KNM thema 8: Politiek en rechtspraak
KNM thema 8: Politiek en rechtspraak
Lesson duration is: 120 minItems in this lesson
KNM thema 8: Politiek en rechtspraak
Wat gaan we doen?
8.1 Wetten en regels
8.2 De scheiding van de machten
8.3 De democratie
8.4 De koning
8.5 De overheid
8.6 De Europese Unie
8.1 Wetten en regels
Wat zijn belangrijke wetten in Nederland?
Belangrijke Nederlandse wetten en regels
Vrijheid van meningsuiting: Je mag je eigen mening hebben en uiten, maar met respect.
Vrijheid van godsdienst: Iedereen mag zijn/haar eigen religie hebben.
Discriminatieverbod (gelijke behandeling).
Je kunt dit melden bij www.discriminatie.nl, aangifte doen bij de politie of een klacht indienen bij het College voor de Rechten van de Mens.
LHBTI’s hebben dezelfde rechten als andere mensen (trouwen en kinderen krijgen).
Abortuswet: Het stoppen van een zwangerschap. Hiervoor gelden veel regels.
Euthanasiewet: Iemand mag kiezen om te stoppen met leven. Hiervoor gelden veel regels.
Orgaandonatiewet: na het overlijden kun je je organen aan iemand die ziek is geven. Je kunt hier zelf voor kiezen.
Alle vormen van geweld zijn verboden (thuis en in het openbaar).
Geweld thuis kun je melden bij Veilig Thuis (fysiek, psychisch en/of seksueel)
De grondwet is de ... wet van Nederland.
oudste
belangrijkste
Het recht op zelfbeschikking betekent dat,
Anderen voor jou moeten beslissen.
iedereen zelf mag beslissen over zijn leven en lichaam.
Peter wil zijn organen na zijn dood niet doneren. Hij
hoeft niets te doen.
moet bezwaar maken.
Mehmet is boos op de regering in Nederland. Hij mag dat schrijven op sociale media.
Waar
Niet waar
Aditya is ziek, maar volgens de dokter wordt hij snel beter. Hij kan euthanasie krijgen, als hij wil stoppen met leven.
Waar
Niet waar
Mishandeling door je partner is een vorm van ...
Huiselijk geweld
Openbaar geweld.
Werk samen
Welke informatie was nieuw voor je?
In Nederland is er vrijheid van meningsuiting en vrijheid van godsdienst. Hoe is dat in je land van herkomst?
In Nederland mogen mensen van hetzelfde geslacht met elkaar trouwen en kinderen opvoeden. Hoe is dat in je land van herkomst?
In Nederland zijn er wetten voor abortus, orgaandonatie of euthanasie. Hoe is dat in je land van herkomst?
8.2 De scheiding van de machten
Wat is de scheiding van de machten?
De macht in Nederland
De macht in Nederland is verdeeld in:
Wetgevende macht
Uitvoerende macht
Rechterlijke macht
Nederland is een seculiere staat.
De kerk en staat zijn gescheiden.
De wetten staan boven die van religie en traditie
Hoe werkt dit?
Wetgevende macht
de Tweede Kamer. Zij worden gekozen door het volk (verkiezingen).
Uitvoerende macht
Ministers, bestuurders en staatssecretarissen. Zij doen de wetten (uitvoeren).
Rechterlijke macht
De rechterlijke macht is onafhankelijk: Een rechter mag niet beïnvloed worden door politieke, sociale of economische druk.
Waarom is de scheiding van de machten belangrijk?
Waarom is dit belangrijk?
Machtspreiding: Verschillende taken (wetten maken, uitvoeren, controleren) liggen bij verschillende instanties.
Controle en balans: De machten controleren elkaar, zodat niemand misbruik maakt van zijn macht.
Bescherming van vrijheid: Het voorkomt dat de overheid te streng of onrechtvaardig wordt tegenover burgers (grondwet).
8.3 De democratie
Democratie en kiesrecht
Nederland is een democratie: volksvertegenwoordigers beslissen over het bestuur van het land.
In Nederland bestaat actief en passief kiesrecht:
Actief kiesrecht: het recht om te stemmen
Passief kiesrecht: het recht om gekozen te worden.
In Nederland zijn er verschillende politieke partijen. Die worden verdeeld in links (GroenLinks, PvdA en SP) en rechts (VVD en PVV). Er zijn ook middenpartijen (D66 en het CDA).
Soorten verkiezingen
Landelijke verkiezingen (elke 4 jaar)
Verkiezingen voor de Tweede Kamer (150 zetels)
Wanneer mag je stemmen? --> 18+ en je hebt de Nederlandse nationaliteit.
Provinciale verkiezingen (elke 4 jaar)
Wanneer mag je stemmen? --> 18+ en je hebt de Nederlandse nationaliteit.
Gemeenteraadsverkiezingen (elke 4 jaar)
Wanneer mag je stemmen? --> 18+ en je hebt een Nederlands paspoort of je woont minimaal 5 jaar (legaal) in Nederland of je bent inwoner van de EU.
Voor de verkiezingen hebben partijen een verkiezingsprogramma.
Een zetel
De Tweede Kamer
Andere verkiezingen
De waterschappen (elke 4 jaar): zorgt voor de dijken en schoon drinkwater.
Wanneer mag je stemmen? 18+ en je hebt een verblijfsvergunning.
De Europees Parlement (elke 5 jaar):
Wanneer mag je stemmen? 18+ en je hebt de Nederlandse nationaliteit.
8.4 De koning
Het koningshuis
Nederland is een democratie met een minister-president, maar ook een monarchie met een koning.
De koning is het staatshoofd van Nederland, maar hij heeft geen macht
Zijn rol is symbolisch.
Wat vind je van de Nederlandse koning? En zijn familie?
Taken van de koning
De koning heeft een paar taken:
Wetten en besluiten ondertekenen. De koning mag niet beslissen over de inhoud.
De plannen van de regering voorlezen tijdens Prinsjesdag.
Contacten met het buitenland (staatsbezoeken)
Contact met mensen in Nederland (werkbezoeken)
8.5 De overheid
Het bestuur van Nederland
Het bestuur van Nederland heeft 3 niveaus:
De rijksoverheid
Maakt wetten voor het hele land
Wordt geleid door de regering
Het hoofd van de regering is de minister-president
De provincies
Zorgt voor wegen, woningbouw en natuur
De gemeentes
Zorgt voor dingen zichtbij de inwoners: afval, paspoorten, onderhoud van wegen en parken
De Rijksoverheid
De Rijksoverheid is de overheid op landelijk niveau:
De regering
Bestaat uit de koning en de ministers.De ministeries (en de ministers)
Ministerie van Defensie, Ministerie van Justitie en Veiligheid, Ministerie van Volksgezondheid, enz.
De ambtenaren werken voor die ministeries. Bijvoorbeeld bij het UWV of De Belastingdienst.
Provincies en gemeenten hebben een eigen bestuur, maar volgen wel de regels van De Rijksoverheid.
De landelijke politiek
De partij met de meeste stemmen probeert een coalitie (regering) te vormen.
De coalitie maakt plannen voor Nederland, een regeerakkoord en kiezen de ministers en staatssecretarissen.
Nieuwe wetten moeten een meerderheid in de Tweede Kamer krijgen (minimaal 76 van de 150 leden).
Daarna stemt de Eerste Kamer over het wetsvoorstel. Meerderheid (minimaal 38 van de 75 zetels)? --> nieuwe wet is officieel aangenomen.
Tweede Kamerleden kunnen de minister vragen stellen of wegsturen als iets fout is gegaan.
8.6 De Europese Unie
De EU
Europese economische samenwerking begint in 1957, later (in 1993) wordt dit de EU.
De Europese Unie (EU) bestaat uit 27 Europese landen.
De Europese Unie heeft een paar belangrijke instanties:
Het Europees parlement.
De Europese Commissie,
De Europese Centrale Bank
Brussel en Straatsburg zijn de belangrijkste steden van de EU.
Lidstaten van de EU
Belangrijke aspecten van de EU
De Europese Unie bepaalt soms ook regels in Nederland: landbouw, migratie en het milieu --> Veel EU-landen hebben hetzelfde beleid.
De EU-landen werken economisch veel samen (de interne markt).
In de EU is vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal (geld).
De meeste Europese lidstaten gebruiken de euro.
Voorbeeldvragen
Wat is geen taak van de koning?
Een handelsreis maken naar andere landen
Wetten maken
De troonrede voorlezen
Wat is geen grondrecht?
Vrijheid van godsdienst
Vrijheid van meningsuiting
Vrijheid van belasting
Door wie wordt de tweede kamer gekozen?
Het Nederlandse volk
De koning
De eerste kamer
Heeft een kind dat in Nederland geboren wordt automatisch de Nederlandse nationaliteit?
Ja
Alleen als de vader en moeder de Nederlandse nationaliteit hebben.
Alleen als de vader of moeder de Nederlandse nationaliteit heeft.
Een echtscheiding uitspreken kan alleen door:
Een advocaat
Een priester, dominee of imam
Een rechter
