4V Systematische naamgeving organische verbindingen (H3.2)

§ 3.2 - Systematische naamgeving
  • Mensen hebben willekeurige namen
  • Koolwaterstoffen hebben systematische namen
  • Systematische naamgeving kan maar op 1 juiste manier
Allebei C4H10, hoe hou je deze moleculen uit elkaar?
1 / 23
next
Slide 1: Slide
ScheikundeMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4

This lesson contains 23 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 50 min

Items in this lesson

§ 3.2 - Systematische naamgeving
  • Mensen hebben willekeurige namen
  • Koolwaterstoffen hebben systematische namen
  • Systematische naamgeving kan maar op 1 juiste manier
Allebei C4H10, hoe hou je deze moleculen uit elkaar?

Slide 1 - Slide

Naamgeving onvertakte alkanen
  • Onvertakte alkanen hebben vaste namen

  • Basis voor alle systematische naamgeving dus leer deze goed!
Boek blz. 92
Uit je hoofd leren!
heptaan

Slide 2 - Slide

Naamgeving vertakkingen (1)
  • Namen van vertakkingen zijn gebaseerd op namen van   onvertakte koolwaterstoffen:

Slide 3 - Slide

Voorbeeld (1)
Stel, je wilt de systematische naam van onderstaand molecuul afleiden.
Dit molecuul is een meervoudig vertakte alifatische koolwaterstof.

Slide 4 - Slide

Voorbeeld (2)
Stap 1: zoek de langste onvertakte keten van C-atomen in het molecuul. Dit is de hoofdketen.
De langste onvertakte keten in dit molecuul is 6x C.
Stap 2: de stamnaam wordt daardoor hexaan.

Slide 5 - Slide

Voorbeeld (3)
Stap 3: identificeer de zijgroepen:
  • 2x methyl
  • 1x ethyl

Slide 6 - Slide

Voorbeeld (4)
Stap 4: zet de namen van de zijgroepen op alfabetische volgorde voor de naam van de hoofdstam: 
ethylmethylhexaan

Slide 7 - Slide

Voorbeeld (5)
Stap 5: nummer de C-atomen van de hoofdketen. Dat kan op twee manieren: L → R of R → L

Slide 8 - Slide

Voorbeeld (6)
Stap 6: geef de posities van de vertakkingen op de stam aan met zo klein mogelijke getallen. 
ethylmethylhexaan wordt 4-ethyl-2,2-methylhexaan
(3-ethyl-5,5-methylhexaan is niet zo klein mogelijk!)

Slide 9 - Slide

Voorbeeld (7)
Stap 7: geef de meerdere zijgroepen op eenzelfde C-atoom een numeriek voorvoegsel
4-ethyl-2,2-methylhexaan wordt 4-ethyl-2,2-dimethylhexaan

De systematische naam
van dit molecuul is:
4-ethyl-2,2-dimethylhexaan

Slide 10 - Slide

Wat is de juiste naam van deze verbinding?
A
ethylbutaan
B
2-ethylbutaan
C
methylpentaan
D
3-methylpentaan

Slide 11 - Quiz

Laat je niet foppen
Je kunt de structuurformule van grotere, vertakte koolwaterstoffen op meerdere manieren correct noteren. De naamgeving verandert daardoor niet!

Slide 12 - Slide

Alkenen en alkynen
  • Naamgeving van alkenen lijkt op die van alkanen
  • Uitgang stamnaam is -een i.p.v. -aan
  • Plaats van dubbele binding geef je in de stamnaam aan met cijfer
  • Begin met nummeren van hoofdketen zodanig dat de dubbele binding tussen C-atomen met de laagste nummers ligt
  • Stamnaam: pent-2-een
  • Voor eventuele zijgroepen gelden de eerdere naamgevingsregels.



4,4-dimethylpent-2-een

Slide 13 - Slide

De namen van deze structuren zijn:
A
Allebei: buta-2,3-dieen
B
Allebei: but-2-een
C
1-methylpropeen en 3-methylpropeen
D
Allebei: 1-methyl-etheen

Slide 14 - Quiz

Cycloalkanen

  • Stamnaam is aantal C-atomen   in ringstructuur (hier: 5)
  • Begin voor zijgroepen met  nummeren bij een zijgroep en nummer door zodat de volgende zijgroep die je tegen komt een zo laag mogelijk nummer krijgt
1,3-dimethylcyclopentaan

Slide 15 - Slide

Wat is de naam van deze stof?
A
2,3-methyl-pentaan
B
1-ethyl-2-methylcyclopropaan
C
1,2-dimethylcyclobutaan
D
1-methyl-2-ethylcyclopropaan

Slide 16 - Quiz

Cycloalkenen
  • Voor cycloalkenen (ring met dubbele binding) gelden dezelfde regels als voor acyclische alkenen
  • Beginnen met nummeren bij dubbele binding, dan doortellen tot eerste zijgroep 
1,2-dimethylcyclopent-1-een
cyclopenteen

Slide 17 - Slide

Aromaten (1)
  • In een benzeenring kunnen een of meer H-atomen zijn vervangen door zijgroep(en)
  • Stamnaam: benzeen
  • Rest van naamgeving als bij regels voor cycloalkanen

Slide 18 - Slide

Aromaten (2)
  • Als benzeen een zijgroep met een dubbele binding heeft, wordt die zijgroep de stamnaam en wordt de benzeenring een zijgroep 
  • Naam zijgroep: fenyl
fenyletheen

Slide 19 - Slide

Halogeenalkanen
  • Nooit een hoofdgroep, dus geen achtervoegsel (Binas 66D)

  • Naamgeving: C-nummering-halogeennaam-Stam+uitgang
  • Voorbeeld: 2-Joodbutaan

Slide 20 - Slide

Wat is de naam van dit molecuul?
A
1-jood-2-broom-2-chloorpropaan
B
1,2,2-jood-broom-chloorpropaan
C
2-broom-2-chloor-1-joodpropaan
D
2,2,1-tribroom-chloor-joodpropaan

Slide 21 - Quiz

Zou je LessonUp aanbevelen aan een vriend?
Ja
Nee
Onthouding
Blanco

Slide 22 - Poll

Oefenen:

Werkblad (1) halogeenkoolwaterstoffen, vertakte- en cyclische koolwaterstoffen



Slide 23 - Slide