D2BTh6 B1
Je uiterlijk
D2BTh6 B1
Je uiterlijk
Leer eerst de lesstof van het boek
Eerst zie je de oefenvragen
(Als je wilt kun je nog wat extra uitleg
over de basisstof bekijken )
Wat is waar (info: van nr 2 zijn er 46)
1 lichaamscel 2 chromosomen
1 chromosomen 2 celkern
1 chromosomen 2 lichaamscel
1 celkern 2 chromosomen
In elke lichaamscel van je lichaam zit
erfelijk materiaal van de vader en de moeder
DNA dat uit chromosomen bestaat
alleen van 1 van de ouders erfelijk materiaal
2 celkernen: 1 van de vader en 1 van de moeder
Wat is NIET waar?
Een gen is een stukje DNA dat informatie over 1 eigenschap bevat
Chromosomen zijn voor te stellen als lange strengen.
In het DNA zit de code waarin al onze erfelijke eigenschappen zijn vastgelegd.
DNA is een klein stukje van een gen.
Wat is NIET waar?
DNA is te vinden in huidschilfers en haarwortels
In het DNA kunnen erfelijke ziekten worden opgespoord of kan ontdekt worden of mensen familie zijn
DNA is te vinden in sperma of bloedsporen
DNA is alleen bij mensen in de celkern aanwezig
Het Fenotype is
het uiterlijk, dat wat je ziet (de waarneembare) eigenschappen van een organisme
Alle informatie voor de erfelijke eigenschappen van een organisme
een sproet
een piercing
Het Genotype is
het uiterlijk, dat wat je ziet (de waarneembare) eigenschappen van een organisme
Alle informatie voor de erfelijke eigenschappen van een organisme
een sproet
een piercing
Wat is waar?
Het genotype = fenotype + invloed uit milieu
Het fenotype van een organisme is de informatie voor de erfelijke eigenschappen van dat organisme.
Het fenotype = genotype + invloed uit milieu
De oorzaken van de veranderingen van het genotype noemen we 'invloeden uit het milieu'.
Erfelijkheid, waar denk jij dan aan?
Wat heeft het uiterlijk met erfelijkheid te maken?
Leerdoelen
Uiterlijk
Aan allerlei dingen kun je merken dat een kind bij een bepaalde familie hoort.
Je kunt aan het uiterlijk van het kind zien welke eigenschappen het heeft geërfd van de ouders.
Welke bijvoorbeeld?
Van bevruchte eicel tot miljarden cellen
Het menselijk lichaam bestaat uit een groot aantal organen. Deze organen zijn opgebouwd uit verschillende weefsels, die weer bestaan uit miljarden cellen. Die cellen zorgen ervoor dat alles goed werkt.
De eerste cellen in een nog ongeboren kind groeien uit tot
allerlei verschillende celsoorten. Tijdens deze ontwikkeling
krijgen de cellen hun specifieke functie. Het worden
bijvoorbeeld hersencellen, huidcellen of spiercellen.
In iedere celkern zit een kopie van het erfelijkheidsmateriaal van de ouders,
in de vorm van chromosomen. Chromosomen zijn lange dunne 'draden'.
In elke cel van je lichaam zit
erfelijk materiaal van de vader en de moeder
DNA dat uit chromosomen bestaat
alleen van 1 van de ouders erfelijk materiaal
2 celkernen: 1 van de vader en 1 van de moeder
Chromosomen - DNA
Chromosomen zijn voor te stellen als lange strengen. Ze bestaan uit een stof DNA .
DNA bevat de informatie (de code) van al je erfelijke eigenschappen.
Op een klein stukje van het DNA zit de informatie van 1 eigenschap.
Zo'n stukje noem je een gen.
De chromosomen kun je dus opdelen in heel veel kleine stukjes (genen) die samen al onze erfelijke eigenschappen bevatten.
Een klein stukje (gen) kan de info bezitten over de kleur van je ogen of je haar
Wat is NIET waar?
Een gen is een stukje afgebakend DNA dat informatie over 1 eigenschap bevat
Chromosomen zijn voor te stellen als lange strengen.
In het DNA zit de code waarin al onze erfelijke eigenschappen zijn vastgelegd.
DNA is een klein stukje van een gen.
Genotype
Ieder mens heeft eigenschappen van de ouders geërfd. In elke cel van het lichaam bevat de celkern de informatie van al die erfelijke eigenschappen.
De informatie in het DNA vormt het genotype.
Het genotype van een organisme is alle informatie voor de erfelijke eigenschappen van dat organisme. Het bepaalt voor een groot deel de uiterlijke kenmerken van iemand.
Wat is NIET waar?
DNA is te vinden in huidschilfers en haarwortels
In het DNA kunnen erfelijke ziekten worden opgespoord of kan ontdekt worden of mensen familie zijn
DNA is te vinden in sperma of bloedsporen
DNA is alleen bij mensen in de celkern aanwezig, bij andere organismen niet
Fenotype
Dit is het uiterlijk (de waarneembare eigenschappen) van een organisme.
Je uiterlijk wordt niet alleen door het genotype bepaald. Het fenotype speelt ook een grote rol.
Het fenotype kan veranderen zonder dat het genotype verandert.
De oorzaken van de veranderingen noemen we 'invloeden uit het milieu'.
Met het milieu wordt bedoeld: Je leefomgeving
Fenotype
alle info voor de
erfelijke eigenschappen
van een organisme
het uiterlijk, wat je ziet
de waarneembare eigenschappen
van een organisme
Met het milieu wordt bedoeld: Je leefomgeving
Het fenotype = genotype + invloed uit milieu
Wat is waar?
Het genotype = fenotype + invloed uit milieu
Het fenotype van een organisme is de informatie voor de erfelijke eigenschappen van dat organisme.
Het fenotype = genotype + invloed uit milieu
De oorzaken van de veranderingen van het genotype noemen we 'invloeden uit het milieu'.
Genen
Genen zijn opgebouwd uit DNA.
Genen liggen achter elkaar op de chromosomen.
Genen bepalen al onze erfelijke eigenschappen.
Chromosomen
Chromosomen bestaan uit lange DNA strengen die in elkaar gedraaid zijn.
Het DNA bevat alle erfelijke eigenschappen.
De code van alle erfelijke eigenschappen zit in het DNA.
Herhaling
Eigenschappen
Welke eigenschappen liggen vast op het DNA? We weten het niet precies. Dat iemand een hekel heeft aan witlof, is dat een erfelijke kwestie? Dat zou goed kunnen. Dat iemand mooi trompet speelt, ligt dan aan zijn DNA? Of ligt het aan het feit dat zijn ouders hem al vroeg op trompetles hebben gedaan? Of is het een beetje van allebei: hebben zijn ouders hem al vroeg op trompetles gedaan omdat ze zelf aanleg hebben voor muziek en er daardoor zelf in geïnteresseerd zijn?
Dat iemand wel aanleg voor voetballen heeft wil nog helemaal niet zeggen dat hij later ook werkelijk een kei van een voetballer zal worden.
Er zijn voorbeelden van eigenschappen die beslist erfelijk zijn: oogkleur bijvoorbeeld. Ergens op een chromosoom gaat er een stukje over de kleur van de ogen. Een aantal treden van het DNA bepaalt samen hoe die zal zijn. Voor het gemak doen we even alsof dat een stukje van vijf treden is, maar in werkelijkheid zullen er honderden traptreden mee te maken hebben.
Die volgorde bepaalt of iemand bruine ogen zal hebben. Een heleboel van die treden samen, een stukje DNA dus, dat voor één eigenschap staat noemen we een gen. Het meervoud van dit woord is genen. De meeste eigenschappen zijn trouwens zo ingewikkeld dat ze niet op één gen, maar op meerdere genen vastliggen.