2.4 Wie leent maakt schulden

• New lesson editor
• Economie
• Middelbare school
• vmbo b
• Leerjaar 4

2.4 Wie leent maakt schulden

Pak je spullen: rekenmachine, boek, schrift en pen.

Tas in het rek.

Welkom

Programma van de les

• Korte terugblik op begroting, reserveren en rente

• Uitleg: waarom mensen lenen en welke soorten leningen er zijn

• Rekenen met kredietkosten

• Oefensommen en uitwerkingen

• Huiswerk en afsluiting

Aan het einde van de les weet je

Aan het einde van de les weet je:

• Waarom mensen lenen

• Hoe je de kosten van een lening berekent

• Welke soorten leningen er zijn

• Wat koop op afbetaling is

• Wat het bijzondere is van een hypotheek

Terugblik: geld plannen

Begroting: inkomsten en uitgaven op een rij

Meer inkomsten dan uitgaven = overschot

Meer uitgaven dan inkomsten = tekort

Terugblik: rekenen

• Rente = rentepercentage : 100 × spaarbedrag

Emma heeft €900 op een spaardeposito staan. De bank geeft 1,8% rente.

- rente na 1 jaar = 1,8 : 100 x 900 = €16,20

- Rente na 3 jaar = €16,20 x 3 = €48,60

• Reservering per maand:

eerst wat je al hebt gespaard eraf,

daarna delen door aantal maanden

Je spaart 6 maanden voor €300. Je hebt al €60. Per maand is dat:

A

€40

B

€50

C

€60

D

€30

Eerst 300 - 60 = 240. Daarna 240 : 6 = 40. Distractors passen bij veelgemaakte fouten: niet aftrekken of verkeerd delen.

Welk woord past volgens jou bij lenen?

Gebruik de reacties als start van het gesprek: laat leerlingen woorden noemen zoals schuld, rente, bank, huis, afbetalen of duur. Koppel daarna terug naar de leerdoelen.

Waarom zou je lenen?

Als je te weinig geld hebt, kun je lenen. Door lenen krijg je een schuld.

Redenen om te lenen heten leenmotieven:

• je komt tijdelijk geld tekort

• je wilt een dure aankoop niet uitstellen

• je hebt onverwacht dringend geld nodig

• je koopt een huis, en zo'n groot bedrag kun je niet sparen

Benadruk dat lenen niet alleen gebeurt bij geldnood. Ook grote aankopen of een woning zijn veelvoorkomende leenmotieven.

Lenen brengt verplichtingen mee

• Je moet zeker weten dat je de lening kunt terugbetalen

• Betaal een lening het liefst af vóór de levensduur van het product

• Over een lening betaal je rente

• Betaal je te laat, dan kun je een boete krijgen

• In ernstige gevallen kunnen spullen of loon worden opgeëist

https://ak-advocaten.nl/geld-lenen-boetebeding/

Leg bij levensduur uit: betaal een telefoon niet nog af als hij al vervangen moet worden. Dat maakt het risico van lenen concreet.

Check: waarom lenen?

Welke reden is een leenmotief?

• A. Je wilt rente krijgen

• B. Je hebt onverwacht geld nodig

• C. Je wilt minder terugbetalen dan je leent

Goed antwoord: B.

Lenen bij de bank

Een lening voor de aankoop van consumptiegoederen heet consumptief krediet.

Voorbeelden:

• auto

• keuken

Banken, ook wel kredietverleners, bieden verschillende kredietvormen aan.

• rood staan op je betaalrekening

• tot een afgesproken bedrag

• bedrag hangt af van je salaris

• vaak hoge rente

Salariskrediet

• vaste looptijd

• vaste rente

• dezelfde termijnbedragen

Persoonlijke lening

Maak duidelijk dat consumptiegoederen spullen zijn voor privégebruik en niet voor een bedrijf.

Lenen bij de leverancier

Bedrijven willen graag verkopen. Daarom geven winkels en webwinkels soms krediet aan klanten die niet alles in één keer kunnen betalen.

Verbind dit met herkenbare voorbeelden zoals telefoonabonnementen, meubels of webshops met betalen in delen.

Koop op afbetaling

Koop op afbetaling betekent dat je een aankoop geheel of gedeeltelijk in termijnen betaalt.

Belangrijk:

• je krijgt het product al eerder

• je betaalt later in delen terug

• in het termijnbedrag zit rente verwerkt

• die rente is vaak hoog

Wat past bij koop op afbetaling?

• A. Je betaalt later in termijnen

• B. Je spaart eerst alles bij elkaar

• C. Je krijgt spaarrente

Benadruk dat koop op afbetaling aantrekkelijk lijkt door lage maandbedragen, maar dat het totaalbedrag vaak flink hoger uitkomt.

Lenen voor een woning

Een huis kost vaak een paar ton. Daarom sluiten mensen meestal een hypothecaire lening af.

Kenmerken:

• vaak een looptijd van 30 jaar

• bedoeld voor de aankoop van een woning

Wat is bijzonder aan een hypotheek?

De bank wil extra zekerheid omdat het om veel geld gaat

• Het huis is het onderpand van de bank: Kun je rente en aflossing niet meer betalen, dan mag de bank het huis verkopen

• Een deel van de betaalde hypotheekrente kun je terugvragen bij de Belastingdienst

Leg onderpand rustig uit: het huis geeft de bank zekerheid. Noem hypotheekrenteaftrek alleen op hoofdlijnen, zonder fiscale details.

Wat is het onderpand bij een hypotheek?

A

Het salaris

B

De auto

C

Het huis

D

De rente

Controleert of leerlingen begrijpen welke extra zekerheid de bank krijgt bij een hypotheek.

De kosten van een lening

De rente en aflossing betaal je meestal per maand terug. Dat maandbedrag heet het termijnbedrag.

Alles wat je meer terugbetaalt dan je hebt geleend, noem je kredietkosten.

Kredietkosten bestaan vooral uit:

• rente

• administratiekosten

Maak het verschil expliciet: aflossing is terugbetalen van het geleende bedrag, rente is de prijs van het lenen.

Kredietkosten berekenen

Formule

kredietkosten = termijnbedrag × aantal termijnen - krediet

Je rekent dus eerst uit hoeveel je in totaal terugbetaalt. Daarna trek je het geleende bedrag ervan af.

Gegeven

12 × €435 = €5.220

€5.220 - €5.000 = €220

Kredietkosten: €220

Berekening

• Sophie leent €5.000

• 12 maandtermijnen

• €435 per termijn

Gebruik precies deze volgorde in de uitleg, zodat leerlingen een vaste rekenroute onthouden.

Rekenvaardigheden

We gaan nu bezig rekenvaardigheden uit hoofdstuk 1 en 2.

Deze onderwerpen kwamen naar voren uit de exit tickets van vorige week:

• prijs per kilometer

• procenten uitrekenen

• rente berekenen

Kies zelf of je de uitleg wil horen.

Als je blijft zitten dan verwacht ik wel concentratie.

Houd dit kort en functioneel: het is een brug naar de opdrachtenrondes en sluit aan op wat leerlingen eerder lastig vonden.

Wat kost een auto per kilometer?

Bij een auto krijg je te maken met verschillende kosten:

• brandstof of elektriciteit

• verzekering

• wegenbelasting

• onderhoud en reparatie

Samen bepalen die wat rijden kost.

Houd het economisch: het gaat om kostenposten en vergelijken, niet om techniek van auto's.

Prijs per kilometer berekenen

Om de prijs per kilometer te berekenen, deel je de totale autokosten door het aantal gereden kilometers.

prijs per kilometer = totale kosten : aantal kilometers

Maak opdracht 9 in je boek

2

minute

00

second

+30 s

Geen extra rekenvoorbeeld toevoegen om binnen het slidebudget te blijven. De docent kan mondeling een voorbeeld geven.

Antwoord

Prijsverschil in procenten

Formule:

prijsverschil : prijs waarmee je vergelijkt × 100%

Voorbeeld:

Van €40 naar €50

Prijsverschil = €10

10 : 40 × 100% = 25% duurder

Noem kort dat leerlingen kunnen kiezen: meedoen met deze uitleg of alvast zelfstandig aan het werk gaan. Zet eventueel nog één extra voorbeeld mondeling op het bord.

Bereken van een rentepercentage

Berekening   Rente = rentepercentage : 100 x spaarbedrag

 

Voorbeeld:

Emma heeft €900 op een spaardeposito staan. De bank geeft 1,8% rente.

- rente na 1 jaar = 1,8 : 100 x 900 = €16,20

- Rente na 3 jaar = €16,20 x 3 = €48,60

Andere manier

Emma heeft €900 op een spaardeposito staan. De bank geeft 1,8% rente.

1,8% van €900 = €16,2

Nu ga je zelf aan de slag

Na de korte herhaling ga je werken aan opdrachten over de rekenvaardigheden van hoofdstuk 1 en 2.

• Ga individueel aan de slag

• Iedereen krijgt andere kaartjes.

• Ga aan de slag, deze vragen komen overeen met de toets.

1

minute

00

second

+30 s

Deze slide houdt de overgang naar de vier rondes rustig en duidelijk, zonder de opdrachten zelf uit te werken op de slide.

Welk onderdeel vond je nog lastig?

• Bedenk wat je lasting vind

• Kom volgende week met vragen.

Aan het einde van de les weet je:

• Waarom mensen lenen

• Hoe je de kosten van een lening berekent

• Welke soorten leningen er zijn

• Wat koop op afbetaling is

• Wat het bijzondere is van een hypotheek

Welk onderdeel vond je nog lastig?

Laat leerlingen aangeven waar nog onzekerheid zit, bijvoorbeeld rente, hypotheek of de formule voor kredietkosten. Handig als input voor de volgende les of begeleidingsronde.