Welkom bij de les over ziekteoorzaken. Vorige keer hebben we gekeken naar gezondheid en het verloop van een ziekte. Vandaag gaan we een stap terug: waar komt een ziekte eigenlijk vandaan? Als je weet waarom iemand ziek wordt, kun je beter zien wat een cliënt nodig heeft en wat je kunt doen om ziekte te voorkomen.
Inhoud
Leerdoelen
Nabespreken opdrachten TM
Inleiding m.b.v. een casus
Ziekteoorzaken:
- Inwendige ziekteoorzaken: opdracht 1
- Uitwendige ziekteoorzaken: opdracht 2
Evalueren
Voorbereiden toets AFP/Pathologie; theorietoets TM + verwerkingsopdracht en theorietoets TM AFP
We beginnen met de leerdoelen en bespreken jullie opdrachten uit Thieme Meulenhoff. Daarna een casus als inleiding. Dan gaan we naar de ziekteoorzaken zelf, in twee delen: eerst de inwendige oorzaken, met een opdracht, en na de pauze de uitwendige oorzaken, met een tweede opdracht. Aan het eind evalueren we samen en bereiden jullie je voor op de toets na de vakantie.
Aan het eind van deze les kun je uitleggen wat een inwendige en een uitwendige ziekteoorzaak is. Je kunt voorbeelden noemen van genetische, prenatale en perinatale oorzaken. Je kunt het verschil uitleggen tussen dominante, recessieve en geslachtsgebonden overerving. En je kunt de uitwendige oorzaken benoemen, zoals mechanische, chemische en psychische oorzaken, en er voorbeelden bij geven.
Opdrachten TM
Jullie hebben thuis opdrachten gemaakt uit Thieme Meulenhoff. We gaan die kort samen nalopen. Ik loop de vragen langs. Zeg het als jouw antwoord anders was, dan kijken we samen wat er klopt. Vragen waar je moeite mee had? Dan nemen we daar nu even de tijd voor.
De casus, lees deze en bedenk: waarom is deze persoon ziek geworden? Gaat het om iets wat in het lichaam zelf zit, of komt het van buiten? Vat samen: inwendig is iets van binnenuit, bijvoorbeeld erfelijkheid. Uitwendig komt van buiten, zoals een val, een bacterie of stress. Vaak spelen meerdere oorzaken tegelijk mee.
Volgende dia: ziekteoorzaken. We verdelen ze in inwendige of uitwendige oorzaken.
This item has no instructions
Ontstaan van ziekten tijdens ontwikkeling
- Genetisch
- Prenataal
- Perinataal
Sommige ziekten ontstaan al heel vroeg, nog vóór of rond de geboorte. Daar zijn drie woorden bij.
- Genetisch betekent erfelijk, bijvoorbeeld taaislijmziekte.
- Prenataal is tijdens de zwangerschap, bijvoorbeeld door alcohol of een infectie van de moeder. t
- Perinataal is rond de geboorte, bijvoorbeeld door zuurstoftekort tijdens de bevalling. Ezelsbruggetje: 'pre' is voor, 'peri' is rondom. Dit zijn allemaal inwendige oorzaken.
Welke voorbeelden ken je van inwendige ziekteoorzaken
Genetische oorzaken: bijv. hemofilie, spierdystrofie, Cystic Fybrose
Prenatale oorzaken: schisis, spina bifida
Perinatale oorzaken: beschadiging door de bevalling: verstandelijke beperking door O2 gebrek: infantiele encefalopathie
in de eerste levensdagen: hypoglycemie, geelzucht, infectie
Opdracht 1
Lees in Thieme Meulenhoff Pathologie, module 1, hoofdstuk 3 de paragraaf door over Erfelijke ziekte/genetische oorzaken (5 minuten).
Schrijf in je eigen woorden het verschil op tussen: dominante, recessieve en geslachtsgebonden overerving
Klassikale terugkoppeling
This item has no instructions
Een ontsteking is een voorbeeld van een .....
Exogene oorzaak
Endogene oorzaak
Een ontsteking is een voorbeeld van een… exogene of endogene oorzaak? Het juiste antwoord is exogeen. Een ontsteking ontstaat meestal doordat er iets van buiten het lichaam komt, bijvoorbeeld een bacterie, waar het lichaam op reageert.
Bij .......... is de afwijking overheersend
dominante overerving
recessieve overerving
Bij… is de afwijking overheersend. Het antwoord is dominante overerving. Dominant betekent: overheersend. Als je het afwijkende gen hebt, kom je de ziekte ook echt tegen
Wat zijn oorzaken van een prenataal ontstane niet-erfelijke afwijking?
infecties bij de moeder
een genetische afwijking bij de vader
een genetische afwijking bij de moeder
de baby is te vroeg geboren
Wat zijn oorzaken van een prenataal ontstane afwijking die niet erfelijk is? Infecties bij de moeder, antwoord A. Een genetische afwijking van een ouder is erfelijk, dus dat valt af.
Te vroeg geboren worden hoort bij het moment van de geboorte en niet bij de zwangerschap zelf.
Een congenitale afwijking betekent?
Een afwijking die gedurende het eerste levensjaar ontstaat
Een afwijking die aangeboren is
Een afwijking die je op oudere leeftijd krijgt
Een afwijking aan je geslachtsorganen
Een congenitale afwijking betekent… aangeboren. Antwoord B. Je wordt er dus mee geboren. Dat kan door erfelijkheid komen, maar ook door iets tijdens de zwangerschap.
We spreken van perinatale oorzaken bij niet-erfelijke afwijkingen wanneer
de afwijking is ontstaan in de 1e 3 maanden van de zwangerschap
er zich een probleem heeft voorgedaan tijdens de bevalling
1 van de ouders een erfelijke aandoening doorgeeft
het probleem van de aandoening bij de grootouders ligt
We spreken van perinatale oorzaken wanneer er zich een probleem heeft voorgedaan tijdens de bevalling. Antwoord B. 'Peri' betekent rondom, dus rondom de geboorte. Heb je ze allemaal goed? Dan weet je genoeg van de inwendige oorzaken.
Hierna pauze.
Opdracht 2
Maak tweetallen
Verdeel onderstaande onderwerpen uit TM Traject Pathologie module 1. 3 gezondheid/ziekte door uitwendige oorzaken:
Lees dit stuk door in TM Traject en presenteer in eigen woorden wat deze oorzaak inhoudt en geef er voorbeelden bij (max 5 min.) . Presentatie mag ik elke vorm naar keuze.
- Mechanische oorzaken
- Fysische oorzaken
- Chemische oorzaken
- Verkeerde voeding
- Biologische oorzaken
- Allergische oorzaken
- Nieuwvormingen
- Psychische oorzaken
- Sociale oorzaken
We gaan nu naar de oorzaken van buiten. Maak tweetallen en verdeel de negen onderwerpen op het scherm: mechanische, fysische en chemische oorzaken, verkeerde voeding, biologische en allergische oorzaken, nieuwvormingen, en psychische en sociale oorzaken.
(mechanisch is een val of een snijwond; fysisch is hitte, kou of straling; chemisch is gif of schoonmaakmiddel; verkeerde voeding is te veel, te weinig of te eenzijdig eten; biologisch is bacteriën, virussen en schimmels; allergisch is een overgevoelige reactie, bijvoorbeeld op pollen of noten; nieuwvormingen zijn tumoren; psychisch is stress of een trauma; sociaal is eenzaamheid, armoede of een hoge werkdruk.)
Besmetting
Incubatietijd
Infectie
Prodromata
Complicatie
Restverschijnsel
Exacerbatie - Rechutes / Recidief
Remissie
Genezing / reconvalecentieperiode
Terminaal stadium
In contact komen met een ziekteverwekker
Tijd tussen besmetting en eerst zichtbare symptomen
Reactie van het lichaam op een besmetting
Vroege tekenen of symptomen die het begin van een aandoening kunnen aanwijzen
Ongewenst nadelige uitkomst
Blijvende gevolgen en klachten nadat een ziekte, aandoening of letsel
Plotselinge verergering van een chronische ziekte / terugkeer van een aandoening die lang afwezig was
Periode waarin de symptomen en tekenen van een aandoening afnemen of verdwijnen
Herstel van de gezondheid door het verdwijnen van de symptomen van een ziekte / periode van herstel na een ziekte of aandoening
De laatste, definitieve levensfase van een persoon met een ongeneeslijke ziekte, waarbij medische behandeling niet meer mogelijk of zinvol is en het overlijden op korte termijn verwacht wordt
This item has no instructions
Volgende les/huiswerk
Presenteren van opdracht 3
Maak de verwerkingsopdrachten van 1.3
Maak de opdracht Module 1 Gezondheid en ziekte die in de planner staat op It's Learning (P4W2)
Ontsteking en afweer 2.1: lees alvast dit hoofdstuk door
This item has no instructions
Evaluatie
Tips en tops over de inhoud en over de werkvormen
Ik wil graag weten hoe jullie de les vonden. Wat ging goed, dat zijn de tops. Wat kan beter, dat zijn de tips. Dan gaat het zowel over de inhoud als over de werkvormen: de casus, de quiz en de opdrachten.
Jullie gaan je nu voorbereiden op de AFP/pathologie toets.