Schrijven: H2: Les 1: Van schrijfvraag naar betrouwbare informatie

• New lesson editor
• Nederlands
• Secundair onderwijs

TRAJECT SCHRIJVEN

Hoofdstuk 2: Informatie verzamelen en bronnen gebruiken

Je leert …

... bepalen welke informatie je nodig hebt om je schrijfvraag te beantwoorden;

... gericht betrouwbare en bruikbare bronnen zoeken en beoordelen;

... relevante informatie selecteren in functie van je schrijfvraag en tekstdoel;

... hoofd- en bijzaken van elkaar onderscheiden;

... feiten en meningen van elkaar onderscheiden;

... bruikbare informatie uit verschillende bronnen selecteren en overzichtelijk noteren.

Waar staan we in ons schrijfproces?

Onderwerp --> Afgebakend onderwerp --> Tekstdoel
--> Schrijfvraag --> Brainstorm --> 5W+1H

En nu?

We weten wat we nog niet weten.

Nu moeten we bepalen welke informatie we precies nodig hebben.

Een sterke tekst vraagt voorbereiding

Een goede tekst schrijf je niet alleen vanuit je eigen voorkennis.

Je hebt betrouwbare en relevante informatie nodig om je schrijfvraag te kunnen beantwoorden. Daarom ga je eerst op onderzoek.

Het doel is eerst kennis opbouwen. Voor een goede schrijfopdracht kan een groot deel van je tijd naar bronnenonderzoek gaan.

Je schrijfvraag is je vertrekpunt

Om die grote vraag te beantwoorden, hebben we antwoorden nodig op kleinere informatievragen.

Die vragen bepalen straks wat we moeten opzoeken.

VOORBEELD

Om onze schrijfvraag te beantwoorden, willen we weten:

1. Hoe gebruiken leerlingen AI bij schrijfopdrachten?

2. In welke fasen van het schrijfproces gebruiken leerlingen AI?

3. Welke voordelen kan AI bieden tijdens het schrijven?

4. Welke nadelen/risico's kan AI hebben voor de schrijfvaardigheid?

5. Welke invloed heeft AI-gebruik op het zelfstandig formuleren en schrijven?

6. Welke leerlingen maken gebruik van AI bij het schrijven?

OEFENING BLZ 10

a)       Maak minstens zes vragen waarop je tijdens je zoektocht een antwoord wilt vinden.

b)      Welke informatie heb ik nodig?

1.  

2.  

3.  

4.  

5.  

6.  

c)       Kies twee van je zes informatievragen.

Laat je buur controleren:

☐ Heeft de vraag duidelijk verband met de schrijfvraag?
☐ Levert het antwoord bruikbare informatie op?
☐ Is de vraag voldoende gericht?
☐ Kun je het antwoord daadwerkelijk opzoeken?

Wat is een betrouwbare bron?

Geef de voorkeur aan bronnen waarvan:

• de informatie gecontroleerd wordt;

• duidelijk is wie de auteur is;

• de auteur of organisatie kennis van het onderwerp heeft.

Vaak betrouwbare bronnen zijn:

• universiteiten en hogescholen;

• overheden;

• vakorganisaties en onderzoeksinstellingen;

• kwaliteitskranten en tijdschriften;

• boeken en naslagwerken.

5 vragen voor elke bron

Stel jezelf telkens deze vragen:

• Wie schreef deze informatie?

• Wanneer werd ze gepubliceerd of bijgewerkt?

• Waarop baseert de auteur zich?

• Past deze informatie bij mijn schrijfvraag?

• Is de informatie objectief of probeert de auteur mij te overtuigen?

VOORBEELD

Bron 1: https://www.frontiersin.org/journals/education/articles/10.3389/feduc.2026.1767132/full

Dit onderzoek uit maart 2026 bekijkt hoe leerlingen uit het hoger secundair onderwijs chatbots gebruiken wanneer ze essays schrijven in een echte klascontext.

VOORBEELD

Bron 1:

Wie? Onderzoekers; namen, affiliaties en reviewers staan vermeld
Wanneer? 13 maart 2026.
Waarop gebaseerd? Eigen onderzoek naar schrijfpraktijken van lln
Past het bij onze schrijfvraag? Zeer goed: secundair onderwijs + leerlingen + schrijven + generatieve AI.
Objectief of overtuigend? Wetenschappelijk onderzoek; het doel is onderzoeken en rapporteren.

VOORBEELD

Bron 1: Bedenkingen

• Zeer kleine onderzoeksgroep: slechts 10 leerlingen van 16 jaar en 2 leerkrachten, uit twee Noorse klassen.

• Kwalitatief onderzoek. Het doel is dus vooral diepgaand bekijken hoe deze leerlingen chatbots gebruiken tijdens het schrijven.

• Dus: De bron is betrouwbaar en relevant, maar onderzoekt hoe leerlingen AI gebruiken en niet welke invloed AI heeft op het schrijven. Beantwoord slechts een deel van de schrijfvraag.

OEFENING BLZ 11

a)       Zoek twee betrouwbare bronnen die je kunnen helpen bij jouw schrijfvraag.

b)      Noteer per bron:

Wie schreef de informatie?

Wanneer gepubliceerd/bijgewerkt?

Waarop is de informatie gebaseerd?

Past de bron bij mijn schrijfvraag?

Objectief of overtuigend?

 

Je vindt een mooi vormgegeven website met: een professionele lay-out; veel grafieken; moeilijke woorden; geen naam van een auteur; geen bronnen; geen publicatiedatum.

Zou jij deze bron gebruiken? Leg uit met minstens twee criteria uit deze les.