Hoofdstuk 4 : Beweging
Hoofdstuk 4 : Beweging
4.1 Snelheid
Leerdoelen
De definitie en berekening van snelheid uitleggen en uitvoeren met de formule snelheid = afstand/tijd.
De gemiddelde snelheid berekenen voor diverse scenario's, gebruikmakend van een verhoudingstabel, en het verschil met constante snelheid begrijpen.
Afstanden en tijden berekenen in verschillende contexten, waaronder sporten, dagelijkse reizen, en vakantieplannen.
Vergelijkingen maken tussen de snelheden van diverse bewegende objecten of personen en de snelste en langzaamste beweging identificeren en rangschikken.
Scenario's analyseren om te bepalen in welke situaties de snelheid het grootst is, zoals bij het afleggen van een grote afstand in een korte tijd.
Rekenvaardigheden toepassen voor het berekenen van snelheid in praktijkvoorbeelden, zoals een treinreis, auto rit naar de supermarkt, of het verbreken van een wereldrecord.
De invloed van constante en gemiddelde snelheid op beweging en afstand herkennen en toepassen in relevante vraagstukken.
Let bij het volgende filmpje op
Wat zie je gebeuren?
Wat kan je zeggen over de snelheden?
Wat zag je gebeuren? Wat kan je zeggen over de snelheden?
De F1 auto en de cheetah rijden en rennen voor dezelfde hoeveelheid tijd met verschillende snelheden. Wie legt de grootste afstand af?
De coureur
De cheetah
Allebei even veel
Snelheid
Waarom is het meten, weten en inschatten van snelheid belangrijk en handig?
Begrippen:
snelheid
Afstand die een voorwerp aflegt
in een bepaalde tijd
snelheidsmeter
Apparaat waar je de snelheid
van een voertuig kunt meten.
Beschrijven wat snelheid is.
Je weet het verschil van snelheid tussen een auto en een fiets.
Dit kan je meestal goed inschatten.
Snelheid is een maat voor hoe snel iets beweegt.
Hoe groter de afstand die een voertuig aflegt in 1 seconde (sec), hoe groter de snelheid.
Eenheid van snelheid
afkortingen:
m = meter / = per
s = seconde km = kilometer
h = uur (hour)
Meter per seconde is de eenheid van snelheid.
Kilometer per uur is ook een eenheid van snelheid.
Twee auto's rijden dezelfde afstand met verschillende snelheden. Welke auto heeft meer tijd nodig om de afstand af te leggen?
De auto met de grotere snelheid
De auto met de mindere snelheid
Je kunt de snelheid berekenen van een bewegend voorwerp.
snelheid = de afstand gedeeld door de tijd
formule:
snelheid = afstand : tijd
Snelheid in m/s of km/h
afstand in m of km
tijd in s of h (uur)
Lot legt in 1 sec 13 meter af. Piet legt in 1 sec 12 meter af.
Lot is langzamer dan Piet. Piet legt in 1 sec een grotere afstand af.
Lot is sneller dan Piet. Piet legt in 1 sec een grotere afstand af.
Piet is langzamer dan Lot. Lot legt in 1 sec een grotere afstand af.
Lot is sneller dan Piet. Lot legt in 1 sec een grotere afstand af.
Snelheid is =
Afstand x Tijd
Tijd : Afstand
Afstand x Afstand
Afstand : Tijd
Wat is de afkorting van meter per seconde?
m/e
meter/ seconde
m/c
m/s
Gemiddelde Snelheid
Gemiddelde snelheid:
Afgelegde afstand gedeeld
door de tijd die nodig was
om die afstand af te leggen.
De gemiddelde snelheid berekenen.
Je kunt de gemiddelde snelheid berekenen als je de afstand en de tijd weet.
Als je bijvoorbeeld ergens heen fiets, is de kans groot dat je niet constant dezelfde snelheid fietst. Je gaat bijv een heuvel op, of juist een heuvel naar beneden.
De gemiddelde snelheid berekenen.
Je kunt de gemiddelde snelheid berekenen als je de afstand en de tijd weet.
Bijvoorbeeld:
Formule:
gemiddelde snelheid = afstand : tijd
de gemiddelde snelheid in meter per seconde (m/s);
• de afstand in meter (m);
• de tijd in seconde (s).
Snelheid
Grootheid
Eenheid
Wat weten jullie van snelheden? Wat is de snelheid van niezen?
150 km per uur
100 km per uur
50 km per uur
10 km per uur
Constante vs Variabele
Snelheid
Constante snelheid
Op elk moment heeft de snelheid dezelfde grootte en richting = eenparige beweging:
Constante snelheid
Aan de grafiek is te zien dat de reiziger een
constante snelheid heeft.
Variabele Snelheid
Is de snelheid die niet constant is en kan toenemen of afnemen.
Dit is de werkelijke snelheid van objecten in het echte leven, zoals het rijden in verkeer of het rennen van een marathon.
Snelheid in dagelijkse situaties
Sport: "Hoe lang duurt het om 100 meter te rennen bij een snelheid van 10 m/s?"
Maak eerst een schatting!
Reken het daarna uit!
Snelheid in dagelijkse situaties
Dagelijkse Reizen: "Als je 5 km naar school fietst met een gemiddelde snelheid van 15 km/u, hoe lang ben je dan onderweg?"
Vakantieplannen: "Je plant een autoreis van 200 km. Hoeveel tijd kost het als je gemiddeld 80 km/u rijdt?"
Snelheid in dagelijkse situaties
"Kun je bedenken hoe deze berekeningen nuttig kunnen zijn in je dagelijks leven?"
"Hoe zou je deze formule toepassen op je eigen reis- of sportactiviteiten"
Hoe zou je deze formule toepassen op je eigen reis- of sportactiviteiten?
4.2 Snelheid op een tijdstip
Leerdoelen I
Leerlingen kunnen de verschillende eenheden voor snelheid begrijpen en gebruiken, zoals meters per seconde (m/s) en kilometers per uur (km/h), en de omrekening tussen deze eenheden maken (bijvoorbeeld het omrekenen van km/h naar m/s en vice versa).
Leerlingen kunnen het concept van gemiddelde snelheid begrijpen en onderscheiden van momentane snelheid, met name hoe deze snelheden van toepassing zijn in het dagelijks verkeer en bij het gebruik van een snelheidsmeter in een auto.
Leerdoelen II
Leerlingen kunnen de gemiddelde snelheid berekenen over een bepaald interval, met behulp van gegevens zoals afgelegde afstand en tijd.
Leerlingen kunnen de beweging van een voorwerp analyseren met behulp van stroboscopische foto's en (s,t)-diagrammen, en het verband tussen afstand, tijd en snelheid begrijpen.
Leerlingen kunnen het concept van een stroboscoop en de functie ervan begrijpen bij het vastleggen van beweging op regelmatige tijdsintervallen.
Leerdoelen III
Leerlingen kunnen de snelheid op een specifiek tijdstip bepalen door het gebruik van grafieken en de raaklijnmethode, waarbij ze leren hoe ze de momentane snelheid kunnen afleiden.
snelheid berekenen
Je fiets 5 km naar school. Je doet er een kwartier over. wat is je gemiddelde snelheid?
25 km/h
20 km/h
15 km/h
17,5 km/h
Je fiets 18 km/h. Wat is de snelheid in m/s?
5 m/s
64,8 m/s
18 m/s
36 m/s
Omrekenen van snehelden formule..
Hoe zat het ook alweer met die snelheid?
En de eenheid/eenheden?
Van m/s naar km/h
Hoeveel is 4,2 m/s in km/h?
Omreken-truc
Dit trucje hoef je niet per se te gebruiken, maar is wel makkelijk
Toepassen
Hoeveel is 4,2 m/s in km/h?
Dit is geen formule,
dus stappenplan hoeft niet :)
Gemiddelde en momentale snelheid
(x,t)-diagram van Tesla Model 3
Een van onderstaande (xt)-diagrammen (x is afstand) geeft een representatie van de versnelling van de Tesla auto.
Hoe ziet het verloop van de afstand tegen de tijd eruit voor de versnelling naar 100 km/h?
A
B
C
D
Tesla auto
Hiernaast zie je het werkelijke (x,t)-diagram van de Tesla auto uit het filmpje. Je herkent makkelijk een parabool-vorm in de figuur terug, al stijgt hij niet zeer snel.
Deze parabool-vorm in een (x,t)-diagram is gekoppeld aan een versnelling. Wanneer een (x,t)-diagram wordt gemaakt van een object dat aan het versnellen is, krijgt de figuur de vorm van een parabool.
bla
(x,t)-diagram
Behalve met formules, kunnen we beweging ook beschrijven met diagrammen. Een (x,t)-diagram is een diagram met op de horizontale as de tijd (t) en op de verticale as de positie (x).
Hiernaast is een aantal beweging beschreven met behulp van dit type diagram. In A zien we een grafiek die horizontaal loopt. De positie x verandert hier niet in de tijd. Het voorwerp staat hier dus stil.
In B zien we een voorwerp dat zich geleidelijk verplaatst. Elke seconde wordt er evenveel meter afgelegd. We spreken hier van een constante snelheid of een eenparige beweging.
bla
Raaklijn
Een raaklijn kan je heel klein tekenen zoals in de figuur hieronder (links), maar dat is onvoldoende. Je kan een Δx en een Δt bepalen, maar die zijn wel erg klein en daardoor kunnen er fouten gemaakt worden bij het bepalen van Δx en Δt.
Ook kan de raaklijn het punt in A niet goed raken waardoor fouten kunnen gemaakt worden.
Neem dan de raaklijn zo lang mogelijk zoals in het rechtse
diagram. Zodoende kan je nauwkeurig een Δx en Δt bepalen.
Raaklijn
Met die Δx en Δt kan je de momentale snelheid berekenen
met de volgende formule:
waarin:
vt = momentale snelheid (m/s)
Δx = verplaatsing (m)
Δt = tijdstoename (s)
... staat erbij om aan te geven dat er Δx en Δt gebruikt zijn om de momentale snelheid uit te rekenen. Schrijf dit er ook bij!
Er geldt dat hoe steiler de raaklijn loopt, hoe groter de snelheid is.
4.3 Afstand-tijd-diagrammen
Leerdoelen
Aan het einde van de les kun je afstanden en snelheden aflezen uit een afstand-tijd-diagram.
Aan het einde van de les kun je de vorm van een grafiek in een afstand-tijd-diagram relateren aan de snelheid van een voorwerp.
Aan het einde van de les kun je uitleggen hoe je aan een grafiek kunt zien of een voorwerp versnelt of vertraagt.
Aan het einde van de les kun je de gemiddelde snelheid van een voorwerp berekenen met behulp van een afstand-tijd-diagram.
Afstand - tijd diagram
Opgave
Een fietser maakt een fietstocht. Hij meet de gegevens met zijn fietscomputer. Welke afstand legt hij de eerste 24 minuten af?
Opgave
Gegeven: tijd in uren. Afstand in kilometer.
Gevraagd: afstand na 24 min.
Bepaal: 24 min = 24:60 = 0,4 uur
Lees de afstand af in de grafiek bij een tijd van 0,4 h.
Antwoord + eenheid:
Afstand = 10 km.
Opgave
Bereken de snelheid van de fietser tussen 1,0 en 1,4h en
bepaal de snelheid van de fietser tussen 1,4 en 1,8h?
Opgave
Gegeven
Op t=1,0h is de afstand 20 km
Op t=1,4h is de afstand 40 km
tijd = 1,4-1,0 = 0,4 h
Afstand = 40-20= 20 km
Gevraagd: gemiddelde snelheid
Formule: gemiddelde snelheid = afstand : tijd
Bereken gemiddelde snelheid = 20:0,4
Antwoord + eenheid
gemiddelde snelheid = 50 km/h
Snelheid - tijd diagram
! Let goed op de eenheden bij de assen !
Voorbeeld uit de werkelijkheid
Herkennen van snelheid
Constante snelheid, stilstand, versnelling of vertraging in een grafiek.
Soorten bewegingen
Berekenen van gemiddelde snelheid
Vanuit een afstand-tijd-diagram.
De gemiddelde snelheid
gemiddelde snelheid= afstand/tijd
Afstand berekenen
Hiervoor heb je nodig de gemiddelde snelheid en de tijd
Formule: Afstand= gemiddelde snelheid x tijd
welke eenheden zoek je dan op in de tekst?
omrekenen m/s naar km/h
Reken de volgende snelheden om:
45 km/h = ........................ m/s
360 m/s = ........................ km/h
32 m/min = ........................ m/s
12,5
100
0,53
8,8
115,2
162
1296
1920
4.4 Snelheid, tijd diagrammen
Leerdoelen
Ik weet wat een (v,t)-diagram is.
Ik kan een (v,t)-diagram uitlezen.
Snelheid, tijd- diagram
Bij een snelheid, tijd diagram [(v,t)-diagram]
is de snelheid op de verticale as
en de tijd op de horizontale as.
Snelheid, tijd- diagram
Snelheid, tijd- diagram
Versnelde beweging
Als je steeds harder beweegt heet dat versnellen.
Je snelheid wordt steeds meer.
Als de snelheid elke seconde
met dezelfde hoeveelheid
toeneemt noem je de
beweging eenparig versneld.
Snelheid, tijd- diagram
Eenparig vertraagd
Als je langzamer gaat bewegen heet het vertragen.
Dan neemt je snelheid af.
Als je snelheid elke seconde
met dezelfde hoeveelheid af
neemt heet die beweging
eenparig vertraagd.
Snelheid, tijd- diagram
Versnellen en vertragen
versnellen
vertragen
eenparig versnellen
constante snelheid
stilstand
Hoogste constante snelheid
Vertraging
Grootste versnelling
Kleinste versnelling
Laagste constante snelheid
Van snelheid naar afstand
Formule van afstand?
Van snelheid naar afstand
Formule van afstand?
Van snelheid naar afstand
Formule van afstand?
Van snelheid naar afstand
Formule van afstand?
Oppervlakte
Van snelheid naar afstand:
De oppervlakte onder de snelheid tijd grafiek geeft de afstand.
Van snelheid naar afstand
Formule van afstand?
Oppervlakte
Oefenen
Bereken de afstand wat af is gelegd in diagram 1.
Pro:
Bereken de afstand wat is afgelegd in diagram 2.
minute
second
Aan de slag!
Wat heb je vandaag geleerd?
minute
second
4.5 Veilige Afstand
§ 4.5 Veilige afstand
Leerdoelen:
Je weet welke onderdelen invloed hebben om op tijd tot stilstand te komen.
Je leert waarom het belangrijk is om voldoende afstand te bewaren in het verkeer.
Wat is een eenheid voor snelheid
m/s
km
s/m
m
Wat is de snelheid in de grafiek?
2,5 m/s
6 m/s
15 m/s
0 m/s
Je ziet hiernaast een snelheid,tijd-diagram van een eenparige beweging. Welke afstand heeft het voertuig waar het hier over gaat afgelegd in 7 seconden?
35 m
3,5 m
35 km
3,5 km
Wat voor soort beweging zie je In gedeelte 1 van de grafiek? Kijk eerst of het een V,t of S,t-diagram is.
Een eenparige beweging
Een versnelde beweging
Een vertraagde beweging
Wat voor soort beweging zie je In gedeelte 2 van de grafiek? Check eerst of het een V,t- of S,t-diagram is.
Een eenparige beweging
Een versnelde beweging
Een vertraagde beweging
Reactietijd en reactieafstand
Reactietijd = de tijd die iemand nodig heeft om te reageren
Reactie afstand = de afstand die afgelegd wordt tijdens de reactietijd
Wat kan je reactietijd vergroten?
Reactieafstand
Reactieafstand is de afstand die je aflegt voor je kunt reageren (=reactietijd).
In een normale situatie is de reactietijd klein
Reactieafstand= snelheid x reactietijd
Stopafstand = reactieafstand + remweg
Stopafstand
stopafstand = reactieafstand +remweg
Stopafstand
Stopafstand
Voorbeeld:
Bereken de stopafstand.
Bereken de stopafstand
Praktijkvoorbeelden Presentatie
Scenario A: "Uitstappen van een Passagier" - Bespreking van hoe het verminderen van het gewicht van de auto de remweg kan beïnvloeden.
Scenario B: "Begin van Sneeuwval" - Uitleg over hoe sneeuw de grip van de banden vermindert, wat leidt tot een langere remweg.
Scenario C: "Toename in Snelheid" - Analyse van hoe een hogere snelheid de reactieafstand en remweg verlengt.
Scenario D: "Nieuw Wegdek" - Bespreking van hoe een beter wegdek de remweg kan verkorten.
Scenario E: "Nieuwe Remmen" - Uitleg over de impact van verbeterde remmen op de remweg.
Scenario F: "Bestuurder wordt Moe" - Analyse van hoe vermoeidheid de reactietijd en daarmee de reactieafstand verlengt.
Praktijkvoorbeelden Presentatie
Verdeel in 6 groepen. Elke groep kiest één van de onderstaande scenario's.
Jullie taak is om een korte presentatie van 3 minuten voor te bereiden.
Focus in jullie presentatie op hoe het gekozen scenario de stopafstand van een auto beïnvloedt.
Verwachtingen voor de Presentatie:
Analyseer hoe jullie gekozen factor de stopafstand beïnvloedt.
Gebruik kwantitatieve en kwalitatieve data voor onderbouwing.
Creatieve en duidelijke visualisaties worden aangemoedigd.
Huiswerk
Opgaven van § 4.5 (blz. 137 en 138)