Nectar 4 Waarnemen

Hoofdstuk 4 Waarnemen en Reageren

1 / 91
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBiologieMiddelbare schoolvmbo kLeerjaar 3

This lesson contains 91 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 60 min
Report this lesson

Items in this lesson

Hoofdstuk 4 Waarnemen en Reageren

This item has no instructions

Waarnemen

This item has no instructions

This item has no instructions

Welke prikkels komen er op je af als je een filmpje kijkt?

This item has no instructions

Prikkels

De hele dag door ontvang je informatie vanuit je omgeving. We noemen dit prikkels. 

Er zijn verschillende soorten prikkels:

 1. Uitwendige prikkels; geur, stof, licht, geluid

2. Inwendige prikkels; honger, moe, dorst


This item has no instructions

Zintuigen

Vangen prikkels op.

Zijn gespecialiseerd om één soort prikkel op te vangen, zoals geluid met je oren. Dit noemen we een adequate prikkel voor de gehoorzintuigen in je oor. 

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

Impulsen

Zintuigen ontvangen prikkels en zetten dit om in kleine elektrische signalen. Dit noemen we impulsen. 

Zintuigen zijn verbonden met je hersenen door middel van zenuwen. 

 

This item has no instructions

Centraal zenuwstelsel

Bestaat uit hersenen, ruggenmerg en zenuwen. Het ontvangt prikkels vanuit de zintuigen. Zenuwen vervoeren impulsen via het ruggenmerg naar de hersenen

This item has no instructions

This item has no instructions

Bewustwording

Je ontvangt prikkels met je ogen en neus. Je zintuigen zetten de prikkels om in impulsen.  Je zenuwen sturen de impulsen naar je hersenen. Je hersenen ontvangen de impulsen.  Je hersenen verwerken de impulsen. Je bent je nu bewust van wat je ziet en ruikt. 


De hersenen geven een signaal (impuls), via het 

ruggenmerg en de zenuwen naar de armspieren. Er gaat 

ook een impuls naar de speekselklieren in je mond.

-> Reactie (respons): de arm beweegt : het meisje pakt patat

-> Reactie (respons): het meisje krijgt speeksel in je mond.


This item has no instructions

Gedrag: alle reacties op prikkels samen

This item has no instructions

Geluid is een prikkel

A

Waar

B

Niet waar

C


D


This item has no instructions

Koppel de juiste prikkel aan het juiste zintuig

Lichtzintuig

Reukzintuig

Smaakzintuig

Gehoorzintuig

Licht

Geur

Geluid

Stoffen in voedsel

This item has no instructions

Geluid is een inwendige prikkel

A

Waar

B

Niet waar

C


D


This item has no instructions

Welke prikkel hoort bij welk zintuig? Sleep het plaatje naar de juiste prikkel.  

Geur

Licht

Smaak

Geluid

Aanraking

This item has no instructions

Je ruggenmerg maakt prikkels

A

Waar

B

Niet waar

C


D


This item has no instructions

Het centrale zenuwstelsel bestaat uit:

A

Hersenen, ruggenmerg

B

Ruggenmerg

C

Hersenen

D

Hersenen, ruggenmerg en zenuwen

This item has no instructions

Impulsen zijn elektrische signalen die gemaakt worden door zenuwen

A

Waar

B

Niet waar

C


D


This item has no instructions





This item has no instructions

Sleep naar: Waarnemen of Reageren?

Waarnemen

Reageren

Je ziet een auto op je afkomen.


Je voelt dat  het buiten warm is.

Je springt opzij.

Je doet je jas uit.

This item has no instructions

1

2

3

4

5

6

Fay merkt dat hij pijn heeft.

Fay raakt een hete pan aan.

In haar huid wordt de prikkel omgezet naar een bericht..

Fay trekt haar hand weg.

Haar hersenen sturen een bericht naar haar spieren..

Het bericht gaat naar zijn hersenen.

This item has no instructions

This item has no instructions

Harde oogvlies en hoornvlies

Het harde  (witte) oogvlies 

beschermt het binnenste van het oog.


Het hoornvlies is doorzichtig en beschermt de voorzijde van het oog.


Oog zenuw is de plek waar je wit uit het oog ziet gaan.

This item has no instructions


Het oog:


Adequate prikkel => licht.
zintuig   =>      lichtzintuig
orgaan   =>       het oog

This item has no instructions

Onderdelen van het oog

https://biologiepagina.nl/Oefeningen/Oog/oog.htm





This item has no instructions

Gele vlek:

Licht op het netvlies

Alleen maar kegeltjes


Blinde vlek:

Op het netvlies

Geen staafjes en kegeltjes:

Oogzenuw gaat hier het oog uit!


This item has no instructions

Pupil

Pupil = opening in iris

            = gat waardoor licht oog in gaat


Grotere pupil

1) meer licht op netvlies

2) zien bij weinig licht

Kleinere pupil

1) minder licht op netvlies

2) voorkomt beschadigingen netvlies

This item has no instructions

Het netvlies

This item has no instructions

This item has no instructions

Kleurenblind

Werken de kegeltjes niet goed


Veel voorkomende: Roodgroen kleurenblindheid


Dan zie je geen getallen in de afbeelding


This item has no instructions

Wat is kleurenblind?

This item has no instructions

Kleurenblind


This item has no instructions

This item has no instructions

Welk onderdeel van het oog beschermt je oog niet?

A

wenkbrauw

B

ooglid

C

wimper

D

hoornvlies

This item has no instructions

Welke delen van het oog kunnen het oog draaien?

A

de oogleden

B

de oogzenuw

C

de oogspieren

D

de lens

This item has no instructions

Welke oogafwijking heb je als de lens niet bol genoeg wordt?

A

bijziend

B

verziend

C


D


This item has no instructions


Welk onderdeel van het oog zorgt voor de hoeveelheid lichtinval in het oog? 

A

Netvlies

B

Pupil

C

Hoornvlies

D

Lens

This item has no instructions

Om te zien moet er licht in je oog komen. Waar gaat het licht langs naar je netvlies in je oog?

A

hoornvlies, pupil, lens, glasachtig lichaam, netvlies

B

lens, pupil, hoornvlies, netvlies, glasachtig lichaam

C

hoornvlies, netvlies, pupil, lens, glasachtig lichaam

D

netvlies, glasachtig lichaam, pupil, lens, hoornvlies

This item has no instructions

Gehoor


This item has no instructions

Het gehoor


This item has no instructions

This item has no instructions

Hoe hoor je geluiden?


Geluid: zijn trillingen in de lucht.


Een gitaar kan geluid maken, doordat deze de lucht laat trillen.


This item has no instructions

Welke onderdelen vind je in het uitwendige oor?

A

oorschelp, gehoorgang en trommelvlies

B

oorschelp, gehoorgang en oorsmeerkliertjes

C

oorschelp en oorsmeerkliertjes

D

oorschelp en gehoorgang

This item has no instructions

Wat is de weg van het geluid naar je hersenen?

-->

-->

-->

-->

-->

-->







gehoorbeentjes trillen

vocht in het slakkenhuis trilt

zintuigcellen zetten prikkel om in impulsen

impulsen gaan naar hersenen

geluid zorgt voor trillingen in de lucht

trommelvlies gaat trillen

This item has no instructions

Herhaling: wat is de prikkel voor je...

Oog

Oor

Neus

Tong

Huid






licht

geluid

geurstoffen

smaakstoffen

temperatuur

pijn

vormen

This item has no instructions

Gehoor andere dieren

This item has no instructions

This item has no instructions

Zenuwstelsel


Zenuwstelsel:

centrale zenuwstelsel en zenuwen

This item has no instructions

Bouw zenuwstelsel

Het zenuwstelsel:

centrale zenuwstelsel + zenuwen.


Centrale zenuwstelsel = 

hersenen + ruggenmerg


Zenuwen verbinden het centrale zenuwstelsel met alle lichaamsdelen


This item has no instructions

Zenuwstelsel

Bouw en ligging zenuwstelsel



                                                                                    

                                                                                      Perifere zenuwstelsel:

                                                                                      zenuwen die je                                                                                                        lichaam verbinden


This item has no instructions


De zenuwen en hersenen maken deel uit van het zenuwstelsel.

Het zenuwstelsel bevat miljoenen zenuwcellen. 



This item has no instructions

Zenuwcellen

Het zenuwstelsel bestaat uit zenuwcellen.


Cellichaam: bevat de celkern.

- liggen in het centrale zenuwstelsel.


Uitlopers: geleiden impulsen van/naar het cellichaam.

This item has no instructions

 Bewegingszenuwcel

1. Van het centrale zenuwstelsel naar spieren

2. Liggen IN het centrale zenuwstelsel

3. Heeft een lange uitloper 

This item has no instructions

This item has no instructions

In het zenuwstelsel zit ook het centrale zenuwstelsel. Dit ligt centraal in het zenuwstelsel. Welke organen behoren daar dus toe?

A

Alleen de hersenen

B

Ruggenmerg en zenuwen

C

Hersenen en ruggenmerg

D

Hersenen, ruggenmerg en zenuwen

This item has no instructions

Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel en uit zenuwen.

A

juist

B

onjuist

C


D


This item has no instructions

Zenuwen (en dus ook zenuwcellen) vervoeren ....

A

prikkels

B

impulsen

C


D


This item has no instructions

Zenuwen zijn lange ...........van zenuwcellen

A

draden

B

streepjes

C

punten

D

uitlopers

This item has no instructions

Hoe zitten je hersenen in elkaar?


De hersenen bestaan uit drie delen:

  1. Grote hersenen (hersencentra)

  2. Kleine hersenen (coördinatie)

  3. Hersenstam (onbewuste processen)

This item has no instructions

De grote hersenen   

Hersencentra

  • Gevoelscentra 

  • Bewegingscentra 

This item has no instructions

Hersencentra grote hersenen

This item has no instructions

Hersen ontwikkeling

  • Hersenen ontwikkelen tot 25 jaar

  • Alcohol verbreekt verbindingen tussen hersencellen

  • Verbindingen belangrijk voor goed functioneren

This item has no instructions

Reflex:

  • NIET via de hersenen

  • Denk je NIET bij na

  • Doe je onbewust

  • Is altijd dezelfde snelle reactie

  • Beschermt je lichaam en voorkomt schade

Bewuste reactie:

  • Via de hersenen

  • Denk je bij na

  • Doe je bewust/extra

  • Kan heel snel gaan, maar je hebt er over nagedacht.

Reflexboog:

weg van de impulsen bij een reflex.

This item has no instructions

Reflexboog



  • zintuigcel

  • gevoelszenuwcel

  • schakelcellen in
     ruggenmerg of hersenstam

  • bewegingszenuwcel

  • spier/klier

This item has no instructions

Reflexboog



Reflexboog = 

de weg die impulsen bij een reflex afleggen. 

This item has no instructions

This item has no instructions

Wat is een reflex?

A

Snelle reactie

B

Onbewuste reactie

C

Vaste reactie

D

Alle antwoorden horen bij een reflex

This item has no instructions

De reflexboog van je knie reflex gaat via ....

A

het ruggenmerg

B

de hersenstam

C

de kleine hersenen

D

de grote hersenen

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

Hormonen

  • Hormonen zijn regelstoffen.

  • Hormoonklieren maken hormonen.

  • Hormoonklieren hebben geen afvoerbuis --> hormonen gaan via het bloed naar andere organen.

This item has no instructions

Hormonen

  • Hormoonklieren  maken hormonen.

  • Gaan via bloed naar andere organen.

Afbeelding: https://asapeducate.com/science_notes/endocrine-system/


Wat doen de hormonen

Veranderingen in ons lichaam gestuurd door hormonen.

De klieren in geslachtsorganen reageren op de hypofysehormonen en maken vervolgens geslachtshormonen. 

This item has no instructions

Hormonen

Eilandjes van Langerhans regelt suikerspiegel door hormonen glucagon en insuline.

Organen reageren op deze hormonen.


Glucagon zorgt voor afbraak glycogeen door lever en spieren.

Daarnaast afbraak vetten.

This item has no instructions

Insuline

  • Teveel glucose in bloed: eilandjes van langerhans in de alvleesklier maakt insuline. 

  • Insuline: glucose wordt in de lever en spieren opgeslagen als glycogeen  


This item has no instructions

Diabetes/suikerziekte


Twee soorten diabetes:

  • type 1: alvleeskliercellen zijn beschadigd, er wordt te weinig insuline gemaakt.

  • type 2: lichaamscellen zijn ongevoelig voor insuline, werkt niet meer (vaak bij overgewicht).

    Insulinegehalte dan ook vaak te hoog!


This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

Wat zijn hormonen ?

A

Een deel van je hersenen

B

Organen die berichten geven

C

Regelstoffen, ze geven berichten aan organen

D

Onderdelen van het bloed

This item has no instructions

Hormonen

Impulsen



This item has no instructions

Gedrag

Alles wat een mens of dier doet, is gedrag.

Gedrag bestaat uit reacties op prikkels.



Stoppen voor rood licht is gedrag.

Door rood rijden is ook gedrag.


This item has no instructions

Aangeboren of aangeleerd?

Gedrag dat een dier of mens gelijk na de geboorte kan noem je aangeboren gedrag.


Gedrag dat je niet gelijk kan,

 en nog moet leren noem 

je aangeleerd gedrag.

This item has no instructions

Sociaal gedrag

Sociaal gedrag is gedrag van soortgenoten naar elkaar. 
Mensen en dieren hebben sociaal gedrag.


Een prikkel of handeling bij sociaal gedrag heet een signaal.

This item has no instructions

Territoriumgedrag

Veel dieren hebben een eigen plek en zullen deze ook verdedigen. Al het gedrag wat hierbij hoort is territorium gedrag.

  • Aanvalsgedrag

  • Vluchtgedrag

  • Dreiggedrag

  • Overspronggedrag

This item has no instructions

Gedrag bestuderen

  • Respons: reactie op de prikkel.

  • Ethologie: studie naar gedrag.

  • Etholoog: iemand die gedrag bestudeert.

  • Ethogram: beschrijvingen van handelingen.

  • Protocol: Opsomming van de handelingen tijdens het onderzoek.

This item has no instructions

This item has no instructions