Procesgroep ( Motivatie lesformat)

• MZ
• Middelbare school
• Beroepsopleiding
• Leerjaar 1

Module:

Lesweek:

Docent: Fatine Bouchlaghem 

"Hoe zit je erbij vandaag?" 

(Gebruik een emoji-meter, smileys, kleuren of gewoon een korte praatronde)

LessonUp check-in toevoegen:

Tip voor de docent:

Kies bv. een werkvorm via: https://www.lessonup.com/nl/lesson/QL2sxWPhKDF7vTrdM/XcrGAw3zuMJxfK9Cj

Vraag: Hoe voel je je vandaag? 

Korte opdracht: Wat heb jij nodig om goed te starten?

Groet actief, toon oprechte interesse. Relatie is de basis van motivatie. 

Gebaseerd op: Zelfdeterminatietheorie (ZDT) – behoefte aan verbondenheid

Vier wegen naar motivatie – begin bij relatie/ Ros et al. – motivatie zichtbaar maken in gedrag

Welkom fijn dat je er bent!

Check-in: Hoe zit je erbij vandaag?

Je mag kiezen uit: emoji, kleur, of een korte reactie

Wat heb jij nodig om goed te starten?

Aandachtsrichter 

Doel: Vestig direct de aandacht op het onderwerp van de les en wek nieuwsgierigheid.

Voorbeelden uit de praktijk (Leraar24):

De foto: Start met een intrigerende afbeelding op het bord en laat studenten hierover in gesprek gaan.

De stem: Laat een geluidsfragment horen met een vraag, opdracht of raadsel.

De prop: Laat studenten een leerbehoefte opschrijven, oprollen en inleveren – bijvoorbeeld in een doos.

De koffer: Neem een mysterieus voorwerp mee dat past bij de lesinhoud en stel daar vragen over. (bv. koffer verouderingssimulator)

Didactische onderbouwing:

Prikkelt nieuwsgierigheid en activeert betrokkenheid

Sluit aan bij Vier wegen naar motivatie & rol van presentator (Leraar24)

Praktische tips voor de docent:

Zorg dat het aansluit bij het lesonderwerp

Houd het kort (± 3 minuten)

Gebruik visueel, auditief of tastbaar materiaal

Stel een open of prikkelende vraag

Even op scherp: kijk mee, denk mee 

Doel: Maak zichtbaar wat studenten gaan leren én waarom dat belangrijk is.

Benoem  concrete lesdoelen.

Stel daarna klassikaal de vraag: “Waarom is dit belangrijk om te leren?”

Je kan de DDU ( Denken, Delen, Uitwisselen) werkvorm gebruiken om studenten aan het nadenken te zetten:

Laat studenten eerst individueel nadenken (1/2min), daarna uitwisselen in duo’s (1/2 min), dan klassikaal (1 min).

Tips voor effectieve doelen:

Formuleer ze concreet en zichtbaar gedrag (“Je kunt…”, “Je laat zien dat…”).

Gebruik de taxonomie van Bloom om verschillende denkniveaus aan te spreken:  https://www.slo.nl/thema/meer/talentontwikkeling/rijke-leeromgeving-activiteiten/taxonomie-bloom/

Gebaseerd op:

Ros et al. (2024) – Leerlingen zijn gemotiveerder als ze weten waar ze naartoe werken.

Van Beukering & Bosma (2023) – Duidelijke doelen vergroten eigenaarschap en motivatie.

Vier wegen naar motivatie – Nut en haalbaarheid verhogen motivatie.

Wat ga je vandaag leren?

🎯 Na deze les kun je:

•                                                                                                                                                           
•                                                                                                                                                       Waarom is dit belangrijk?                

Voorkennis & Uitleg 

Houd uitleg compact (max. 12 min)

Doel van deze lesfase: Activeren van voorkennis en betekenisvolle koppeling maken met de nieuwe leerinhoud.

                                                       Aandacht richten op de kern van de les, en studenten mentaal voorbereiden op nieuwe informatie.

Waarom dit motiverend werkt:

Koppeling aan voorkennis helpt studenten om nieuwe informatie beter te plaatsen (versterkt competentiegevoel – ZDT).

Studenten ervaren de inhoud als relevanter wanneer ze herkennen wat ze al weten (betekenisgeving).

Herkenning + succeservaring = verhoogde motivatie om door te leren.

Praktische tips: https://studentalbeda.sharepoint.com/sites/ALG-Onderwijsdidactiekenpedagogiek/SitePages/Home.aspx

Begin met een vraag: “Wat weet je al over…?” of “Wanneer zag je dit in je stage?” (gebruik activerende werkvormen zoals: woordweb, Kahoot of LessonUp-vraag, Post-its of flapover, Duo-gesprek of een Mentimeter open vraag. 

Laat studenten kort in tweetallen uitwisselen (1 min), daarna 1 of 2 plenair delen.

Gebruik bij uitleg voorbeelden uit de MZ-praktijk: cliënten, casussen, situaties uit begeleidingsmomenten.

Werk met beeldmateriaal of situatieschetsen om de uitleg visueel én concreet te maken.

Houd uitleg kort, gestructureerd en interactief (zet aan tot denken, stel vragen).

Onderbouwing: Gagné stap 3 & 4: voorkennis activeren en uitleg geven

Vier Wegen naar Motivatie: versterkt competentie, verbondenheid en eigenaarschap

 Wat weet je al? En wat leer je nu?

Begeleide inoefening

Doel van deze stap: Versterk het begrip en de toepassing van de theorie door hardop denken, modelling en gezamenlijke oefening. Deze fase bevordert motivatie door duidelijkheid, succeservaringen en betrokkenheid.

Didactische onderbouwing: 

Vier wegen naar motivatie:

• Competentie: geef studenten vertrouwen door ondersteuning
• Relatie: werk samen aan begrip
• Autonomie: laat ruimte voor eigen input bij bespreken van de antwoorden. 

Tips voor de docent:

• Geef een concreet, herkenbaar voorbeeld uit de MZ-praktijk
• Werk volgens hardop denken: laat je denkwijze zien
• Stel vragen die studenten helpen te reflecteren op hun denken
• Geef complimenten op inzet en aanpak (groeimindset)
• Observeer wie extra ondersteuning nodig heeft voor de volgende stap

Oefenen maar!

Inhoud:

• We gaan samen oefenen met wat je net geleerd hebt.
• Je krijgt eerst een voorbeeld van de docent.
• Daarna ga je zelf aan de slag met een opdracht.
• We bespreken klassikaal wat opvalt en wat goed gaat.

Zelfstandige verwerking

Doel: Studenten kiezen wat ze nodig hebben: zelfstandig werken, extra uitleg of samenwerking.

Directe Instructiemodel (DIM):

Geef een helder doel, een tijdslimiet (bijv. 10 min) en maak duidelijk waar hulp beschikbaar is.

Gebruik de tabel op de volgende dia: vul vooraf in wat de opdracht is, wat de uitkomst moet zijn en hoe hulp geregeld is → zo kunnen studenten direct starten, wat hun zelfregulatie en overzicht versterkt.

Feedbackmomenten: Tijdens de zelfstandige verwerking is ook ruimte voor gerichte feedback – van de docent of via peerfeedback.  Zie volgende dia voor hoe je hier als docent tijd en ruimte voor kunt reserveren.

Motivatie versterken:

Autonomie → keuzevrijheid

Competentie → passende uitdaging (directe instructie)

Relatie → docent is zichtbaar en aanspreekbaar

 Tip: Kies een activerende of coöperatieve werkvorm (bijv. placemat, duo-denk-opdracht) → dit versterkt relatie & betrokkenheid. klik op de link voor verschillende werkvormen: https://studentalbeda.sharepoint.com/sites/ALG-Onderwijsdidactiekenpedagogiek/SitePages/Home.aspx

Aan de slag met de opdracht!

➤ Kies wat jij nu nodig hebt:

💡 Ik snap het – ik ga aan de slag met de toepassing

🤔 Ik heb nog vragen – ik kies voor extra uitleg met de docent

Tijd
Hoe
Hulp
Uitkomst
Klaar
Wat

Feedbackmoment

(gebruik de studenten dia als  als individueel feedbackmoment. Bij groepsopdrachten: kies voor een gezamenlijke terugblik of een klassikale bespreking (een andere dia voor studenten) 

Uitleg – Twee wegen naar motiverende feedback:

🔹 1. De kracht van feedback (Hattie):

• Feedup: Wat is het doel? “Wat wil je bereiken vandaag?”

• Feedback: Wat gaat al goed? “Wat heb je al geprobeerd dat werkte?”

• Feedforward: Wat is je volgende stap? “Wat kun je nu doen om dichter bij je doel te komen?”

• Gebruik dit op 3 niveaus:  Pas dit toe op drie niveaus: taak (wat doe ik?), proces (hoe doe ik het?), zelfregulatie (hoe leer ik verder?) (Versterkt competentiegevoel → “Ik weet wat ik goed doe en wat ik kan verbeteren)

🔹 2. Feedback bij groeimindset (Dweck): • Richt je op gedrag en inzet: “Je hebt volgehouden ondanks dat het lastig was.”

• Benoem het proces: “Je hebt verschillende manieren geprobeerd om het op te lossen.” • Vermijd vaste labels zoals “slim” of “snel” – benadruk inzet, doorzettingsvermogen en strategie/ 

🔹Denk ook aan peerfeedback bevordert begrip, terwijl het geven van feedback metacognitieve processen activeert, wat kritisch reflecteren stimuleert (Ros et al., 2024).

Gebaseerd op: • Hattie – drie feedbackvormen met grootste leereffect• Dweck – groeimindset door procesgerichte feedback .• Van der Wulp & Elzinga – Vier wegen naar motivatie• Ros et al. – feedback als leer- en motivatiemiddel

Feedbackmoment: Bekijk je werk / bespreek met je klasgenoot:

Bekijk je werk / bespreek met je klasgenoot:

Wat werkte goed?

Wat zou je anders doen bij een volgende opdracht?

❓Vraag je docent om feedback op één onderdeel dat jij belangrijk vindt.

Evalueren om te leren

Waarom deze aanpak?

• Oplossingsgericht evalueren vergroot eigenaarschap en versterkt intrinsieke motivatie.
• Studenten richten zich op wat wel werkt en hoe ze verder kunnen.

Hoe begeleiden?

Stimuleer reflectie met verdiepende vragen:

“Wat heb je gedaan dat je hielp?”

“Wat kun je morgen ( de volgende les) inzetten om verder te komen?”

Luister actief, zonder oordeel.

Verzamel inzichten voor je eigen lesverbetering.

Onderbouwd door:

Vier Wegen naar Motivatie (Van der Wulp & Elzinga)/Zelfdeterminatietheorie (Deci & Ryan)/ Evalueren om te leren (Ros et al.) 

Voor diverse reflecties, evaluaties, werkvormen en afzwaaiers, klik op deze link:  https://studentalbeda.sharepoint.com/sites/ALG-Onderwijsdidactiekenpedagogiek/SitePages/Home.aspx

   Terugblik op jouw leerproces

Op een schaal van 0 tot 10, in hoeverre heb je vandaag het leerdoel behaald?

Denk na over:

• Wat maakte dat het geen lager cijfer was?
• Wat kun je doen om één punt hoger te komen?

Schrijf kort op of bespreek dit met een klasgenoot.

Geef 1 korte tip aan de docent:

Wat hielp jou in deze les – of wat had je nog nodig?