MINERVA Les 12 - Betrekkelijk Voornaamwoord

• Latijn
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 2

Planning

• Je kunt uitleggen wat een betrekkelijk voornaamwoord is en hoe het gebruikt wordt in een Nederlandse zin.
• Je kunt een betrekkelijk voornaamwoord en het antecedent aanwijzen in een Nederlandse zin.
• Je kunt een betrekkelijk voornaamwoord herkennen en vertalen in een Latijnse zin.

Hoe zie je het verschil tussen een hoofdzin en een bijzin?

1. Een hoofdzin heeft een pv, een bijzin niet.
2. Een bijzin heeft een voegwoord, een hoofdzin niet.
3. Een bijzin is korter dan een hoofdzin.
4. Het verschil tussen een hoofdzin en bijzin is niet te zien.

Betrekkelijk voornaamwoord

Voorbeeld in NL?

Betrekkelijk voornaamwoord

1. De man, die daar loopt, roept mijn vriend.

2. De man, die jij ziet, roept mijn vriend.

Ontleed beide zinnen in pv - ow - lv. 

Welk verschil is er tussen de 1e en 2e 'die'?

Betrekkelijk voornaamwoord

In de eerste zin: onderwerp

In de tweede zin: lijdend voorwerp

Maar: slaat in beide zinnen terug op de man (onderwerp)

De man, die je ziet

Betrekkelijk voornaamwoord: die

Verwijst naar?

De man, die je ziet

Betrekkelijk voornaamwoord: die

De man: antecedent (belangrijke term!)

Betrekkelijk voornaamwoord

De man, die daar loopt, is mijn vriend

De man, die jij ziet, is mijn vriend

De onderstreepte bijzin noemen we een betrekkelijke bijzin.

Belangrijke begrippen

Betrekkelijk voornaamwoord

Antecedent

Betrekkelijke bijzin

Het schilderij dat jij hebt opgehangen, hangt scheef.

Betr. Vnw.

Antecedent

Daar is het meisje van wie ik een mail kreeg.

Betr. Vnw.

Antecedent

Het eerste argument was onzinnig, maar het tweede dat ze gaf, zette ons aan het denken.

Betr. Vnw.

Antecedent

We zien bepaalde soldaten in die stad, met wie de onzen willen vechten.

Betr. Vnw.

Antecedent

LA: Andere naamval

Vir, qui venit, amicus est.

De man, die komt, is een vriend.

Vir, quem vides, amicus est.

De man, die je ziet, is een vriend.

LA: gedeeltelijke congruentie

Puella, quae venit, amica est.

Het meisje, dat komt, is een vriendin.

Puellae, quas vides, amicae sunt.

De meisjes,  die je ziet, zijn vriendinnen.

Belangrijke regel

Vir, quem vides, amicus meus est.

Het antecedent en het betrekkelijk voornaamwoord komen altijd overeen in geslacht en getal, maar niet altijd in naamval.

naamval	mannelijk	vrouwelijk	onzijdig	betekenis
nom ev	qui	quae	quod	die/dat
gen ev	cu ius	cu ius	cu ius	van wie / waarvan
dat ev	cu i	cu i	cu i	aan/voor wie / waaraan / waarvoor
acc ev	qu em	qu am	quod	die/dat
abl ev	qu o	qu a	qu o	met/door/in/op wie / waarmee / waardoor / waarin / waarop
nom mv	qu i	qu ae	qu ae	die
gen mv	qu orum	qu arum	qu orum	van wie / waarvan
dat mv	qu ibus	qu ibus	qu ibus	aan/voor wie / waaraan / waarvoor
acc mv	qu os	qu as	qu ae	die
abl mv	qu ibus	qu ibus	qu ibus	met/door/in/op wie / waarmee / waardoor / waarin / waarop

dat ev

gen ev

dat mv

abl ev

nom mv

cui

cuius

quae

quibus

quo

Voorbeelden naamvallen

Vir, cuius canem vides, amicus est.

Voorbeelden naamvallen

Vir, cuius canem vides, amicus est.

De man, van wie/wiens hond je ziet, is een vriend.

Urbem, quam aedificamus, Romam vocamus.

1. De stad, waarin wij bouwen, noemen wij Rome.
2. De gebouwde stad noemen wij Rome.
3. De stad, die wij bouwen, noemen wij Rome.
4. Welke stad die gebouwd is noemen wij Rome?

Populus, cuius rex erat Romulus, Romae vivebat.

1. Romulus was koning van het volk dat in Rome leefde.
2. Het volk dat Romulus als koning had, leefde in Rome.
3. Het volk, waarvan Romulus koning was, leefde in Rome.
4. Welk volk had Romulus als koning en leefde in Rome?

Urbs, cui muros Romulus aedificabat, erat Rome.

1. De stad, waarvoor Romulus muren bouwde, was Rome.
2. De stad, waarvan Romulus de muren bouwde, was Rome.
3. Romulus bouwde muren voor de stad, die Rome was.
4. De stad, die met muren door Romulus was gebouwd, was Rome.

Huiswerk (ma 11 mei)

- Bekijk het uitlegfilmpje over het betr. vnw.

- OB p. 167: Taaloefening A, zinnen 1 t/m 5

- Leer de woorden van les 12A