Het hormonale stelsel
Het hormonale stelsel
Leerdoelen
Je kunt beschrijven wat hormonen en hormoonklieren zijn.
Je kunt de algemene functies van het hormoonstelsel beschrijven.
Je kunt verschillen noemen tussen het hormoonstelsel en het zenuwstelsel.
Je kunt aan de hand van een voorbeeld uitleggen hoe verschillende onderdelen van het hormoonstelsel met elkaar samenwerken.
Je kunt aan de hand van een voorbeeld uit het hormoonstelsel het feedbackmechanisme uitleggen.
Je kunt de ligging en functies van de hypothalamus en hypofyse beschrijven.
Hormonen
Soort chemische boodschappers.
Zijn endocrien.
Worden aan het bloed afgegeven
Werken trager maar wel langer
Het hormoonstelsel werkt nauw samen met het zenuwstelsel.
Het hormoonstelsel komt in actie als de homeostase wordt verstoord. Wat is homeostase, denk je?
Homeostase
Het hormoonstelsel komt pas in actie als de homeostase wordt verstoord:
Balans in een organisme
VB: onze lichaamstemperatuur moet op peil gehouden worden, onze vochtbalans is belangrijk, etc.
Negatieve terugkoppeling
Voor het behouden van homeostase is een regelkring nodig
Denk aan bijvoorbeeld de verwarming die je instelt op 20°C en dan gaat aanslaan wanneer de temp daaronder zit en juist stopt wanneer de 20°C is bereikt..
Klieren
Endocrien: Kliercellen geven hormonen direct af aan het bloed (geen afvoerbuis).
Exocrien: Kliercellen geven stoffen af via een afvoerbuis naar een orgaan of het lichaamsoppervlak.
Klieren
Hypofyse: ‘regiekamer’ van het hormoonstelsel
Schildklier: regelt stofwisseling
Bijnieren: stresshormonen
Alvleesklier: regelt bloedsuiker
Geslachtsklieren: hormonen voor voortplanting
Functie verschillende hormonen/klieren
Hypofyse: geeft verschillende hormonen af * groeihormoon
(aanmaak nieuwe cellen) * hormonen om schildklier 'aan' te zetten * hormonen om eierstokken /teelballen 'aan'zetten
Functie verschillende hormonen/klieren
2. Schildklier: geeft schildklier- hormoon af, regelt stofwisseling
3. Eilandjes van Langerhans (alvleesklier): maakt insuline en glucagon. zorgen voor voldoende glucose (suiker) in het bloed.
4. Bijnieren: produceert adrenaline, komt vrij bij spanning/stress
Functie verschillende hormonen/klieren
5. Eierstokken: geeft oestrogeen af, zorgt voor secundaire geslachtskenmerken bij vrouwen, zorgt voor rijping eicellen
6. Zaadballen/teelballen: geeft testosteron af, zorgt voor secundaire geslachtskenmerken bij mannen, zorgt voor rijping zaadcellen
Wat zijn hormonen?
Elektrische signalen
Chemische boodschappers
Chemische brandstoffen
Elektrische stroomstoten
Wat is homeostase?
Balans in een organisme
Een groep mensen met dezelfde interesses
Een chemisch signaal
De samenwerking tussen hormoonstelsel en zenuwstelsel
Hypothalamus
Functie:
Verbind zenuwstelsel met hormoonstelsel. Stuurt de hypofyse aan
Regelt basisfuncties (eten, drinken, temperatuur)
Speelt een rol in emoties en stress
Bloeddruk, hartslag
Honger
Seksuele opwinding
Slaap/waakritme
en nog veel meer!
Hypofyse
Functie:
De regelkamer van een groot aantal hormoonklieren.
-Voorkwab ( TSH, ACTH, FSH, LH, groeihormoon, prolactine, melanine)
-Achterkwab (doorgeefluik van ADH en oxytocine)
Wat doet de hypofyse?
Hier wordt testosteron geproduceerd
Dit is de regelkamer van het hormoonstelsel
Dit is de verbinding tussen hormoon - en zenuwstelsel
Hier wordt glucagon geproduceerd
Schildklier
Functie:
Beïnvloedt de stofwisseling en de groei van alle cellen
Bijnieren
Functie:
productie van de volgende hormonen
Cortisol: vrijmaken glucose (soms pijnstiller)
Aldosteron: vocht uit urine
Adrenaline: fright, fight or flight
Alvleesklier
Functie:
productie van de volgende hormonen
Insuline: verlaging van suikerspiegel
Glucagon: verhoging van suikerspiegel
Wat doen exocriene klieren?
Deze geven hun stoffen af aan de bloedbaan
Deze geven hun stoffen af aan het zenuwstelsel
Deze geven hun stoffen af aan een lichaamsholte
Alle antwoorden zijn fout