KT1 Les 5 M9 Pijn en pijnstillers

• Anatomie Fysiologie Pathologie
• MBO
• Studiejaar 3

Kerntaak 1 theorie

Pijn en pijnstilling

DA3

2025-2026

Doelen

• Je kent het verschil tussen acute- en chronische pijn
• Je kent de verschillende groepen pijnstillers en weet hoe       deze werken in het lichaam

Definitie van pijn

Wat is het verschil tussen acute- en chronische pijn? 

Noem een voorbeeld van beide. 

Observatie patiënt

Hoe kan een doktersassistent observeren of iemand pijn heeft? 

Ook als de patiënt dit zelf niet direct aangeeft? 

Welke observatie- en meetinstrumenten worden hierbij gebruikt?

Communicatie patiënt

Noem drie open vragen die je aan een patiënt kunt stellen om de pijn goed in kaart te brengen;

Waarom is het belangrijk om door te vragen naar de duur, locatie en intensiteit van de pijn?

Rol DA

Een patiënt belt de praktijk met ernstige POB-klachten. Welke stappen onderneem je als doktersassistent?

En hoe handel je bij een patiënt die belt met rugpijn die al enkele weken aanhoudt? 

Reflectie

Wat vind je zelf lastig in het omgaan met patiënten die veel pijn ervaren?

Hoe kun je daarin professioneel blijven en toch empathie tonen? 

Geneesmiddelen

Paracetamol

NSAID’s

DMARD’s

Opioïden

Kijk in je boek (of apotheek.nl) of je namen van deze geneesmiddelen vind die je herkent

Kan je ook vinden hoe ze werken?

Paracetamol 

Paracetamol is eerste keuze als het gaat om pijnbestrijding. 

Het heeft een goede pijnstillende en koortsdempende werking. 

Nauwelijks bijwerkingen en contra-indicaties

zelden overgevoeligheid voor

geen interacties met andere geneesmiddelen  

NSAID’s

NSAID staat voor Non Steroidal Anti-Inflammatory Drug.

prostaglandinesynthetaseremmer

Bij het pijnproces spelen prostaglandinen een belangrijke rol. Prostaglandinen zijn stoffen die in het lichaam worden gevormd. Ze hebben een belangrijke functie bij het ontstaan van pijnprikkels en het doorgeven van die prikkels aan het centraal zenuwstelsel. De pijnprikkel wordt via zenuwen doorgegeven aan het ruggenmerg en van daaruit verplaatst de prikkel zich naar de hersenen. In de hersenen wordt de prikkel herkend als pijn.

NSAID’s remmen de aanmaak van prostaglandine. Door de vorming (synthese) van prostaglandinen te remmen, vermindert de pijnprikkel. Ze worden dan ook wel prostaglandinesynthetaseremmers genoemd. Alle NSAID’s hebben een pijnstillende werking. Deze middelen hebben daarnaast een ontstekingsremmende (antiflogistisch) en/of een koortsdempende werking (antipyretisch).

De NSAID’s worden gebruikt bij lichte tot matige pijn zoals hoofdpijn, kiespijn, spierpijn of menstruatiepijn. Bovendien worden ze gebruikt bij ontstekingen of pijnlijke aandoeningen van de gewrichten, spieren en pezen, zoals bij schouderklachten, rugklachten of een pijnlijke knie of enkel.

Werk uit:

• Wat zijn NSAID's en hoe werken ze?
• Noem minstens drie veelgebruikte NSAID's die in de huisartsenpraktijk worden voorgeschreven?
• Welke belangrijke bijwerkingen en contra-indicaties moet een DA kennen bij het gebruik van NSAID's?

NSAID’s

- acetylsalicylzuur

- carbasalaatcalcium

- diclofenac

- ibuprofen

- naproxen

Een veelvoorkomende bijwerking van NSAID’s is maagklachten. Langdurig gebruik van deze middelen kan zelfs leiden tot een maagzweer. Dit is een gevolg van het werkingsmechanisme; de in het lichaam gevormde prostaglandinen spelen namelijk niet alleen een rol bij het ontstaan van pijn, maar beschermen ook het maagslijmvlies. Als de vorming van het natuurlijke prostaglandine geremd wordt, neemt die beschermende werking af. Daardoor kan het maagzuur het maagslijmvlies gemakkelijker irriteren. Bij langdurige irritaties, of bij patiënten die daarvoor gevoelig zijn, kan dat leiden tot een maagzweer. Deze bijwerking is dan ook niet afhankelijk van de toedieningsweg: ze kan zowel optreden na orale als na rectale toediening. Alleen de directe inwerking op het maagslijmvlies treedt bij rectale toediening niet op.

DMARD medicatie

• Wat betekent de afkorting DMARD?
• Bij welke aandoeningen worden DMARD’s vaak gebruikt?
• Noem twee voorbeelden van DMARD’s.
• Waarom is het belangrijk dat patiënten die DMARD’s gebruiken regelmatig gecontroleerd worden?

DMARD's

• 'Diseas-modifying antireumatic drugs
• Duurt meestal 1-6 maanden voordat het werk
• DMARD's bij reuma:

- methotrexaat

Precieze werking is niet bekend.

Worden door specialist voorgeschreven

Opioïden

• Wat zijn opioïden en bij welke soorten pijn worden ze meestal voorgeschreven?
• Noem twee veelgebruikte opioïden in de huisartsenpraktijk of het ziekenhuis.
• Welke risico’s en bijwerkingen zijn belangrijk om te kennen bij het gebruik van opioïden?

Opioïden

Sterke pijnstillende werking en veroorzaken 

een andere beleving van pijn. 

Vanwege de veelvoorkomende ernstige 

bijwerkingen zijn deze pijnstillers alleen 

geschikt voor gebruik bij hevige acute pijn. 

fentanyl

tramadol

morfine

oxycodon

Opioïden

bijwerking van opioïden is obstipatie (verstopping). Daarom combineren met een laxeermiddel 

 

Bij langdurig gebruik ontstaat bij veel opioïden gewenning, waardoor steeds meer opioïde nodig is voor hetzelfde effect. 

Opiumwet (i.v.m. groot risico op verslaving)

Andere veelvoorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, braken, duizeligheid, droge mond, sufheid en ademhalingsdepressies.

Huiswerk

Vragenpool Farmacologie 80%