Werkpleinles 1
Maken: oriëntatie hoofdstuk 3 op bladzijde 101
Klaar? Lezen + maken par. 3.1:
Lezen: bladzijde 103 t/m 105
Maken: 3, 5, 8, 9, 12 op bladzijde 106 en 107
Belangrijk: opdrachten maken we in ons schrift!
De tijd van Grieken en Romeinen
Hoofdstuk 3: De Romeinen
De tijd van Grieken en Romeinen
Par. 3.1 – De verovering van een groot rijk
Je kunt uitleggen hoe de Romeinse Republiek ontstond en hoe het bestuur daarvan werkte.
Je kunt uitleggen hoe het Romeinse Rijk uitgroeide tot een wereldrijk.
Je kunt de belangrijkste verschillen noemen tussen het bestuur in de Romeinse Republiek en dat in het Romeinse Keizerrijk.
Begrippen: republiek, senaat, consuls, vetorecht, Romeinse Rijk, burgerrecht, dictator, keizer, pax Romana
De tijd van Grieken en Romeinen
Wat weet je al over het Romeinse Rijk? Hoe weet je dit?
Civilization V (2010)
Gladiator (2000)
Waardoor ken ik het Romeinse Rijk?
Het ontstaan van de Republiek
Rond 800 v.Chr. ontstaan langs de Tiber
Eerst een koninkrijk, maar laatste koning weggejaagd rond 500 v.Chr.
Rome werd een republiek, een land waar geen koning of keizer aan de macht is.
Hoe zat de Romeinse republiek in elkaar?
Senaat
Consuls
Vetorecht
De tijd van Grieken en Romeinen
De groei van het Romeinse Rijk
De tijd van Grieken en Romeinen
De groei van het Romeinse Rijk
Gebiedsverovering vanaf 4e eeuw v.Chr.
Voorbeeld: Noord-Afrika --> Carthago verslagen in 146 v.Chr.
Oorzaken Romeins succes:
1. Sterk leger + goede organisatie
2. Overwonnen volken goed behandeld, voorbeeld: burgerrecht
De tijd van Grieken en Romeinen
Van republiek naar keizerrijk
Dictator --> alleenheerser (tijdelijk), hoe zat dit bij Julius Caesar?
Keizer --> was Julius Caesar keizer?
Pax Romana --> begonnen door keizer Augustus
De tijd van Grieken en Romeinen
Huiswerk
Schoolwerk voor volgende week dinsdag/woensdag:
Par. 3.2:
- lezen: 110 t/m 112
- maken: 3 en 5 t/m 9
De tijd van Grieken en Romeinen
Par. 3.2 – Leven in het Romeinse Rijk
Je kunt uitleggen welke grote economische verandering in de tijd van de Romeinse Republiek plaatsvond op het Romeinse platteland.
Je kunt uitleggen welke gevolgen de veranderingen op het Romeinse platteland hadden voor de steden.
Je kunt een beschrijving geven van de positie van slaven en vrouwen in de Romeinse samenleving.
De tijd van Grieken en Romeinen
Leven op het platteland
Agrarische samenleving met vrije boeren
Vanaf 2e eeuw v.Chr.: steeds meer boeren worden soldaat
Landbouwgrond steeds meer in bezit van grootgrondbezitters
Villa (rustica)
De tijd van Grieken en Romeinen
Leven in de stad
Verarmde boeren trekken met hun kinderen (proles) naar de steden
Proletariërs: arme Romeinse burgerklasse
Elite: rijkste Romeinse burgerklasse
Luxeleven in stadsvilla’s
Elite zorgde voor de rest van de bevolking
Voorbeelden: drinkwater, eten en vermaak, zoals de gladiatorenspelen in het Colosseum
De tijd van Grieken en Romeinen
Slaven en vrouwen
Slaven onderaan de samenleving
Slaaf = onvrije arbeider zonder rechten
Veroverde volken werden vaak tot slaaf gemaakt
Vrouwen hadden ook weinig rechten
Elite: politieke invloed?
Lage klasse: huishouden en opvoeding
Spartacusopstand (73 – 71 v.Chr.)
De tijd van Grieken en Romeinen
Lees- en maakwerk
Lezen blz. 110-112
Maken par. 3.2 opdracht 3 + 5-9
Niet af = huiswerk:
AH11: donderdag 16 januari 3e uur
AH15: woensdag 22 januari 4e uur
De tijd van Grieken en Romeinen
Herhaling par. 3.1: maak de juiste combinaties
Klaar? maak opdracht 2 op blz. 114
Periode van rust en vrede in het Romeinse Rijk
Het recht om een beslissing tegen te houden
Vergadering die de Romeinse Republiek bestuurde
Land waar geen koning of keizer aan de macht is
Senaat
Republiek
Vetorecht
Pax Romana
Par. 3.3 - De Grieks-Romeinse cultuur
Een aquaduct!
De tijd van Grieken en Romeinen
Par. 3.3 – De Grieks-Romeinse cultuur
Je kunt enkele kenmerken noemen van de Romeinse cultuur
Je kunt uitleggen hoe de Grieks-Romeinse cultuur zich verspreidde en welke gevolgen dat had voor de Germaanse cultuur
Je kunt beschrijven hoe het Romeinse Rijk tot zijn einde kwam
Begrippen: Romeinse recht, Germanen, West-Romeinse Rijk, Oost-Romeinse Rijk, volksverhuizingen
De tijd van Grieken en Romeinen
Romeinse cultuur
Beïnvloeding door Griekse cultuur.
Goden (religie)
Bouwkunst
Gewoontes, bijvoorbeeld eten & drinken (olijfolie)
Typisch Romeins:
Keizer wordt vereerd als een god, bijv. Augustus, de verhevene
Gladiatorenspelen
Organisatie --> bouwwerken en burgerrecht
De tijd van Grieken en Romeinen
Romeinse cultuur
Voorbeelden:
Wegen, bruggen, aquaducten en riolering
Organisatie bestuur en leger
--> consuls, senaat en generaals
Romeinse recht, gold in het hele rijk --> niet iedereen had dit recht
De tijd van Grieken en Romeinen
Waar zouden de wetten van het Romeinse recht over gegaan zijn? Geef een paar voorbeelden.
Ontmoetingen met plaatselijke culturen
Verspreiding Grieks-Romeinse cultuur: romanisering
Hoe? Oorzaken:
Veroveringen (o.a. Caesar)
Handelscontacten
Gevolg: vermenging culturen
Taal: lezen en schrijven in het Latijn
Bouwkunst, bijvoorbeeld tempels en badhuizen
De tijd van Grieken en Romeinen
Caesar en de leider van de Galliërs: Vercingetorix
Ontmoetingen met plaatselijke culturen
Gevolgen voor Germanen:
Leger: soldaten en officiers
Religie: eigen goden + Romeinse goden
Taal: lezen en schrijven in Latijn
Voorbeelden: Friezen en Bataven
De tijd van Grieken en Romeinen
Friezen en Bataven in het oude Nederland
De Limes, de rivier de Rijn, was de Noordgrens van het Romeinse Rijk
Waarom hebben de Romeinen bij Ermelo een marskamp gemaakt?
Het uiteenvallen van het Romeinse Rijk
Oorzaken, de problemen in het rijk:
Leger te klein voor verdediging grenzen (limes)
Hoge belastingen --> boeren verlaten bedrijven
Lange diensttijd soldaten --> loyaal aan hun generaal, niet de keizer
Keizerschap --> hevige strijd om de macht
De tijd van Grieken en Romeinen
Muur van Hadrianus in Engeland
Het uiteenvallen van het Romeinse Rijk
Gevolgen van de problemen:
Splitsing Romeinse Rijk in Oost en West
Grenzen moeilijk te verdedigen
Volksverhuizingen Germaanse volkeren en de Hunnen
West-Romeinse Rijk valt uiteen…
--> in 476 laatste keizer afgezet
De tijd van Grieken en Romeinen
Lees- en maakwerk
Lezen blz. 115-118
Maken par. 3.3 opdracht 2 t/m 9
De tijd van Grieken en Romeinen
De Romeinen
Het christendom in het Romeinse Rijk
De tijd van Grieken en Romeinen
Par. 3.4 – De Grieks-Romeinse cultuur
Je kunt met voorbeelden uitleggen wat het verschil is tussen monotheïstische en polytheïstische godsdiensten.
Je kunt uitleggen hoe het christendom ontstond en de belangrijkste kenmerken van de christelijke geloofsleer noemen.
Je kunt uitleggen hoe het christendom zich in de late oudheid ontwikkelde.
Begrippen: jodendom, monotheïsme, christendom, Bijbel, paus, kerk
De tijd van Grieken en Romeinen
Geloven in één god
Verering lokale goden toegestaan na verovering door Rome
--> voorbeeld: joden in Judea
Jodendom?
Monotheïstisch: geloof in één god
Heilige boeken: Thora en Tenach
Het beloofde land: Israël
De tijd van Grieken en Romeinen
Het christendom
Ontstaan uit het jodendom (1e eeuw)
Jezus van Nazareth: Christus (koning, de gezalfde) en Mensenzoon genoemd
Vervolging en de kruisdood
Verspreiding van het evangelie, de blijde boodschap
--> Nieuw Testament (Bijbel)
Drie-eenheid: Vader, Zoon, Heilige Geest
De tijd van Grieken en Romeinen
Is het christendom een monotheïstische godsdienst?
Leg je antwoord uit.
Reactie op christendom
Steeds meer christenen, gevolgen:
Afwijzing Romeinse goden
Afwijzing Romeinse bestuur
Verbod en vervolgingen
--> Nero & de brand van Rome
Christendom blijft groeien dankzij:
Verspreiding van het evangelie, de blijde boodschap
Liefdadigheid
De tijd van Grieken en Romeinen
Reactie op christendom
Bestuurders: paus en bisschoppen
Ontstaan christelijke kerk
313: keizer Constantijn de Grote stopt christenvervolgingen
Eind 4e eeuw: keizer Theodosius maakt van het christendom de staatsgodsdienst
De tijd van Grieken en Romeinen
SO donderdag 6 maart
Par. 3.1 t/m 3.4
Alle begrippen, jaartallen en leerdoelen van deze paragrafen!!!
Kijk goed op bladzijde 140-141
Tip 1: oefen met online Test jezelf + flitskaarten
Tip 2: begin je antwoord met stukje herhaling van de vraag
Bijv. Leg uit wat romanisering is Romanisering is de ….
De tijd van Grieken en Romeinen