Lesbrief 1 les 1

• Dienstverlening en Producten
• Middelbare school
• vmbo k
• Leerjaar 4

Keuzevak: Voeding en beweging

Startopdracht in stilte:

✍️ Burgerschap & Voeding

1. Schrijf op in je schrift welke 3 dingen jij vaak eet of drinkt op een schooldag.
2. Zet er een ✔️ bij als het goed voor je gezondheid is.
3. Stel je voor dat jouw sportteam (of familie) samen eten moet kiezen: schrijf 1 regel op hoe jij zou zorgen dat iedereen tevreden is.

Welkom DP3

12:15 - 12:30	startactiviteit
12:30 - 12.50	lesdoelen bespreken + theorie	lesbrief 1
12:50 - 13:00	spel voedingsmiddelen
13:00 - 13.45	maken opdrachten
13:45 - 13:55	afronden & lesdoelen behaald

🌱 Keuzevak: Voeding & Beweging

Wil jij leren over gezond eten en sportieve activiteiten?

In dit keuzevak ga je zelf aan de slag met:

🥦 Een plantaardig product maken én verkopen

🍎 Gezonde voeding kiezen en klaarmaken

🏋️ Een sportactiviteit bedenken en uitvoeren voor een groep

💡 Leer, doe en beweeg!

📘 Vier lesbrieven

Het keuzevak Voeding & Beweging bestaat uit 4 delen:

🌱 Voedsel produceren – zelf iets plantaardigs maken

🍎 Gezonde voeding – kiezen wat goed voor je is

👩‍🍳 Voedsel bereiden – lekker en gezond koken

🏃 Gezond bewegen – sportieve activiteiten doen

📘 Leerdoelen lesbrief 1: voedsel produceren

🥩➡️🌱 waarom het belangrijk is om meer plantaardig te eten

🌿 uit welk deel van de plant groenten groeien

🥦 wat plantaardige voedingsmiddelen zijn

🥗 het verschil tussen een vegetariër en een veganist

🍏 hoe je gezond kunt eten met behulp van de Schijf van Vijf

🏭 hoe het productieproces van voedsel werkt

🌍 wat duurzaam en biologisch produceren is

📘 Leerdoelen lesbrief 1: voedsel produceren

♻️ hoe je voedselverspilling tegen kunt gaan

🍊 welke onderdelen je van groente en fruit eet

🌱 hoe de groeicyclus van planten werkt

👩‍🌾 hoe je planten teelt

🌸 hoe je radijs moet zaaien en verzorgen

🥫 wat conserveren is

💶 hoe je de kostprijs van voedsel berekent

📚 Let op: Theorie-uitleg 

✏️ Je krijgt een korte instructie

✅ Wat verwacht ik van jullie?

🤫 Stil en geconcentreerd tijdens de uitleg

📝 Aantekeningen maken in je schrift

🙋 Actief meedoen bij de opdrachten

💡 De uitleg gebruiken bij de opdracht

✍️ Antwoorden altijd in hele zinnen opschrijven

❓ Vraag

Welke plantaardige voedingsmiddelen eet jij al regelmatig?

💡 Denk eraan:

🤔 Eerst zelf nadenken (10 sec)

✍️ Antwoord opschrijven in hele zinnen

👥 Kort overleggen met je klasgenoot

Voorbeelden

🍎 Appel, 🍌 Banaan, 🍊 Sinaasappel, 🥕 Wortel, 🥦 Broccoli,

🥒 Komkommer, 🍅 Tomaat, 🥬 Sla

🍞 Brood, 🍚 Rijst, 🌾 Havermout, 🍝 Pasta, 🫘 Bonen, linzen, kikkererwten

🌰 Amandelen, 🥜 Pinda’s/pindakaas, 🌻 Zonnebloempitten,

🍫 Cacao (pure chocola)

🥤 Sojamelk, havermelk, amandeldrink

🧀 Vegan kaas (bijv. van cashew of soja)

🍔 Vegan burger, 🌭 Vegetarische worst (check etiket), Tofu, Tempeh

Plantaardige voedingsmiddelen 

Plantaardige voedingsmiddelen zijn producten die van planten komen. Denk aan granen, bonen, noten, groente, fruit, tofu en tempeh.

👉 Waarom plantaardig eten?

• Het is vaak gezonder voor je lichaam.
• Het is beter voor het milieu omdat er minder uitstoot en minder water nodig is dan bij vleesproductie.
• Je helpt mee aan dierenwelzijn.

👉 Vegetariër of veganist?

• Een vegetariër eet geen vlees of vis, maar wel melkproducten, eieren en honing.
• Een veganist eet helemaal geen dierlijke producten. Dus ook geen melk, eieren en honing.
• Beide eten veel plantaardige producten.

👉 Plantaardige alternatieven

• Plantaardige zuivel zoals sojamelk, havermelk of amandeldrink.
• Plantaardige kaas gemaakt van cashewnoten, sesamzaad of soja.
• Vleesvervangers zoals vegetarisch gehakt, schnitzels of burgers gemaakt van soja, tarwe of zonnebloemolie.

👉 Handige tip

Gebruik de Schijf for Life: dit is een plantaardig alternatief voor de Schijf van Vijf. Het helpt je om gezond én duurzaam te eten.

🥦 Spel: Wat past bij wie?

👥 Werk in groepjes van 4 leerlingen

⏱️ Tijd: maximaal 10 minuten (incl. knippen kaartjes)

📄 Jullie krijgen een stencil met de opdracht en kaartjes

🌱 Ontdek welke producten bij wie passen:

Plantaardig 🌱

Vegetariër 🍴

Veganist 🌍

💡 Het Voedingscentrum

Geeft advies over gezonde voeding 🍎🥦

Helpt je een gezond gewicht te houden ⚖️

Je kunt er je BMI berekenen:

BMI = verhouding tussen lengte en gewicht

Laat zien of je gewicht gezond is ✅

🥦 De Schijf van Vijf

📅 Bedacht in 1953, vernieuwd in 2016

💡 Helpt je kiezen voor gezonde voeding

🛡️ Kan ziekten helpen voorkomen (diabetes, kanker, hart- en              vaatziekten)

🌱 Advies: meer plantaardig, minder vlees

🌱 Waarom de Schijf van Vijf handig is

✅ Je eet gevarieerd en krijgt alle belangrijke voedingsstoffen

(vitamines, mineralen, vezels, eiwitten, koolhydraten, vetten)

💪 Je blijft fitter en gezonder, nu én later

🌍 Je helpt het milieu, want je eet vaker plantaardig

Hoe zorg je voor een gezond dieet volgens de schijf van vijf?

1. Eet elke dag uit elk vak iets
2. Eet elke dag uit alle vakken iets
3. Eet vooral groente en fruit
4. Eet weinig ongezonde dingen

In welke vak van de schijf van vijf zit veel zetmeel?

1. Vak 1 (groente en fruit)
2. Vak 2 (brood, aardappelen, pasta, etc)
3. Water
4. Vak 4 (Zuivel, noten, vis en vlees)

Wat is het beste om te drinken?

1. Water, thee en vruchtensap
2. Water, thee en melkproducten
3. Water, melkproducten en vruchtensap
4. Water, koffie en thee

Wat is de functie van suikers?

1. Bouwstof
2. Reservestof
3. Brandstof
4. Alle drie de opties

⚖️ Gezond gewicht meten

🔢 BMI (Body Mass Index)

Bereken je gewicht in verhouding tot je lengte.

Geeft een schatting van je gezondheidsrisico.

Wordt vaak gebruikt als standaardmaat.

📏 Buikomtrek

Meet de omtrek van je buik (ter hoogte van je navel).

Een te grote buikomtrek = meer risico op ziekten (diabetes type 2, hart- en vaatziekten).

Vooral belangrijk bij volwassenen.

👉 Samen geven BMI + buikomtrek een beter beeld van je gezondheid.

🌱 Waarom kiezen mensen voor vegetarisch/veganistisch eten

🐄 Dierenwelzijn → tegen slechte behandeling van dieren

💪 Gezondheid → te veel vlees eten is ongezond

🌍 Milieu → vleesproductie kost veel energie en vervuilt

⚖️ Eerlijke verdeling → voedsel wordt niet eerlijk verdeeld in de wereld

✝️☪️✡️ Geloof → sommige religies verbieden bepaald vlees

Opdrachten lesbrief 1

Taak	Zelfstandig - samenwerken klassikaal - expert	Welke tekstbronnen (tb), stappenplannen (sp) of sjablonen heb je nodig?
Taak 1	2 tot en met 7
Taak 2	2-3	tb plantaardige voeding
Taak 3	2-4-5-6-7	tb biologisch prod. + film duurzaam eten + tb productieproces
Taak 4	2-3-4-5	film wisselteelt
Taak 5	2-3	tb 8
Taak 6	2-3
Taak 7	2-4	tb conserveren
Taak 8	1-2
Taak 9	begrippentrainer online

Praktijkopdrachten

Taak	Zelfstandig - samenwerken klassikaal - expert	Welke tekstbronnen, stappenplannen of sjablonen heb je nodig?
Taak 1
Taak 2	spel maken	tb 16
Taak 3
Taak 4	3. poster maken
Taak 5	6. schema/kalender
Taak 6	4. radijs telen
Taak 7