H6 Spelling: par. 7 & 9 de tussenklank in samenstellingen, liggend streepje

Welkom

Pak alvast:

Leesboek

Werkboek

Schrift

Pen


Start met lezen in je leesboek

10

minute

00

second

1 / 23
next
Slide 1: Slide
New lesson editorNederlandsMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4

This lesson contains 23 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

Welkom

Pak alvast:

Leesboek

Werkboek

Schrift

Pen


Start met lezen in je leesboek

10

minute

00

second

Startopdracht

1 havik - 2 ......


1 fotograaf - 6 ........



jojo - het kleinste .......


A4 - het kleinste ......

2 haviken


6 fotografen



jojootje



A4-tje




Tussenklanken: -s, -n of geen!

Leerdoelen:

In deze les leer je:

  • wanneer je bij samenstellingen een tussenletter moet gebruiken

  • wanneer en hoe je woorden los of aan elkaar moet schrijven

De tussen -s

 

Hoofdregel:

 In samenstellingen wordt een -s geschreven, wanneer deze ook wordt uitgesproken.


Dus: moederskindje, dorpsplein, scheepswrak

De tussen -e of -en 

 

Hoofdregel: 

De tussen -en wordt geschreven wanneer:


  • het eerste woord van de samenstelling een zelfstandig naamwoord is -

  • EN alleen een meervoud heeft op -en.

Het is dus: kippenei, want het meervoud van kip is kippen. 

Maar het is aspergesoep en gedaanteverwisseling,
want het meervoud van asperge is asperges. 

En gedaante heeft twee meervoudsvormen: gedaanten en gedaantes.

Uitzonderingen

Sommige woorden houden een -e als tussenletter.


1. Woorden die verwijzen naar een unieke persoon of zaak


zonnestraal, maneschijn en Koninginnedag

2. In bijvoeglijke naamwoorden waarvan het eerste deel alleen maar wordt gebruikt als versterking van het bijvoeglijke tweede deel



apetrots, beresterk, boordevol, reuzeleuk

3. Woorden van het type ‘dier+plant’ vallen (vanaf 2005) onder de hoofdregel en krijgen een tussen -n



eendenkroos, rattenkruid, paardenbloem

Maar wanneer schrijf je woorden aan elkaar en wanneer los?

Regel: Aan elkaar:


  • samenstellingen van 2 of 3 woorden: deurbel, fietsventielslangetje

  • getallen tot duizend (in letters): honderdvijfenveertig

  • getallen tot honderd en duizend (in letters): zesenzestig

  • combinaties van een voorzetsel of bijwoord: dichtbij (let op niet als er een zelfst. naamwoord of pers. vnw volgt; hij zit boven op hem.

  • voornaamwoordelijke bijwoorden die bestaan uit: er, hier, daar, waar + voorzetsel.

Wanneer gebruik je een liggend streepje?

Dient als:


  • koppelteken

  • weglatingsteken

  • afbreekteken



Koppelteken: gebruik je:

  • In samenstellingen om uitspraakverwarring te voorkomen (botsende klinkers)

  • In de naam van getrouwde partners Van Vliet - de Laat

  • in woorden met voorvoegsels als: adjunct- asprirant, assistent, etc. zie lijst blz. 165 (groene deel)

  • voor een hoofdletter: anti-Russisch, on-Hollands

  • combinaties van beroepen of titels: schrijver-historicus

  • bij aardrijkskundige namen of afgeleiden: Latijns-Amerikaans

  • bij letters, cijfers, St. of Sint: mbo-studie

  • bij woorden die anders onoverzichtelijk worden: huis-aan-huisblad

Weglatingstekens en afbreekteken

Samentrekkingen (voorwaarts of achterwaarts)

zet een streepje waar je het woord weglaat:

in- en uitademen


Wanneer een woord niet meer op de regel past, doe dit volgens de regels:


  • samenstelling alleen afbreken tussen de delen: klinker- botsing

  • breek af tussen het grondwoord en het voor- of achtervoegsel: herfst- achtig



In welke samenstelling is de tussenklank correct geschreven?

A

pannekoek

B

pannenkoek

Welk woord schrijf je correct als één woord?

A

warme hap

B

rodekool

In welke samenstelling gebruik je een liggend streepje correct?

A

na-apen

B

naapen

C

naa-pen

D

naaapen

Welke schrijfwijze is correct?

A

zonnestraal

B

zonnenstraal

C

zonnen-straal

Heb je de theorie begrepen?

Heb je aantekeningen gemaakt?

Aan de slag

Oefen met de theorie:


Maak opdrachten: (=huiswerk voor a.s. maandag)


Opdr. 1 en 4 blz. 162

Opdr. 3 en 4 blz. 164

Opdr. 2, 3, 4 blz. 166


Klaar? lees verder in je boek of werk aan je boekverslag

Welke combinatie schrijf je los?

A

hondenhok

B

lange afstand

C

fietspad

D

keukentafel

In welke schrijfwijze staat het liggend streepje op de juiste plek?

A

ex-leraar

B

exleraar

C

exl-eraar

D

ex - leraar