Antisemitisme


Aan de slag!



De macht van vorsten

§6.4

H6 Steden en Staten



Lesdoelen

Na de les kun je:

  • Uitleggen waarom Duitse vorsten machtig leken, maar dit niet waren.

  • Uitleggen wat staatvorming is.

  • Uitleggen wat centralisatie is.

  • Begrippen benoemen en uitleggen.


Duitse vorsten

  • Duitse vorst leek machtig

    • Paus maakte hem keizer.


  • Duitse vorst was niet machtig

    • Duitse koningschap was niet erfelijk.

    • Vorst werd gekozen door keurvorsten = hoge Duitse edelen en bisschoppen.

    • Afhankelijk van hen.


  • Koning benoemt nieuwe bisschop bij dood

    • Investituur




Investituur

  • Paus wilde bisschoppen benoemen  strijd tussen vorst en paus.



  • Paus won  Hij mocht bisschoppen benoemen.



Staatsvorming en centralisatie

  • Vorsten kregen meer geld door belasting en stadsrechten.

    • Ambtenaren

    • Leger


  • Staatsvorming  het land besturen als eenheid.

    • Dezelfde wetten voor het hele land.


  • Centralisatie  vanuit 1 plek besturen

    • Paleis met hofhouding: bediening


  • Feodalisme verdween hierdoor.


Drie standen

  • Burgers wilden inspraak in het bestuur.



  • Ze waren de derde stand in de vergadering

    • Parlement of Staten-Generaal


Aan de slag!

Maak opdrachten:

1, 2, 3AB, 5, 7.