5.6 Spieren en beweging

• New lesson editor
• Biologie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

5.6 Spieren en beweging

Leerdoelen

1. Je kunt de bouw en werking van spieren beschrijven

2. Je kunt de effecten van training en dopinggebruik uitleggen

3. Je kunt de uitvoering van een onderzoek en de conclusies evalueren (verschil weten tussen betrouwbaar en valide)

Glad spierweefsels

Kenmerken:

1. Langwerpige spiercellen

2. 1 celkern per cel

3. Trage samentrekking, maar niet snel vermoeid

4. Geïnnerveerd door autonome zenuwstelsel
   

Komt voor in:

1. huid                       4. bloedvaten

2. darmkanaal       5. iris

3. ademspieren

Dwarsgestreept

spierweefsel 

Kenmerken:

1. Bestaat uit spiervezels

2. Ontstaat door versmelting van veel spiercellen

3. Snelle samentrekking maar snel vermoeid

4. Geïnnerveerd door animale zenuwstelsel
   

Komt voor in:

1.  Skelet (zitten vast aan botten)

Hoe zitten spieren vast aan de botten?

Dwarsgestreept spierweefsel

Skeletspieren

Skeletspieren zitten vast aan het skelet met een pees.

Van groot naar klein:

Spier -> spierbundel -> spiervezel -> spierfibril -> spiercel 

Motorische eenheid:

alle spiervezels die via motorische eindplaatsjes in verbinding staan met één bewegingszenuwcel

Spierfibrillen

Tussen de fibrillen liggen veel mitochondriën en glycogeenkorrels.

Een spierfibril bestaat uit 2 soorten eiwitdraden, die filamenten heten.

• Myosine (donkere band)

• Actine (lichte band)

Door impulsen schuiven actine en myosine in elkaar, daardoor wordt de spiervezel korter.

Waarom liggen er veel mitochondriën en glycogeenkorrels tussen de fibrillen?

Samentrekken van spieren

Hoe trekt een spier samen:

1. Een bewegingszenuwcel geeft impuls door via een motorische eindplaatje

2. Als reactie schuiven de myosine- en actinefilamenten in elkaar (hierdoor wordt de spier korter)

Energie (ATP) nodig voor de samentrekking: verbranding van glucose

Wat zal het effect zijn wanneer er weinig spiervezels in verbinding staan met één bewegingszenuwcel.

A

de beweging is preciezer

B

de beweging is grover

C

D

Aansturing 

Des te minder spiervezels aan één motorische eenheid, des te preciezer de beweging die je kunt maken

• een aantal motorische eenheden zijn altijd gespannen, hierdoor blijf je in evenwicht/gaat je gezicht niet hangen

Spieren kunnen alleen samentrekken, hoe rekt een spier weer uit?

Spieren werken samen

Antagonisten

= Spieren die een tegengestelde beweging veroorzaken.

een spier heeft een andere spier nodig om te kunnen ontspannen

Zet van groot naar klein: filament - spier - spierbundel - spierfibril - spiervezel

Welke type spierweefsel vinden we in de skeletspieren?

A

glad spierweefsel

B

dwarsgestreept spierweefsel

C

D

Hoe noem je de eiwitdraden waaruit een spierfibril bestaat?

A

actines

B

filamenten

C

myosines

D

alle antwoorden zijn goed

Een skeletspier trekt samen. Het gevolg ... de lengte van de actinefilamenten verandert niet.

A

Juist

B

Onjuist

C

D

Wat zijn antagonisten

A

Spieren met een zelfde werking

B

Spieren met een tegenovergestelde werking

C

D

Wat weet je van doping?

Doping 

== verboden middelen/methoden die kunnen worden gebruikt om prestaties te verhogen

Doping

Anabole steroïden: lijkt op de werking testosteron

• toename spiermassa 

• aanmaak rode bloedcellen

EPO (erytropoëtine) 

• aanmaak rode bloedcellen. 

Betrouwbaar en valide onderzoek 

Betrouwbaar onderzoek 

-  volgende keer zelfde resultaat? 

--> Dan is het onderzoek meer betrouwbaar. 

Valide onderzoek 

- meet je wat je wilt meten? gebruik je het juiste meetinstrument?  

--> Dan bevat je onderzoek minder systemische fouten. 

Opdrachten maken

5.6    Spieren en beweging

Opdracht 64 t/m 71