Formatief Evalueren TRB 4-2-2026

• Biologie
• Beroepsopleiding

Formatief Evalueren februari 2026

4 februari 2026:

Doelen van deze workshop:

• Na deze workshop ken je de drie fasen van de formatieve cyclus.
• Na deze workshop heb je inzicht in hoe LessonUp bij een interactieve en formatieve digitale les kan worden ingezet.
• Na deze workshop heb je minimaal één formatieve les ontwikkeld. 

Formatief evalueren

= formatief handelen

= formatief toetsen

= motiveren tot leren!

formatief evalueren

Steeds meer leraren worstelen met de vraag hoe ze hun leerlingen kunnen motiveren:

"Leerlingen leren alleen maar voor een cijfer, en dan vinden ze een zesje ook nog wel genoeg".

= formatief handelen

= formatief toetsen

= motiveren tot leren!

formatief evalueren

Zin van formatief evalueren:

Tevens kan formatief toetsen leiden tot meer motivatie en zelfregulatie bij leerlingen.

Met formatief toetsen maakt u niet alleen zichtbaar wat geleerd is, maar vooral wat nog te leren is.

Formatief toetsen kan leiden tot beter onderwijs en betere leerprestaties.

Met formatief toetsen maakt u niet alleen zichtbaar wat geleerd is, maar vooral wat nog te leren is.

formatieve cyclus

(CPS, 2019)

Tevens kan formatief toetsen leiden tot meer motivatie en zelfregulatie bij leerlingen.

Formatief toetsen kan leiden tot beter onderwijs en betere leerprestaties.

           Leerdoel:

Aan het einde van de les kun je de reactievergelijking  van de fotosynthese opschrijven.

Formatief toetsen in de les

Interactieve demonstratie (van zowel de mogelijkheden van LessonUp als een formatieve les )

Voorkennis activeren: Wat weet je nog van de fotosynthese?

Wat gebeurt ervoor?

Wat gebeurt erna?

bladgroenkorrel (chloroplast)

water

mitochondrium

koolstofdioxide

zuurstof

glucose

lichtenergie

Presentatie van de leerstof:

Oefenen met de lesstof:

Schrijf op je wisbordje de reactievergelijking van de fotosynthese uit.

Fotosynthese vindt plaats in bladgroenkorrels van planten.

Voor fotosynthese zijn dus water, koolstofdioxide en lichtenergie nodig.

Bij de fotosynthese ontstaan glucose en zuurstof.

Verwerking en controleren:

Vergelijk jouw reactievergelijking met die van de persoon naast je.

Wie van jullie heeft de best kloppende reactievergelijking opgeschreven?

Je mag ook nog met anderen vergelijken.

Verbeter eventueel je eigen reactievergelijking met een andere kleur.

Fotosynthese vindt plaats in bladgroenkorrels van planten.

Voor fotosynthese zijn dus water, koolstofdioxide en lichtenergie nodig.

Bij de fotosynthese ontstaan glucose en zuurstof.

Reactievergelijking van de fotosynthese:

water + koolstofdioxide + lichtenergie → glucose + zuurstof

of:

                      lichtenergie

water + koolstofdioxide → glucose + zuurstof

Fotosynthese vindt plaats in bladgroenkorrels van planten.

Voor fotosynthese zijn dus water, koolstofdioxide en lichtenergie nodig.

Bij de fotosynthese ontstaan glucose en zuurstof.

→

Hierna volgt een toets!

Hoe heet het proces waarbij lichtenergie door planten wordt vastgelegd in glucose?

Welke stof nemen planten op uit de bodem ten behoeve van de fotosynthese?

1. glucose
2. koolstofdioxide
3. mineralen
4. water

Welk gas nemen planten op uit de lucht ten behoeve van de fotosynthese?

1. glucose
2. koolstofdioxide
3. water
4. zuurstof

In welke stof wordt door planten bij de
fotosynthese lichtenergie vastgelegd?

1. glucose
2. koolstofdioxide
3. water
4. zuurstof

Welke bewering is juist?

Dankzij fotosynthese beschikken alle planten, dieren en schimmels op aarde over energie.

1

Zonder fotosynthese zou er geen leven op aarde zijn.

2

1. alleen bewering 1
2. alleen bewering 2
3. beide beweringen zijn juist
4. beide beweringen zijn onjuist

Heb je alle toetsvragen juist beantwoord?

Bestudeer dan het volgende onderdeel over de verbranding en de rol van de mitochondria daarbij.

Heb je twee of meer toetsvragen niet goed beantwoord?

Bestudeer dan nog eens de infografic en de reactievergelijking van de fotosynthese. Bespreek eventueel met de persoon naast je wat je nog niet goed hebt gedaan.

Praktijkvoorbeeld differentiatie:

basisstof

formatieve toets

herhalingsstof

verrijkingsstof

verlengde instructie

zelfstandig werken nieuw onderwerp

andere mogelijkheden:

• Extra instructie van de docent volgen.
  
• Stukjes uit de lesstof herlezen.
• Een instructiefilmpje bekijken.
  
• Extra oefenopdrachten maken.
  
• Eigen gedachtegang verwoorden.
  
• Oefenen in een andere context.
  
• Samenwerken met een klasgenoot.
  

Voorbeelden van mogelijke (kleine) gevolgen:

Er bestaan tal van beoordelingsrubrieken, waarin zowel een puntenwaardering als gevolg kunnen worden omschreven.

Onderstaand voorbeeld kan ook door de leerling worden gebruikt om het gevolg te bepalen.

p. 47

Bij formatief evalueren in de les, zitten dus in elke les formatieve onderdelen ingebouwd.

Hiervoor bestaan tal van werkvormen.

Bekijk de formatieve databank:

https://docs.google.com/document/d/1h69l1P1kRclKwqK6hypuyy6_wJxo6tKI_pjcB4nFCtw/edit?usp=sharing

1. Ontwerp in tweetallen een les die je morgen kan geven.
   
2. Zet hem zo formatief mogelijk op.
   
3. Let hierbij op de mogelijke gevolgen en hoe je met deze gevolgen aan de slag gaat.
   

p. 122

Check out

Voor meer informatie:

Aldert Gutter,

schoolopleider Oostwende College

Bunschoten-Spakenburg

[e-mail]

Zijn alle leerdoelen gehaald?