3.2. Balansmodel van Bakker

• Gedragswetenschappen
• Secundair onderwijs

Balansmodel van Bakker

7VJHO - Gedragswetenschappen

Mevrouw van Loon

2025-2026

Ina Bakker

• Nederlandse pedagoge 
• Opvoeding als systeem
• Draaglast en -kracht
• Doel = ontwikkelen tot zelfstandige en volwaardige deelnemers aan de maatschappij

Basisidee

• Welke factoren beïnvloeden de opvoeding?
• Beschermende factoren zorgen voor goed verloop van opvoeding (draagkracht)
• Risicofactoren bedreigen en bemoeilijken de opvoeding (draaglast)

Voorbeeld

Céline (16 jaar) heeft vaak gesprekjes met Micha van de leerlingenbegeleiding op school. Daarin praat ze over haar thuissituatie en de moeilijkheden die ze ervaart. Mama heeft een depressie en is onlangs ontslagen op haar werk. Mama is ook emotioneel niet meer betrokken bij de opvoeding van haar dochter. Célines stiefvader is een zeeman, die vaak lange periodes van huis is. Céline heeft het idee dat ze er helemaal alleen voor staat, alles zelf moet regelen en dat niemand naar haar luistert. Ze heeft minderwaardigheidsgevoelens en zelfmoordgedachten. Céline spijbelt ook vaak.

Basisidee

De balans tussen de draagkracht en draaglast bepaalt of de opvoeders de opvoeding aankunnen.

Helin (4 maanden) is een huilbaby. Ze huilt uren aan een stuk en haar ouders kunnen haar moeilijk troosten. De pediater kan geen gezondheidsproblemen vinden bij Helin. Haar ouders lossen elkaar goed af en steunen elkaar. Mama is kinderverzorgster en kent verhalen van andere ouders over huilbaby’s. Ze weet dat haar kind gezond is en dat het wel over zal gaan.

Niveaus

Beschermende en risicofactoren komen voor op drie niveaus:

• Microsysteem: ouder-, kind- en gezinsfactoren
• Mesosysteem: sociale factoren, gezins- en buurtfactoren
• Macrosysteem: maatschappelijke en culturele factoren, culturele achtergrond en sociaal-economische achtergrond.

Opvoedingsproblemen

• Opvoedingsvragen
• Opvoedingsspanning
• Opvoedingscrisis
• Opvoedingsnood

Conclusie

Voordelen:

• transactioneel model (niet de schuld bij 1 partij)
• focus op zowel risicofactoren als beschermende factoren (positieve insteek)

Nadelen:

• transactioneel model (verantwoordelijkheid bij iedereen)
• sommige risicofactoren zijn onveranderbaar (beperking, werkloosheid, culturele opvattingen, ...)

www.opgroeien.be