Welkom
Pak alvast:
Leesboek
Werkboek
Schrift
Pen
Start met lezen in je leesboek
minute
second
Welkom
Pak alvast:
Leesboek
Werkboek
Schrift
Pen
Start met lezen in je leesboek
minute
second
Startopdracht
1 havik - 2 ......
1 fotograaf - 6 ........
jojo - het kleinste .......
A4 - het kleinste ......
2 haviken
6 fotografen
jojootje
A4-tje
Tussenklanken: -s, -n of geen!
Leerdoelen:
In deze les leer je:
wanneer je bij samenstellingen een tussenletter moet gebruiken
wanneer en hoe je woorden los of aan elkaar moet schrijven
De tussen -s
Hoofdregel:
In samenstellingen wordt een -s geschreven, wanneer deze ook wordt uitgesproken.
Dus: moederskindje, dorpsplein, scheepswrak
De tussen -e of -en
Hoofdregel:
De tussen -en wordt geschreven wanneer:
het eerste woord van de samenstelling een zelfstandig naamwoord is -
EN alleen een meervoud heeft op -en.
Het is dus: kippenei, want het meervoud van kip is kippen.
Maar het is aspergesoep en gedaanteverwisseling,
want het meervoud van asperge is asperges.
En gedaante heeft twee meervoudsvormen: gedaanten en gedaantes.
Uitzonderingen
Sommige woorden houden een -e als tussenletter.
1. Woorden die verwijzen naar een unieke persoon of zaak
zonnestraal, maneschijn en Koninginnedag
2. In bijvoeglijke naamwoorden waarvan het eerste deel alleen maar wordt gebruikt als versterking van het bijvoeglijke tweede deel
apetrots, beresterk, boordevol, reuzeleuk
3. Woorden van het type ‘dier+plant’ vallen (vanaf 2005) onder de hoofdregel en krijgen een tussen -n
eendenkroos, rattenkruid, paardenbloem
Maar wanneer schrijf je woorden aan elkaar en wanneer los?
Regel: Aan elkaar:
samenstellingen van 2 of 3 woorden: deurbel, fietsventielslangetje
getallen tot duizend (in letters): honderdvijfenveertig
getallen tot honderd en duizend (in letters): zesenzestig
combinaties van een voorzetsel of bijwoord: dichtbij (let op niet als er een zelfst. naamwoord of pers. vnw volgt; hij zit boven op hem.
voornaamwoordelijke bijwoorden die bestaan uit: er, hier, daar, waar + voorzetsel.
Wanneer gebruik je een liggend streepje?
Dient als:
koppelteken
weglatingsteken
afbreekteken
Koppelteken: gebruik je:
In samenstellingen om uitspraakverwarring te voorkomen (botsende klinkers)
In de naam van getrouwde partners Van Vliet - de Laat
in woorden met voorvoegsels als: adjunct- asprirant, assistent, etc. zie lijst blz. 165 (groene deel)
voor een hoofdletter: anti-Russisch, on-Hollands
combinaties van beroepen of titels: schrijver-historicus
bij aardrijkskundige namen of afgeleiden: Latijns-Amerikaans
bij letters, cijfers, St. of Sint: mbo-studie
bij woorden die anders onoverzichtelijk worden: huis-aan-huisblad
Weglatingstekens en afbreekteken
Samentrekkingen (voorwaarts of achterwaarts)
zet een streepje waar je het woord weglaat:
in- en uitademen
Wanneer een woord niet meer op de regel past, doe dit volgens de regels:
samenstelling alleen afbreken tussen de delen: klinker- botsing
breek af tussen het grondwoord en het voor- of achtervoegsel: herfst- achtig
In welke samenstelling is de tussenklank correct geschreven?
pannekoek
pannenkoek
Welk woord schrijf je correct als één woord?
warme hap
rodekool
In welke samenstelling gebruik je een liggend streepje correct?
na-apen
naapen
naa-pen
naaapen
Welke schrijfwijze is correct?
zonnestraal
zonnenstraal
zonnen-straal
Heb je de theorie begrepen?
Heb je aantekeningen gemaakt?
Aan de slag
Oefen met de theorie:
Maak opdrachten: (=huiswerk voor a.s. maandag)
Opdr. 1 en 4 blz. 162
Opdr. 3 en 4 blz. 164
Opdr. 2, 3, 4 blz. 166
Klaar? lees verder in je boek of werk aan je boekverslag
Welke combinatie schrijf je los?
hondenhok
lange afstand
fietspad
keukentafel
In welke schrijfwijze staat het liggend streepje op de juiste plek?
ex-leraar
exleraar
exl-eraar
ex - leraar