Thema Regeling
Thema 8/9 Regeling
Lesson duration is: 50 minItems in this lesson
Thema 8/9 Regeling
Thema 9 Paragraaf 1 Het zenuwstelsel
Leerdoelen
1. Je kunt de delen en de functies van het zenuwstelsel noemen.
2. Je kunt de werking van het zenuwstelsel beschrijven
Zenuwstelsel
Het centrale zenuwstelsel en de zenuwen vormen samen het zenuwstelsel.
Het centrale zenuwstelsel bestaat uit:
-Grote hersenen
-kleine hersenen
-Hersenstam
-Ruggenmerg
Werking zenuwstelsel
Vanuit de omgeving komt een prikkel binnen bij je zintuigen.
Deze wordt omgezet tot een impuls er wordt gestuurd naar je hersenen waar het verwerkt wordt.
Een impuls een elektrisch signaal.
Verwerking impulsen
Het zenuwstelsel verwerkt impulsen die afkomstig zijn van zintuigen.
Ook regelt het de werking van spieren en klieren.
Klieren zijn organen die bepaalde stoffen produceren, zoals speeksel of zweet.
Welke prikkel hoort bij het zintuig?
licht
geluid
geur
druk/tast/warmte
/kou/pijn
smaak
oog
oor
huid
neus
tong
Een prikkel is?
een elektrisch stroompje
een berichtje uit je omgeving
Een impuls is?
een elektrisch stroompje
een berichtje uit je omgeving
Een zintuig is een orgaan dat reageert op prikkels.
Waar
Niet waar
Thema 9 Paragraaf 2 Zenuwcellen en zenuwen
Wat weet je nog van het zenuwstelsel
Wat is een prikkel?
Een elektrisch signaal.
Een invloed uit de omgeving die binnen komt bij een zintuig.
Een reactie op de omgeving.
Een verbinding tussen het centralen zenuwstelsel en een andere lichaamsdeel.
Prikkels
impulsen
zintuig
spieren
centrale zenuwstelsel
impulsen
Leerdoelen
B. Je kunt in een afbeelding van een zenuwcel de delen benoemen.
B. Je kunt beschrijven wat een zenuw is
K. Je kunt in een afbeelding van een zenuwcel de delen benoemen.
K. Je kunt drie typen zenuwcellen noemen met hun functies en kenmerken.
K. Je kunt omschrijven wat een zenuw is en je kunt drie typen zenuwen noemen met hun kenmerken.
Zenuwcellen
Impulsen bewegen zich door het zenuwstelsel via zenuwcellen.
Elke zenuwcel heeft een cellichaam met daarin de celkern.
Aan het cellichaam zitten een of meer uitlopers.
De impulsen verplaatsen zich langs de uitlopers.
Gevoelszenuw
Bewegingszenuwcel
Schakelcel
Zenuwen
De uitlopers van zenuwcellen liggen in een bundel bij elkaar dit noem je een zenuw.
Om elke uitloper ligt een dun isolerend laagje.
Om elke zenuw ligt een stevige laag bindweefsel.
Er zijn drie typen zenuwen:
• Een gevoelszenuw
• Een bewegingszenuw
• Een gemengde zenuw
Soorten zenuwen
Zenuw = Verbindt het centrale zenuwstelsel met alle lichaamsdelen.
Gevoelszenuw = Zenuw die alleen uitlopers van gevoelszenuwcellen bevat.
bewegingszenuw = zenuw die impulsen geleidt van het centrale zenuwstelsel naar een spier of klier.
gemengde zenuw = Zenuw die uitlopers van gevoelszenuwcellen en bewegingszenuwcellen bevat
Zenuw
De meeste zenuwen in je lichaam zijn gemengde zenuwen.
Leerdoelen
B. Je kunt in een afbeelding van een zenuwcel de delen benoemen.
B. Je kunt beschrijven wat een zenuw is
K. Je kunt in een afbeelding van een zenuwcel de delen benoemen.
K. Je kunt drie typen zenuwcellen noemen met hun functies en kenmerken.
K. Je kunt omschrijven wat een zenuw is en je kunt drie typen zenuwen noemen met hun kenmerken.
Heeft elke zenuwcel een cellichaam?
Ja
Nee
Geeft P in de afbeelding een uitloper aan?
Ja
Nee
Een gorillamannetje gaat borstroffelen. In de afbeelding is een spier getekend die betrokken is bij het borstroffelen met een uitloper van een zenuwcel. Deze uitloper geleidt impulsen die de spiervezels doen samentrekken. Van welk type zenuwcel is de uitloper in de afbeelding een deel?
Bewegingszenuwcel
Gevoelszenuwcel
Schakelcel
B. Basisstof 3
K. Basisstof 4
De hersenen
Basis
Kader
Inleiding
Je hersenen bestaan uit de hersenstam, de grote hersenen en de kleine hersenen. In de hersenen liggen zo’n honderd miljard zenuwcellen.
Zijaanzicht
Onderaanzicht
De hersenschors met de ligging van een aantal hersencentra.
Grote hersenen
Grote hersenen verwerken veel impulsen die van je zintuigen af komen.
Hier worden ze verwerkt en word je je bewust van een prikkel.
Kleine hersenen
De kleine hersenen coördineren de samenwerking van je spieren. Je kleine hersenen laten hiervoor een aantal spieren precies op tijd hun werk doen.
De kleine hersenen zorgen dus voor coördinatie.
Om je evenwicht te bewaren
Om die ene bal te vangen
B4 - Beïnvloeding van het zenuwstelsel
Stoffen die het zenuwstelsel beïnvloeden:
Medicijnen
Alcohol
Tabak
Drugs
Deze stoffen kunnen het doorgeven van impulsen remmen of juist stimuleren (bevorderen). Daardoor hebben ze invloed op de manier waarop je hersenen informatie verwerken.
Alcohol.
Alcohol gaat via je bloed naar je hersenen en heeft een verdovende werking op je hersenen -> je reageert langzamer.
Gevolgen: leerstoornissen, depressies en geheugenstoornissen.
De aap heeft jeuk. Via uitlopers van zenuwcellen komen eerst aan in zijn . Daarna komen de aan in de hersenen.
impulsen
ruggenmerg
impulsen
grote
kleine
prikkels
prikkels
hersenstam
Basisstof 3.
Het ruggenmerg
Leerdoelen
Je kunt de delen van het ruggenmerg noemen met hun functies en kenmerken.
kader
Inleiding
Alle gewervelde dieren hebben een wervelkolom. De wervels beschermen een belangrijk onderdeel van het zenuwstelsel: het ruggenmerg.
https://www.youtube.com/shorts/bbEiF0BDzJ0?feature=share
Wervelkanaal
Ruggenmerg ligt in het wervelkanaal.
Een opening in de wervels.
1 Het ruggenmerg verbindt de zenuwen en de hersenen met elkaar.
2 drie wervels met wervelkanaal.
Het ruggenmerg verbindt zenuwen met je hersenen
Tussen twee werels komt steeds
aan elke kant een zenuw uit het
ruggenmerg.
Grijze en witte stof
De grijze stof bestaat uit: Cellichamen van schakelcellen en van bewegingscellen.
In de witte stof (buitenkant) liggen veel uitlopers. De uitlopers geleiden impulsen van en naar de hersenen (omhoog en omlaag).
Om de uitlopers heen liggen isolerende laagjes (myeline) die de witte kleur veroorzaken.
Ruggenmerg in het wervelkanaal.
Soorten zenuwcellen
Overzicht van de ligging van zenuwcellen in het ruggenmerg en daarbuiten.
Leerdoelen
Je kunt de delen van het ruggenmerg noemen met hun functies en kenmerken.
In het ruggenmerg bevinden zich
Alleen schakelcellen
Gevoelszenuwcellen en het cellichaam van de bewegingszenuwcel
Schakelcellen en het cellichaam van de bewegingszenuwcel
Alleen gevoelszenuwcellen
In nummer 1 liggen de ...
cellichamen van motorische zenuwcellen
schakelcellen
cellichamen van sensorische zenuwcellen
uitlopers van motorische zenuwcellen
Basisstof 5.
De weg die impulsen afleggen
Waar gaat deze bassistof over?
Bewuste reacties
Reflexen
Reflex met bewustwording
Leerdoelen
Je kunt beschrijven welke weg impulsen afleggen bij een bewuste reactie
je kunt beschrijven wat een reflex is
je kunt beschrijven wat de functie van een reflex is
K: Je weet wat een reflexboog is
Inleiding
Je reageert de hele dag door op prikkels. Sommige reacties doe je bewust. Een groot deel van je reacties vindt plaats zonder dat je het in de gaten hebt.
Bewuste reacties
De impulsen gaan langs de hersenen en worden daar verwerkt
Dit is wat anders dan bewust zijn
Sommige bewuste reacties denk je niet over na
Dat doen je hersenen zelf
Je kunt een reflexboog beschrijven.
Reflex
Impulsen gaan niet via de hersenen.
Vaste, snelle, onbewuste reactie op een prikkel.
Voorbeeld: pupilreflex, kniepeesreflex
Reflex (en reflexboog)
Reflex (en reflexboog)
Leerdoelen
Je kunt beschrijven welke weg impulsen afleggen bij een bewuste reactie
je kunt beschrijven wat een reflex is
je kunt beschrijven wat de functie van een reflex is
K: Je weet wat een reflexboog is
Thema 9 Paragraaf 6 Het hormoonstelsel
Leerdoelen
9.6.1 Je kunt de bouw en functie van het hormoonstelsel beschrijven en je kunt in een afbeelding de belangrijkste hormoonklieren benoemen.
9.6.2 Je kunt de werking beschrijven van hormonen uit de hypofyse en uit de schildklier.
9.6.3 Je kunt de werking beschrijven van hormonen uit de eilandjes van Langerhans en uit de bijnieren.
Klier
Een klier is een orgaan dat een stof produceert en afgeeft.
Hormoonklier
Hormoonklieren zijn klieren die hormonen produceren en afgeven.
Hormonen zijn stoffen die de werking van bepaalde organen regelen.
Hormoonklieren regelen vooral langzame, langdurige processen.
Schildklier
Onder invloed van een hormoon uit de hypofyse produceert de schildklier schildklierhormoon.
Schildklierhormoon stimuleert de verbranding in cellen.
De eilandjes van Langerhans
In de alvleesklier liggen een groep cellen genaamd eilandjes van Langerhans.
Deze cellen produceren het hormoon insuline en glucagon.
Bloed bevat gemiddeld 0,1% glucose en de hormonen insuline en glucagon houden dit constant.
Insuline
Dunne darm neemt glucose op en in het bloed (uit voedsel). Het glucose gehalte zal boven de 0,1% komen.
De eilandjes van Langerhans produceren insuline.
Insuline zorgt ervoor dat glucose opgenomen wordt door de cellen van de lever en spieren als reservestoffen.
Glucose wordt omgezet in glycogeen.
Glucagon
Als er veel verbranding plaats vindt in de cellen heb je extra glucose nodig. Het glucose gehalte zal onder de 0,1% komen.
De eilandjes van Langerhans produceren dan glucagon die de opgeslagen glycogeen kan omzetten tot glucose.
Bijnieren
De bijnieren produceren adrenaline.
Adrenaline versnelt de stofwisseling.
Adrenaline is het enige hormoon met een snelle, kortdurende werking. Door adrenaline kan het lichaam in spannende situaties snel handelen.