Hoofdstuk 4 : Beweging

Hoofdstuk 4 : Beweging


1 / 106
next
Slide 1: Slide
New lesson editorNatuurkunde / ScheikundeMiddelbare schoolmavo, havo, vwoLeerjaar 2

This lesson contains 106 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 250 min
Report this lesson

Items in this lesson

Hoofdstuk 4 : Beweging


4.1 Snelheid 


Leerdoelen

  1. De definitie en berekening van snelheid uitleggen en uitvoeren met de formule snelheid = afstand/tijd.

  2. De gemiddelde snelheid berekenen voor diverse scenario's, gebruikmakend van een verhoudingstabel, en het verschil met constante snelheid begrijpen.

  3. Afstanden en tijden berekenen in verschillende contexten, waaronder sporten, dagelijkse reizen, en vakantieplannen.

  4. Vergelijkingen maken tussen de snelheden van diverse bewegende objecten of personen en de snelste en langzaamste beweging identificeren en rangschikken.

  5. Scenario's analyseren om te bepalen in welke situaties de snelheid het grootst is, zoals bij het afleggen van een grote afstand in een korte tijd.

  6. Rekenvaardigheden toepassen voor het berekenen van snelheid in praktijkvoorbeelden, zoals een treinreis, auto rit naar de supermarkt, of het verbreken van een wereldrecord.

  7. De invloed van constante en gemiddelde snelheid op beweging en afstand herkennen en toepassen in relevante vraagstukken.

Let bij het volgende filmpje op 

Wat zie je gebeuren?

Wat kan je zeggen over de snelheden?

Wat zag je gebeuren? Wat kan je zeggen over de snelheden?

De F1 auto en de cheetah rijden en rennen voor dezelfde hoeveelheid tijd met verschillende snelheden. Wie legt de grootste afstand af?

A

De coureur

B

De cheetah

C

Allebei even veel

D


Snelheid 

Waarom is het meten, weten en inschatten van snelheid belangrijk en handig? 

Begrippen: 


snelheid

Afstand die een voorwerp aflegt
in een bepaalde tijd

snelheidsmeter

Apparaat waar je de snelheid
van een voertuig kunt meten.










Beschrijven wat snelheid is.

Je weet het verschil van snelheid tussen een auto en een fiets. 

Dit kan je meestal goed inschatten. 


Snelheid is een maat voor hoe snel iets beweegt. 

Hoe groter de afstand die een voertuig aflegt in 1 seconde (sec), hoe groter de snelheid. 

Eenheid van snelheid 

afkortingen:

m = meter                  / = per

s = seconde              km = kilometer

h = uur (hour)


Meter per seconde is de eenheid van snelheid.

Kilometer per uur is ook een eenheid van snelheid.  

Twee auto's rijden dezelfde afstand met verschillende snelheden. Welke auto heeft meer tijd nodig om de afstand af te leggen?

A

De auto met de grotere snelheid

B

De auto met de mindere snelheid

C


D


 Je kunt de snelheid berekenen van een bewegend voorwerp. 

snelheid = de afstand gedeeld door de tijd

formule: 

snelheid = afstand : tijd


Snelheid in m/s   of km/h
afstand in m          of km

tijd in s                      of h (uur)

Lot legt in 1 sec 13 meter af. Piet legt in 1 sec 12 meter af.

A

Lot is langzamer dan Piet. Piet legt in 1 sec een grotere afstand af.

B

Lot is sneller dan Piet. Piet legt in 1 sec een grotere afstand af.

C

Piet is langzamer dan Lot. Lot legt in 1 sec een grotere afstand af.

D

Lot is sneller dan Piet. Lot legt in 1 sec een grotere afstand af.

Snelheid is =

A

Afstand x Tijd

B

Tijd : Afstand

C

Afstand x Afstand

D

Afstand : Tijd

Wat is de afkorting van meter per seconde?

A

m/e

B

meter/ seconde

C

m/c

D

m/s

Gemiddelde Snelheid



Gemiddelde snelheid: 

Afgelegde afstand gedeeld
door de tijd die nodig was
om die afstand af te leggen.














De gemiddelde snelheid berekenen.  

Je kunt de gemiddelde snelheid berekenen als je de afstand en de tijd weet.


Als je bijvoorbeeld ergens heen fiets, is de kans groot dat je niet constant dezelfde snelheid fietst. Je gaat bijv een heuvel op, of juist een heuvel naar beneden. 


De gemiddelde snelheid berekenen.  

Je kunt de gemiddelde snelheid berekenen als je de afstand en de tijd weet.

Bijvoorbeeld:


Formule: 

gemiddelde snelheid = afstand : tijd

 de gemiddelde snelheid in meter per seconde (m/s);

• de afstand in meter (m);

• de tijd in seconde (s).



Snelheid

A

Grootheid

B

Eenheid

C


D


Wat weten jullie van snelheden? Wat is de snelheid van niezen?

A

150 km per uur

B

100 km per uur

C

50 km per uur

D

10 km per uur

Constante vs Variabele

Snelheid

Constante snelheid

Op elk moment heeft de snelheid dezelfde grootte en richting = eenparige beweging:

Constante snelheid

Aan de grafiek is te zien dat de reiziger een 

constante snelheid heeft.

Variabele Snelheid


Is de snelheid die niet constant is en kan toenemen of afnemen.


Dit is de werkelijke snelheid van objecten in het echte leven,  zoals het rijden in verkeer of het rennen van een marathon.

Snelheid  in dagelijkse situaties 

Sport: "Hoe lang duurt het om 100 meter te rennen bij een snelheid van 10 m/s?"


  • Maak eerst een schatting!

  • Reken het daarna uit!

Snelheid  in dagelijkse situaties 


Dagelijkse Reizen: "Als je 5 km naar school fietst met een gemiddelde snelheid van 15 km/u, hoe lang ben je dan onderweg?"

Vakantieplannen: "Je plant een autoreis van 200 km. Hoeveel tijd kost het als je gemiddeld 80 km/u rijdt?"

Snelheid  in dagelijkse situaties 


"Kun je bedenken hoe deze berekeningen nuttig kunnen zijn in je dagelijks leven?"


"Hoe zou je deze formule toepassen op je eigen reis- of sportactiviteiten"

Hoe zou je deze formule toepassen op je eigen reis- of sportactiviteiten?

4.2 Snelheid op een tijdstip


Leerdoelen I


  • Leerlingen kunnen de verschillende eenheden voor snelheid begrijpen en gebruiken, zoals meters per seconde (m/s) en kilometers per uur (km/h), en de omrekening tussen deze eenheden maken (bijvoorbeeld het omrekenen van km/h naar m/s en vice versa).


  • Leerlingen kunnen het concept van gemiddelde snelheid begrijpen en onderscheiden van momentane snelheid, met name hoe deze snelheden van toepassing zijn in het dagelijks verkeer en bij het gebruik van een snelheidsmeter in een auto.







Leerdoelen II


  • Leerlingen kunnen de gemiddelde snelheid berekenen over een bepaald interval, met behulp van gegevens zoals afgelegde afstand en tijd.


  • Leerlingen kunnen de beweging van een voorwerp analyseren met behulp van stroboscopische foto's en (s,t)-diagrammen, en het verband tussen afstand, tijd en snelheid begrijpen.


  • Leerlingen kunnen het concept van een stroboscoop en de functie ervan begrijpen bij het vastleggen van beweging op regelmatige tijdsintervallen.






Leerdoelen III


  • Leerlingen kunnen de snelheid op een specifiek tijdstip bepalen door het gebruik van grafieken en de raaklijnmethode, waarbij ze leren hoe ze de momentane snelheid kunnen afleiden.





 snelheid berekenen


Je fiets 5 km naar school. Je doet er een kwartier over. wat is je gemiddelde snelheid?

A

25 km/h

B

20 km/h

C

15 km/h

D

17,5 km/h

Je fiets 18 km/h. Wat is de snelheid in m/s?

A

5 m/s

B

64,8 m/s

C

18 m/s

D

36 m/s

Omrekenen van snehelden formule..

Hoe zat het ook alweer met die snelheid?

En de eenheid/eenheden?

Van m/s naar km/h

Hoeveel is 4,2 m/s in km/h?

Omreken-truc







Dit trucje hoef je niet per se te gebruiken, maar is wel makkelijk

Toepassen

Hoeveel is 4,2 m/s in km/h?

Dit is geen formule,
dus stappenplan hoeft niet :)



Gemiddelde en momentale snelheid


(x,t)-diagram van Tesla Model 3

Een van onderstaande (xt)-diagrammen (x is afstand) geeft een representatie van de versnelling van de Tesla auto.

Hoe ziet het verloop van de afstand tegen de tijd eruit voor de versnelling naar 100 km/h?

A

A

B

B

C

C

D

D

Tesla auto


Hiernaast zie je het werkelijke (x,t)-diagram van de Tesla auto uit het filmpje. Je herkent makkelijk een parabool-vorm in de figuur terug, al stijgt hij niet zeer snel.


Deze parabool-vorm in een (x,t)-diagram is gekoppeld aan een versnelling. Wanneer een (x,t)-diagram wordt gemaakt van een object dat aan het versnellen is, krijgt de figuur de vorm van een parabool.



bla

(x,t)-diagram


Behalve met formules, kunnen we beweging ook beschrijven met diagrammen. Een (x,t)-diagram is een diagram met op de horizontale as de tijd (t) en op de verticale as de positie (x).



Hiernaast is een aantal beweging beschreven met behulp van dit type diagram. In A zien we een grafiek die horizontaal loopt. De positie x verandert hier niet in de tijd. Het voorwerp staat hier dus stil. 


In B zien we een voorwerp dat zich geleidelijk verplaatst. Elke seconde wordt er evenveel meter afgelegd. We spreken hier van een constante snelheid of een eenparige beweging.



bla

Raaklijn


Een raaklijn kan je heel klein tekenen zoals in de figuur hieronder (links), maar dat is onvoldoende. Je kan een Δx en een Δt bepalen, maar die zijn wel erg klein en daardoor kunnen er fouten gemaakt worden bij het bepalen van Δx en Δt.

Ook kan de raaklijn het punt in A niet goed raken waardoor fouten kunnen gemaakt worden. 


Neem dan de raaklijn zo lang mogelijk zoals in het rechtse

diagram. Zodoende kan je nauwkeurig een Δx en Δt bepalen.

Raaklijn


Met die Δx en Δt kan je de momentale snelheid berekenen

met de volgende formule:



waarin:

vt   = momentale snelheid (m/s)

Δx = verplaatsing (m)

Δt = tijdstoename (s)



... staat erbij om aan te geven dat er Δx en Δt gebruikt zijn om de momentale snelheid uit te rekenen. Schrijf dit er ook bij!


Er geldt dat hoe steiler de raaklijn loopt, hoe groter de snelheid is.



4.3 Afstand-tijd-diagrammen


Leerdoelen

Aan het einde van de les kun je afstanden en snelheden aflezen uit een afstand-tijd-diagram. 


Aan het einde van de les kun je de vorm van een grafiek in een afstand-tijd-diagram relateren aan de snelheid van een voorwerp. 


Aan het einde van de les kun je uitleggen hoe je aan een grafiek kunt zien of een voorwerp versnelt of vertraagt. 


Aan het einde van de les kun je de gemiddelde snelheid van een voorwerp berekenen met behulp van een afstand-tijd-diagram.

Afstand - tijd diagram


1
2

Opgave

Een fietser maakt een fietstocht. Hij meet de gegevens met zijn fietscomputer. Welke afstand legt hij de eerste 24 minuten af?


Opgave

Gegeven: tijd in uren. Afstand in kilometer.

Gevraagd: afstand na 24 min.

Bepaal: 24 min = 24:60 = 0,4 uur

Lees de afstand af in de grafiek bij een tijd van 0,4 h.

Antwoord + eenheid: 

Afstand = 10 km.

Opgave

Bereken de snelheid van de fietser tussen 1,0 en 1,4h en

bepaal de snelheid van de fietser tussen 1,4 en 1,8h?

Opgave

Gegeven 

Op t=1,0h is de afstand 20 km

Op t=1,4h is de afstand 40 km

tijd = 1,4-1,0 = 0,4 h

Afstand = 40-20= 20 km

Gevraagd: gemiddelde snelheid

Formule: gemiddelde snelheid = afstand : tijd

Bereken gemiddelde snelheid = 20:0,4

Antwoord + eenheid

gemiddelde snelheid = 50 km/h

1

Snelheid - tijd diagram

! Let goed op de eenheden bij de assen !

Voorbeeld uit de werkelijkheid


Herkennen van snelheid

Constante snelheid, stilstand, versnelling of vertraging in een grafiek.

Soorten bewegingen

Berekenen van gemiddelde snelheid

Vanuit een afstand-tijd-diagram.

De gemiddelde snelheid


gemiddelde snelheid= afstand/tijd

Afstand berekenen

Hiervoor heb je nodig de gemiddelde snelheid en de tijd


Formule: Afstand= gemiddelde snelheid x tijd


welke eenheden zoek je dan op in de tekst?

omrekenen m/s naar km/h


Reken de volgende snelheden om:

45 km/h = ........................ m/s

360 m/s = ........................ km/h



32 m/min = ........................ m/s






12,5

100

0,53

8,8

115,2

162

1296

1920



4.4 Snelheid, tijd  diagrammen




Leerdoelen

  • Ik weet wat een (v,t)-diagram is.

  • Ik kan een (v,t)-diagram uitlezen.


Snelheid, tijd- diagram

Bij een snelheid, tijd diagram [(v,t)-diagram] 

is de snelheid op de verticale as 

en de tijd op de horizontale as.



Snelheid, tijd- diagram




Snelheid, tijd- diagram


Versnelde beweging

Als je steeds harder beweegt heet dat versnellen. 

Je snelheid wordt steeds meer.


Als de snelheid elke seconde 

met dezelfde hoeveelheid 

toeneemt noem je de 

beweging eenparig versneld.




Snelheid, tijd- diagram


Eenparig vertraagd

Als je langzamer gaat bewegen heet het vertragen. 

Dan neemt je snelheid af.


Als je snelheid elke seconde 

met dezelfde hoeveelheid af 

neemt heet die beweging 

eenparig vertraagd.




Snelheid, tijd- diagram




Versnellen en vertragen

  • versnellen

  • vertragen  

  • eenparig versnellen

  • constante snelheid

  • stilstand






Hoogste constante snelheid

Vertraging

Grootste versnelling

Kleinste versnelling

Laagste constante snelheid



Van snelheid naar afstand

  • Formule van afstand? 



Van snelheid naar afstand

  • Formule van afstand? 




Van snelheid naar afstand

  • Formule van afstand? 




Van snelheid naar afstand

  • Formule van afstand? 


  • Oppervlakte

Van snelheid naar afstand:

De oppervlakte onder de snelheid tijd grafiek geeft de afstand.





Van snelheid naar afstand

  • Formule van afstand? 


  • Oppervlakte







Oefenen

Bereken de afstand wat af is gelegd in diagram 1.


Pro:

Bereken de afstand wat is afgelegd in diagram 2.

5

minute

00

second



Aan de slag!


Wat heb je vandaag geleerd?

3

minute

00

second

4.5  Veilige Afstand


§ 4.5 Veilige afstand

Leerdoelen:

Je weet welke onderdelen invloed hebben om op tijd tot stilstand te komen.

Je leert waarom het belangrijk is om voldoende afstand te bewaren in het verkeer.


Wat is een eenheid voor snelheid

A

m/s

B

km

C

s/m

D

m

Wat is de snelheid in de grafiek?

A

2,5 m/s

B

6 m/s

C

15 m/s

D

0 m/s

Je ziet hiernaast een snelheid,tijd-diagram van een eenparige beweging. Welke afstand heeft het voertuig waar het hier over gaat afgelegd in 7 seconden?

A

35 m

B

3,5 m

C

35 km

D

3,5 km

Wat voor soort beweging zie je In gedeelte 1 van de grafiek? Kijk eerst of het een V,t of S,t-diagram is.

A

Een eenparige beweging

B

Een versnelde beweging

C

Een vertraagde beweging

D


Wat voor soort beweging zie je In gedeelte 2 van de grafiek? Check eerst of het een V,t- of S,t-diagram is.

A

Een eenparige beweging

B

Een versnelde beweging

C

Een vertraagde beweging

D


Reactietijd en reactieafstand

Reactietijd = de tijd die iemand nodig heeft om te reageren

Reactie afstand = de afstand die afgelegd wordt tijdens de reactietijd

Wat kan je reactietijd vergroten?

Reactieafstand


Reactieafstand is de afstand die je aflegt voor je kunt reageren (=reactietijd).

In een normale situatie is de reactietijd klein

Reactieafstand= snelheid x reactietijd

Stopafstand = reactieafstand + remweg

Stopafstand

stopafstand = reactieafstand +remweg




Stopafstand


Stopafstand

Voorbeeld:

Bereken de stopafstand.

Bereken de stopafstand

Praktijkvoorbeelden Presentatie

Scenario A: "Uitstappen van een Passagier" - Bespreking van hoe het verminderen van het gewicht van de auto de remweg kan beïnvloeden.

Scenario B: "Begin van Sneeuwval" - Uitleg over hoe sneeuw de grip van de banden vermindert, wat leidt tot een langere remweg.

Scenario C: "Toename in Snelheid" - Analyse van hoe een hogere snelheid de reactieafstand en remweg verlengt.

Scenario D: "Nieuw Wegdek" - Bespreking van hoe een beter wegdek de remweg kan verkorten.

Scenario E: "Nieuwe Remmen" - Uitleg over de impact van verbeterde remmen op de remweg.

Scenario F: "Bestuurder wordt Moe" - Analyse van hoe vermoeidheid de reactietijd en daarmee de reactieafstand verlengt.

Praktijkvoorbeelden Presentatie

  • Verdeel in 6 groepen. Elke groep kiest één van de onderstaande scenario's.

  • Jullie taak is om een korte presentatie van 3 minuten voor te bereiden.

  • Focus in jullie presentatie op hoe het gekozen scenario de stopafstand van een auto beïnvloedt.


Verwachtingen voor de Presentatie:

  • Analyseer hoe jullie gekozen factor de stopafstand beïnvloedt.

  • Gebruik kwantitatieve en kwalitatieve data voor onderbouwing.

  • Creatieve en duidelijke visualisaties worden aangemoedigd.


Huiswerk

Opgaven van § 4.5 (blz. 137 en 138)