Opstand in de Nederlanden

De politiek van Filips II leidt tot een scheuring in de Nederlanden
Hoofdvraag:
Hoe vielen de 17 Provinciën uiteen in de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden?
1 / 31
next
Slide 1: Slide
GeschiedenisSecundair onderwijs

This lesson contains 31 slides, with interactive quizzes, text slides and 1 video.

Items in this lesson

De politiek van Filips II leidt tot een scheuring in de Nederlanden
Hoofdvraag:
Hoe vielen de 17 Provinciën uiteen in de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden?

Slide 1 - Slide

Slide 2 - Slide

Uit de groepstaak weten we nog...
- Politieke redenen van onrust 
- Religieuze redenen van onrust
- Economische redenen van onrust

Centralisatiepolitiek van de vorst
Plakkaten en inquisitie tegen protestantisme
Inflatie
Werkloosheid
Zachter klimaat zorgt voor slechte graanoogst dus stijgende graanprijzen.

Slide 3 - Slide

geuzen
Berlaymont zei dit in het Frans: 'N'ayez pas peur, Madame, ce ne sont que des gueux?' De term 'gueux' betekent 'bedelaars'.
Op 5 april 1566 verzamelden de edelen zich om het op perkament geschreven smeekschrift aan te bieden aan de landvoogdes Margaretha van Parma:

"[...] so ist voorwaer, dat de leste wille en resolutie van sijne Coninklijke Maj. by de welke hy niet alleenlijken verbiet de voorseide Placcaten eenigsins te modereren, maer beveelt duidelijk en expresselijk dat d’Inquisitie stant grype en geobserveert werde. Item, dat de voorseide Placcaten te scherper en rigoreuser executie gestelt werden, ons goede oorsake genoeg geeft te beduchten hoe dat daerdoor niet alleen de voorsz inconvenienten hoe langer hoe groter sullen werden, maer datter lestelijk wel mochte volgen een seer grote en generale beroerte en oproer, tenderende tot een jammerljke verderffenisse van het gehele land, na dat wy ’t volk gestelt sien, want hun alreets van alle kanten merkelijke waerteken en voor ons oogen openbaren van alteratie veranderinge. [...] 

Slide 4 - Slide

Slide 5 - Slide

Onderzoeksvraag: 
Hoe gebruikten de protestanten prenten en illustraties als propagandamiddel ten tijde van de Beeldenstorm’?

Slide 6 - Slide

Visuele Bron
Onbekende auteur/1566/Beeldenstorm
Voor Beeldenstorm

Visuele Bron
Frans Hogenberg/1566/Beeldenstorm
Tegen Beeldenstorm
Mening
Ja - Duivel
Mening
Ja - het maakte niet uit hoeveel mensen het als kunst beschouwden
Bruikbaar? Betrouwbaar?
Bruikbaar: Ja
Betrouwbaar: De bron is eerder betrouwbaar voor de onderzoeksvraag want  je onderzoekt hoe protestanten propaganda gebruiken ten tijde van de Beeldenstorm - auteur is protestants én tijdgenoot.
Bron is wel heel subjectief - maar net daarom bruikbaar voor de vraag.
Bruikbaar? Betrouwbaar?
Neen - geeft de tegenstand 

Slide 7 - Slide

Hoe verspreidde de Beeldenstorm zich?
Startte in Frans Vlaanderen en verspreidde zich in enkele weken naar het Noorden van Nederland.
Ze beperkte zicht tot een strook van vernieling van Zuid naar Noord

Slide 8 - Slide

Executies
Graaf van Egmont en Graaf van Horne
Belastingen
Vaste belastingen (tiendepenning) werd ingevoerd zonder toestemming van de gewesten

Slide 9 - Slide

Spaanse Furie
Pacificatie van Gent

Slide 10 - Slide

Slide 11 - Slide

  • Zuidelijke gewesten

  • Katholiek
  • Vrede met Filips II
  • Unie van Atrecht
Noordelijke gewesten 

  • Protestant/calvinistisch
  • Trouw aan Willem van Oranje
  • Unie van Utrecht

Slide 12 - Slide

Slide 13 - Slide

Wat zijn, volgens de Akte van Verlatinge (zie vorige slide) , de twee plichten van een goede vorst?

Slide 14 - Open question

Wat verklaren de Gewesten van de Nederlanden hier?
Hoe noemen ze hun vorst hier?
A
Filips II is een goede vorst die het beste voorheeft met zijn onderdanen. Hij wordt geliefd genoemd.
B
Filips II heeft geen recht op macht over de Nederlanden indien hij zijn bewind verder zet. Als hij verandert, mag hij blijven. Hij wordt een windhaan genoemd.
C
Filips II is een slechte vorst en moet vermoord worden en vervangen door zijn zoon. Hij wordt een moordenaar genoemd.
D
Filips II heeft geen recht op macht over de Nederlanden. Hij wordt een tiran genoemd.

Slide 15 - Quiz

De kernboodschap staat in de laatste zin. Wat is die boodschap?

Slide 16 - Open question

Slide 17 - Video

In 2014 kwam president Obama dit document bekijken in het Rijksmuseum. Waarom is dit document historisch zo belangrijk?
A
Het is geschreven door Willem Van Oranje en Obama is een afstammeling van hem.
B
De Amerikaanse grondwet is deels geïnspireerd op deze akte.
C
Het is het enige document uit de 16e eeuw dat bewaard is gebleven.
D
Obama is gek op historische artefacten

Slide 18 - Quiz


Willem van Oranje


Willem van Oranje
- Willem van Oranje wordt Calvinistisch en aangeduid als leider van de opstandelingen
- Filips II verklaarde in 1580 Willem van Oranje vogelvrij
- Willem van Oranje publiceerde de Apologie, om zichzelf te verdedigen
- 1584: Willem van Oranje wordt doogeschoten door Balthazar Gerards

Slide 19 - Slide

Val van Antwerpen 1585

Slide 20 - Slide

Val van Antwerpen (1585)
De Spaanse gouverneur-generaal Farnese heroverde de Zuidelijke Nederlanden. De volledige herovering lukte niet omdat hij daarna met zijn troepen de Armada moest ondersteunen in de strijd tegen Engeland en later tegen Frankrijk om de dochter van Filips II op de troon te zetten. Beide ondernemingen mislukten.
Calvinistische Republiek der Verenigde Provinciën (1588)
Confederatie - losse verbintenis tussen zelfstandige gewesten Holland, Zeeland, Utrecht, Gelderland, Overijssel, Friesland, Groningen en Drenthe. Het bestuur was in handen van de Staten-Generaal die uit afgevaardigden van de verschillende gewesten samengesteld was en verantwoordelijk was voor de buitenlandse politiek en landsverdediging.
De republiek had een zeemacht en een landleger waarmee een reeks steden en vestingen werden veroverd. Dit leverde hen de erkenning op als onafhankelijke staat door Engeland en frankrijk.
1598: Zuidelijke Nederlanden olv Albrecht en Isabella
In 1598 schonk Filips II bij zijn dood de Nederlanden aan zijn dochter Isabella, de echtgenote van aartshertog Albrecht van Oostenrijk. De oorlog duurde voort.

Slide 21 - Slide

Spaanse Armada

Slide 22 - Slide

Slide 23 - Slide

vrede...
  • Verlies van de Spaanse Armada (1588)

  • 1609-1621: Twaalfjarig bestand

  • 1648 Vrede van Münster

Slide 24 - Slide

Republiek der 7 Provinciën
vs. De Spaanse Nederlanden
  • Republiek: geen koning, maar burgerbestuur.
  • Ieder 7 provinciën/gewesten bestuurd door provinciale staten.
  • Spaanse Nederlanden onder bestuur van de Spaanse vorst.

Slide 25 - Slide

Napoleon
  • Napoleon veroverde Spaanse Nederlanden
    en de republiek in 1795
  • Maakte zijn broer
    koning van Nederland

Slide 26 - Slide

Wat was het gevolg van de vrede van Munster?
Scheiding
Noorden protestants
Zuiden Katholiek
Gevolgen vandaag?
politiek: landen België en Nederland verwijzen naar verdeling toen
religieus: protestantse noorden (Nederland) vs katholieke zuiden (België)

Slide 27 - Slide

Slide 28 - Slide

Slide 29 - Slide

Slide 30 - Slide

Slide 31 - Slide