De strijd beslecht

Opschudding in de Nederlanden
De strijd beslecht (les sluit aan bij TvG 4.5)
1 / 33
next
Slide 1: Slide
GeschiedenisMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 2

This lesson contains 33 slides, with interactive quizzes, text slides and 2 videos.

time-iconLesson duration is: 45 min

Items in this lesson

Opschudding in de Nederlanden
De strijd beslecht (les sluit aan bij TvG 4.5)

Slide 1 - Slide

Slide 2 - Slide

Wat was de naam van die de 7 gewesten gaven aan hun nieuwe land in 1588?

Slide 3 - Open question

Noem 3 momenten die wij kunnen zien als het begin van Nederland als zelfstandige staat.

Slide 4 - Open question

Leerdoelen
1. Je kunt bewijzen hoe Maurits van Nassau successen boekt tegen de Spanjaarden.

2. Je kunt de strijd tussen stadhouder en landsadvocaat beschrijven aan de hand van Maurits en Johan van Oldenbarnevelt.

3. Je kunt uitleggen waarin de Nederlandse staatsinrichting zich onderscheidde van andere landen in de 16e en 17e eeuw.

4. Het kunnen onderscheiden van soorten oorzaken:
     (economisch, religieus, politiek en sociaal)

Slide 5 - Slide


Alleen verder...


  • De Noordelijke Nederlanden hebben eerst nog geprobeerd een koning te vinden. Dat lukte niet. Daarom wordt besloten verder te gaan zónder koning, als de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
  • Dit was uniek in de wereld: "Geen koning?! Wie beschermt je dan?!"


Slide 6 - Slide

Welk gewest was veruit het grootste en machtigste gewest?

Slide 7 - Drag question

Stadhouders
  • 1584: Moord op Willem van Oranje

  • Zijn zoon (Maurits van Oranje) wordt de stadhouder van Holland en Zeeland.

  • Maurits kreeg dezelfde functie als zijn vader had voor zijn dood. 
  • Maurits had vooral interesse in militaire zaken en liet de politieke zaken over aan de Staten-Generaal.


Slide 8 - Slide


De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
1588







  • Bij gebrek aan een geschikte kandidaat als vorst of koning, besluiten de Noordelijke Nederlanden verder te gaan als Republiek.
  • De 'baas' in de Republiek werd de Staten-Generaal, de standenvergadering
De macht van de Republiek was in handen van de Staten-Generaal. De stadhouder van Holland, altijd een erfgenaam van Willem van Oranje, zou de leiding krijgen over het leger.

De landsadvocaat (later: raadspensionaris) was de belangrijkste bestuurder van de Republiek: hij zorgde voor de agenda van de vergadering en bereidde besluiten (wetten) voor.
Kaart

Slide 9 - Slide


De Staten-Generaal


  • Elk van de zeven gewesten had een eigen bestuur: de gewestelijke staten
  • Zij namen vooral beslissingen die hun eigen gewest aangingen.
  • Beslissingen die voor de hele Republiek belangrijk waren, werden genomen in de Staten-Generaal: de vergadering van alle gewestelijke staten bij elkaar
  • De voorzitter van de Staten-Generaal was de raadspensionaris



Een andere belangrijke functie in de Republiek was de stadhouder. Dit waren sinds Willem van Oranje altijd de Prinsen van Oranje. In de Republiek werd dan ook zijn zoon Maurits de eerste stadhouder.

De stadhouder had hoge militaire functies: hij was kapitein-generaal van het leger en admiraal-generaal van de vloot.

Officieel was de stadhouder in dienst van de Staten-Generaal, maar wie de baas was, was niet altijd even duidelijk....

Slide 10 - Slide

Welk gewest zat niet in de Staten-Generaal, maar hoorde wel bij de Republiek? 

Slide 11 - Drag question

Maurits werd aanvoerder van het Staatse leger dat de strijd aanging tegen de Spanjaarden. 

1585: Engeland kreeg oorlog met Spanje en ging de Republiek helpen. 

Maurits had veel succes. Dat kwam door: 
  • Het Staatse leger werd goed betaald en goed bewapend.
  • Slim gebruik van Nederlandse steden langs rivieren.
  • Muiterij in het Spaanse leger; Spaanse (huur)soldaten werden slecht betaald.
  • De uitgebroken oorlog tussen Spanje en Frankrijk.

Slide 12 - Slide

Spanje moest nu op zee én op land vechten. In 1588 wilde Spanje met de zeemacht (Spaanse Amada), zie achtergrond, Engeland aanvallen. 

Dit liep uit op een mislukking! 

Over land had Spanje meer succes: de stad Antwerpen werd veroverd. 



Slide 13 - Slide

In Antwerpen woonden veel kooplieden/handelaren. Naar welke stad trokken ze toen Antwerpen viel?

Slide 14 - Open question

Slide 15 - Slide

Bij het vak geschiedenis heb vier soorten oorzaken, namelijk 
1. Economisch: alles wat met arbeid en geld te maken heeft;
2. Religieus: alles wat met geloof te maken heeft; 
3. Politiek: alles wat met organisatie en bestuur te maken heeft; 
4. Sociaal: hoe mensen in een samenleving met elkaar omgaan; 
Sleep de oorzaken van de 80-jarige oorlog naar de juiste plek:
Economische oorzaak:
Religieuze oorzaak:
Politieke oorzaak:
Sociale oorzaak:
Er zijn enkele misoogsten, waardoor veel mensen honger hebben
De Spaanse koning Filips II heeft te veel macht wat veel Nederlandse edelen niet eerlijk vinden.
De protestanten mogen hun geloof niet uiten en moeten het liefst katholiek worden.

Slide 16 - Drag question


De Staten-Generaal
In de Staten-Generaal overlegden de gewesten onder andere over de buitenlandse politiek. Verder hielden de gewesten veel zelfstandigheid. 

In de tijd van Maurits was de leiding van de Staten-Generaal in handen van Johan van Oldenbarnevelt, de landsadvocaat in dienst van het gewest Holland. 
Johan van Oldebarnevelt

Slide 17 - Slide


Oorlog en vrede
1588-1648





  • Na 1588 werd er vooral gevochten in het oosten van de Republiek en in de Zuidelijke Nederlanden (België/Noord-Frankrijk)
  • Tussen 1609 en 1621 werd 12 jaar lang niet gevochten: het Twaalfjarig bestand
  • In 1648 sloten de Staten-Generaal in de Duitse stad Münster vrede met Spanje. Spanje erkende de Republiek als zelfstandig land.
  • Maurits en van Oldenbarnevelt verschilden enorm;
    Maurits was een voorzichtig militair, van Oldenbarnevelt nam graag risico. Ook qua geloof waren ze verschillend.

  • Strijd om de macht en het eigen gelijk. 

  • Van Oldenbarnevelt wilde een wapenstilstand, om de handel te beschermen. 

  • 1609: Wapenstilstand: Twaalfjarig Bestand.

  • Gevolg: Maurits pleegt staatsgreep en laat van Oldenbarneveld onthoofden...

Slide 18 - Slide


Video
-

Sketch onthoofding Van Oldenbarnevelt

Slide 19 - Slide

Slide 20 - Video


Op 13 mei 1619 werd van Oldenbarnevelt onthoofd. 
Twee uitspraken: 

1. Dit is in de tijd van ontdekkers en hervormers of de tijd van regenten en vorsten
2. het filmpje van hiervoor geeft een betrouwbaar / onbetrouwbaar beeld


A
1 = ontdekkers en hervormers 2 = betrouwbaar
B
1 = ontdekkers en hervormers 2 = onbetrouwbaar
C
1 = regenten en vorsten 2 = betrouwbaar
D
1 = regenten en vorsten 2 = onbetrouwbaar

Slide 21 - Quiz

Sleep de gebeurtenissen in de juiste tijdsvolgorde (van vroeger naar later):
Engeland en de Republiek ondertekenen de Vrede van Breda.
Willem III van Oranje wordt de nieuwe stadhouder
Het Rampjaar (1672) vindt plaats.
Het Verdrag van Munster wordt ondertekend. 
De 80 jarige oorlog tussen de Republiek en Spanje gaat van start. 

Slide 22 - Drag question


Oorlog en vrede






  • In 1625 overleed Maurits en werd opgevolgd door Frederik Hendrik.
  • Frederik Hendrik verdreef de Spanjaarden beetje bij beetje en de geloofsproblemen werden opgelost door de Synode van Dordrecht.
  • In 1648 sloten de Staten-Generaal en Spanje de Vrede van Münster, daarbij werd de Republiek als zelfstandig land erkend.
  • Bijzonder, want de meeste landen werden toen geregeerd door een vorst.

Slide 23 - Slide

Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde (Google)
Verbond der Edelen
6
7
12
2
5
8
11
3
4
9
10
Beeldenstorm
Tiende penning
Begin 80-jarige Oorlog
Spaanse Furie
Pacificatie van Gent
Unie van Atrecht
Unie van Utrecht
Plakkaat van Verlatinghe
Slag bij Nieuwpoort
Twaalfjarig Bestand
Vrede van Münster

Slide 24 - Drag question

De titel van de paragraaf is: 'de strijd beslecht'. Leg uit of jij dit een goede naam vindt.

Slide 25 - Open question


Na deze les, 
wil ik...
de uitleg bekijken (zie LessonUp)
meer voorbeelden krijgen door een filmpje te bekijken (zie linkjes)
TvG opdrachten maken die horen bij deze uitleg (TvG 4.5)
nog meer te weten komen over de leerstof (zie link naar website)
alvast starten met de belangrijke gebeurtenissen van hoofdstuk 4 op een rijtje te zetten
de K&K-lijst verder uitwerken en/of herhalen (zie K&k-lijst in Teams)
mijn eerdere samenvattingen doornemen en een samenvatting maken van TvG 4.5
oefenen met het beantwoorden van open vragen met kernwoorden en/of de BUC-methode (zie opdrachten TvG)

Slide 26 - Poll

Maak een foto van de uitgewerkte lesdoelen en stuur die in.

Slide 27 - Open question


Video
-

Prins Maurits

Slide 28 - Slide

Slide 29 - Video


Video
-

De Welkom in de 80-jarige Oorlog 

Slide 30 - Slide

Slide 31 - Link


Site
-

De Welkom in de 80-jarige Oorlog 

Slide 32 - Slide

Slide 33 - Link