1.1 Een nieuwe grondwet
Leerdoel:
Je kunt aangeven welke gevolgen de grondwet van 1848 had voor het bestuur van Nederland.
minute
second
De telefoon blijft thuis of in de kluis
We respecteren elkaar en elkaars spullen; we laten elkaar uitspreken en behandelen elkaar met respect.
Je komt goed voorbereid naar de les; materiaal goed voor elkaar, ingelezen, huiswerk gemaakt.
Eten, drinken of naar het toilet doen we na de les of in de pauze
We gebruiken de laptop uitsluitend voor schooldoeleinden
1.1 Een nieuwe grondwet
Leerdoel:
Je kunt aangeven welke gevolgen de grondwet van 1848 had voor het bestuur van Nederland.
minute
second
De telefoon blijft thuis of in de kluis
We respecteren elkaar en elkaars spullen; we laten elkaar uitspreken en behandelen elkaar met respect.
Je komt goed voorbereid naar de les; materiaal goed voor elkaar, ingelezen, huiswerk gemaakt.
Eten, drinken of naar het toilet doen we na de les of in de pauze
We gebruiken de laptop uitsluitend voor schooldoeleinden
Verzuiling
Liberaal: rijk (elite), economische vrijheid, zo weinig mogelijk overheidsbemoeienis.
Socialisten: arm, (zorgstaat) veel overheidsbemoeienis, sociale kwestie.
Confessionelen (katholiek + protestants): gelijke behandeling, schoolstrijd,
Invuloefening
Deze groep bestaat uit zowel katholieken als protestanten: confessionelen
Deze groep bestaat uit arme mensen: socialisten
Deze groep wil zoveel mogelijk economische vrijheid: liberalen
Situatie voor 1848
Napoleon (Nederland als Franse provincie)
1815 Napoleon wordt verslagen bij Waterloo
Conferentie van Wenen:
Nederland en België worden samengevoegd
Koning Willem I wordt aangesteld als Koning van Nederland en België (tot 1830).
Koning Willem I benoemt ministers van de Eerste Kamer (regering)
Bij wie lag de macht tijdens de regeerperiode van Willem I?
De ministers van de Eerste kamer
De Eerste en Tweede kamer
Koning Willem I
Het volk
1848
Koning Willem I regeerde alleen en zijn ministers voerden zij beleid uit.
Voerde een minister zijn taak niet goed uit dan werd hij vervangen door Willem I.
1848: revolutiejaar Overal in Europa wilden (rijkere) mensen meer zeggenschap in de politiek > er breken (gewelddadige) revoluties uit.
Waarom ging Willem II akkoord met het tekenen van een nieuwe grondwet?
Hij wilde het volk meer macht geven
Hij was bang voor zijn eigen leven
Hij dacht hiermee nog meer macht te krijgen
Omdat zijn vrouw dit van hem eiste
Nieuwe grondwet
Johan Thorbecke krijgt de opdracht om een grondwet op te stellen:
Censuskiesrecht: ministers worden voortaan gekozen door het volk (dat voldoende belasting betaald)
Ministeriële verantwoordelijkheid: ministers zijn verantwoordelijk voor het beleid, de koning is onschendbaar.
Welke groepen zouden mogen stemmen met het 'censuskiesrecht'
Alle mannen boven de 18
De liberalen en de confessionelen
Liberalen, socialisten en de confessionelen
Mannen die voldoende belasting betalen
Door de 'ministeriële verantwoordelijkheid' werd de koning onschendbaar. Hierdoor kreeg de koning meer macht.
Waar
Niet waar
De grondwet van 1848 gaf Nederland burgers voor het eerst 'grondrechten'. Benoem één van deze grondrechten.
Parlementaire democratie
Met de grondwet werd Nederland een parlementaire democratie
Trias politica (de drie machten)
1e en 2e kamer > parlement > wetgevend
Koning + ministers > regering > uitvoerend
Rechters > rechterlijk macht
1e + 2e kamer
elke 4 jaar verkiezingen
Invuloefening
De eerste en de tweede kamer vormen het parlement . Binnen de scheiding der machten vormen zij de wetgevende macht.
De koning en de ministers vormen de regering . Binnen de scheiding der machten vormen zij de uitvoerende macht.
De rechters vormen binnen de scheiding der machten de rechterlijke macht.
Coalitie en oppositie
Tijdens verkiezingen stemt men op mensen / partijen
Grootste partij mag een coalitie proberen te vormen; de partijen uit de coalitie leveren de ministers.
De overige partijen vormen de oppositie
Taken parlement
Maken en goedkeuren van wetten
Recht van amendement: aanpassen van wetten van ministers.
Recht van initiatief: eigen wetten indienen.
Controleren van de regering
Recht van budget: ministers moeten uitgaven rechtvaardigen
Recht van interpellatie: informatie van een ministers vragen
Recht van enquête: onderzoek doen naar iemand of iets
Als de Tweede Kamer geen vertrouwen meer heeft in minister kunnen zij een minister wegstemmen door een 'motie van wantrouwen' in te dienen
Wie heeft er meer macht: de regering of het parlement?
De regering
Het parlement
Leerdoel:
Je kunt aangeven welke gevolgen de grondwet van 1848 had voor het bestuur van Nederland.
De macht kwam te liggen bij (een deel van) het volk door middel van het censuskiesrecht.
Het volk kreeg grondrechten: vrijheid van godsdienst, vrijheid van meningsuiting, vrijheid van onderwijs
De macht in de Nederland is verdeeld in drie machten: wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht
De Nederlands overheid bestaat uit het parlement (1e + 2e kamer), regering (koning + ministers)
Zowel de regering als het parlement kunnen wetten indienen, het parlement dient er daarnaast voor om de regering te controleren.
Personen
Koning Willem I (1815-1840)
Eerste Nederlandse koning sinds Napoleon. Regeerde alleen, zag het parlement als zijn hulpjes. Benoemde en ontsloeg ministers zelf. Volk had geen stemrecht.
Koning Willem II (1840-1849)
Volgde het zelfde pad als zijn vader, tot in 1848 het revolutiejaar aanbrak. Hij gaf de opdracht om een nieuwe grondwet te schrijven, waarin de macht bij het parlement kwam te liggen en niet meer bij de koning.
Koning Willem III (1849-1890)
Wilde graag weer even veel macht als tijdens de regeerperiode van Willem I, maar de grondwet stond hem dit niet toe. Willem III had regelmatig woedeaanvallen, waardoor hij bekend kwam te staan als koning gorilla.
Johan Thorbecke (1849 - 1872)
Schreef de grondwet van 1848. Hierdoor werd Nederland een Parlementaire democratie
Is tot zijn dood in 1872 kamerlid geweest voor de liberalen.
Huiswerk:
Lezen: 14-17
Maken: 3, 4, 5, 8a en 12.
Examentraining 1.1
In de nieuwe Grondwet van 1848 werd de ministeriële verantwoordelijkheid opgenomen. Aan wie moeten ministers vanaf 1848 verantwoording afleggen?
de rechters
De regering
het parlement
Het staatshoofd
Klassieke grondrechten zijn ervoor om burgers bescherming te bieden. Een bewering: Uit de bron blijkt dat het recht op vrijheid van onderwijs een klassiek grondrecht is, omdat het recht de burgers bescherming biedt
In 1848 werd opdracht gegeven tot het schrijven van een nieuwe Grondwet. Wie was de opdrachtgever van de nieuwe Grondwet? En wie was de schrijver van de nieuwe Grondwet?
Opdracht: Willem II / schrijver: Thorbecke
Opdracht: Willem III / schrijver: Troelstra
Opdracht: Thorbecke / schrijver: Willem II
Opdracht: Troelstra / schrijver: Willem III
In 1850 werden er Tweede Kamerverkiezingen gehouden. Volgens het kiesrecht in die tijd was een voorwaarde om te mogen stemmen dat mensen een bepaald bedrag aan belasting betaalden. Noem eerst de naam van het kiesrecht waarin die voorwaarde gesteld wordt.
Koning Willem II liet in 1848 een levensgroot schilderij van zichzelf in de Eerste Kamer ophangen. Hij zei daarbij tegen de Eerste Kamerleden: “Door de nieuwe Grondwet kan ik niet meer bij u komen, daarom wil ik u mijn portret geven, dan ben ik altijd bij u”.
Wat was de reden dat koning Willem II deze uitspraak deed? Door de nieuwe Grondwet van 1848
mocht de koning alleen nog maar Tweede Kamerleden benoemen.
verloor de koning veel politieke macht.
was de koning geen voorzitter meer van de Eerste Kamer
werd de koning lid van het parlement.
In de nieuwe Grondwet van 1848 staat dat iedere wet ondertekend moet worden door de koning en de betrokken minister(s). Geef een reden waarom ook een minister een handtekening moet zetten.