LUIDER 33 · Fight the Power (Public Enemy)
LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
33
FIGHT THE POWER
PUBLIC ENEMY · 1989
Het strijdlied dat Spike Lee bestelde voor zijn film Do the Right Thing.
Lesson duration is: 40 minIntroduction
Items in this lesson
LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
33
FIGHT THE POWER
PUBLIC ENEMY · 1989
Het strijdlied dat Spike Lee bestelde voor zijn film Do the Right Thing.
Les over hiphop als protest: Fight the Power van Public Enemy, gemaakt voor de film Do the Right Thing (1989). Let op: grof taalgebruik. In het derde couplet worden Elvis Presley en John Wayne racisten genoemd en volgt een zware vloek tegen allebei; elders vallen ook scheldwoorden. Kondig dat vooraf aan. De clip is een gespeelde demonstratie zonder geweld, maar de film eindigt met een dodelijke politieactie en een rel: laat daar geen fragmenten van zien zonder voorbereiding. Image credit: Alterna2 http://www.alterna2.com / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)
LUIDER
33 · FIGHT THE POWER · PUBLIC ENEMY
DE VRAAG VAN DEZE LES
Mag een protestsong de helden van anderen van hun voetstuk trekken?
NA DEZE LES KUN JE
uitleggen waarom Spike Lee Public Enemy om een lied vroeg
beschrijven wat Fight the Power zegt over macht, trots en helden
uitleggen hoe samples en ritme de boodschap dragen
Vraag vooraf: wie is jouw held, en wie is de held van je ouders of grootouders? Zijn dat dezelfde mensen? Fight the Power valt twee grote witte helden van Amerika aan. De vraag van de les komt aan het eind terug, ook in de stelling.
LUIDER
33 · FIGHT THE POWER · PUBLIC ENEMY
KIJK EN LUISTER
Public Enemy, Fight the Power (1989)
Kijk naar de borden die mensen omhooghouden: wie staan erop? Is dit een feest, een demonstratie, of allebei?
De officiële clip (PublicEnemyVEVO), geregisseerd door Spike Lee en op 22 april 1989 opgenomen in Bedford-Stuyvesant, Brooklyn: een gespeelde mars tegen racistisch geweld. Op de borden staan onder anderen Martin Luther King, Malcolm X, Muhammad Ali, Paul Robeson, Marcus Garvey, Angela Davis en Frederick Douglass. Bekijk de clip vooraf: hij bevat het grove derde couplet. Verder kijken: de remix uit 2020 met onder anderen Nas, Rapsody en Black Thought, waarmee de BET Awards openden, in de maand na de dood van George Floyd (https://www.youtube.com/watch?v=nNUl8bAKdi4).
LUIDER
33 · FIGHT THE POWER · PUBLIC ENEMY
DE TIJD
New York aan het eind van de jaren tachtig
In die jaren waren de spanningen tussen zwart en wit in New York groot. In 1986 werd in de wijk Howard Beach een jonge zwarte man opgejaagd door een groep witte jongeren. Op de vlucht werd hij op de snelweg doodgereden.
Intussen groeide hiphop, in de jaren zeventig ontstaan in de Bronx, uit tot de stem van jonge zwarte Amerikanen.
1986
HOWARD BEACH: EEN VAN DE ZAKEN DIE SPIKE LEE OP HET IDEE VAN ZIJN FILM BRACHTEN
De man was Michael Griffith (23). Spike Lee sprak volgens Wikipedia met Robert De Niro over Howard Beach toen hij het idee voor de film kreeg; ook de dood van Eleanor Bumpurs, die in 1984 door de politie werd doodgeschoten, speelde mee. Hiphop begon in de Bronx met dj's die op feesten de drumbreaks van funkplaten herhaalden, en mc's die eroverheen rapten. Rond 1988 kwam er een golf van politieke rap, met Public Enemy voorop.
LUIDER
33 · FIGHT THE POWER · PUBLIC ENEMY
HET ONTSTAAN
Spike Lee wil een boos lied voor zijn film
Regisseur Spike Lee maakte in 1989 de film Do the Right Thing, over één snikhete dag in een zwarte wijk in Brooklyn. Hij wilde een lied dat uitdagend, boos en ritmisch klonk, en dacht meteen aan Public Enemy.
In de film loopt Radio Raheem rond met een grote radio. Daaruit klinkt steeds hetzelfde lied: Fight the Power.
Spike Lee op het filmfestival van Cannes, 2025.
Lee in een interview (geciteerd op Wikipedia, Fight the Power): 'I wanted it to be defiant, I wanted it to be angry, I wanted it to be very rhythmic.' Chuck D schreef het grootste deel van de tekst in een vliegtuig boven Italië, tijdens een tournee in 1988. De titel komt van een funknummer van The Isley Brothers uit 1975. De film ging op 19 mei 1989 in première in Cannes; de single kwam op 4 juli 1989 uit bij Motown, en het nummer staat ook op het album Fear of a Black Planet (1990). Voor de docent: aan het eind van de film wordt Radio Raheem door een agent met een wurggreep gedood, waarna de pizzeria in de straat wordt vernield. De foto is van Spike Lee in 2025. Image credit: Gabriel Hutchinson / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
LUIDER
33 · FIGHT THE POWER · PUBLIC ENEMY
DE MAKERS
Public Enemy: rap met een boodschap
Chuck D
De rapper met de zware, luide stem. Hij schrijft de teksten en wil dat je nadenkt over macht en trots.
Flavor Flav
De hypeman: hij roept tussendoor, maakt grappen en draagt een grote klok om zijn nek.
Terminator X
De dj. Hij scratcht: hij schuift een plaat met de hand heen en weer, zodat er nieuwe geluiden ontstaan.
The Bomb Squad
Het productieteam rond Hank Shocklee. Zij bouwen de beats uit honderden stukjes van oude platen.
Public Enemy ontstond in 1985 in Roosevelt, op Long Island bij New York. Chuck D heet eigenlijk Carlton Ridenhour. De Bomb Squad bestond uit Hank en Keith Shocklee en Eric Sadler, met Chuck D. Voor de docent: in mei 1989 deed groepslid Professor Griff antisemitische uitspraken in een interview; hij werd in juni 1989 uit de groep gezet. Daardoor was er rond de film ook protest tegen Public Enemy. In 2013 werd de groep opgenomen in de Rock and Roll Hall of Fame.
LUIDER
33 · FIGHT THE POWER · PUBLIC ENEMY
DE TEKST
Waar gaat het over?
Volledige tekst: genius.com
COUPLET 1
Het is de zomer van 1989. De rapper zet de toon: de muziek moet je echt raken. Hij eist vrijheid van meningsuiting en roept op om de macht te bestrijden.
COUPLET 2
Dansen mag, maar luister ook naar wat hij zegt. Trots alleen is niet genoeg: je moet weten hoe de wereld werkt. Hij vraagt om bewustzijn, als verdediging.
COUPLET 3
Elvis en John Wayne, witte helden van Amerika, betekenen voor de rapper niets. Hij noemt ze racisten, in grove woorden. Zijn eigen helden krijgen geen eer.
REFREIN
Steeds dezelfde korte oproep, zoals bij een demonstratie: vecht tegen de macht. Flavor Flav roept ertussendoor en zweept het publiek op.
Lees de volledige tekst samen via de link (de tekst is auteursrechtelijk beschermd en staat daarom niet op de dia). Let op: couplet 3 bevat een zware vloek. Het lied begint met een stukje toespraak van burgerrechtenactivist Thomas 'TNT' Todd. Wijs op het wij-perspectief: Chuck D spreekt namens een groep en spreekt de luisteraars rechtstreeks aan. In couplet 3 bespot hij ook een vrolijk meezingliedje dat in 1988 op nummer 1 stond (Don't Worry, Be Happy van Bobby McFerrin): vrolijkheid terwijl er zoveel mis is. De bedoeling van de Elvis-regel: Elvis werd de King genoemd, terwijl de zwarte muzikanten van wie hij leerde veel minder eer kregen. Chuck D zei later in Newsday dat Elvis zelf zwarte muzikanten bewonderde en dat zijn kritiek vooral die witte cultuur gold. John Wayne had in een interview in Playboy (1971) racistische uitspraken gedaan.
LUIDER
33 · FIGHT THE POWER · PUBLIC ENEMY
VRAAG
Waarom noemt Chuck D in Fight the Power juist Elvis en John Wayne?
Hij vindt hun muziek en hun films gewoon niet goed
Ze staan voor een witte cultuur die zwarte helden vergeet
Ze hadden allebei kritiek geuit op Public Enemy
Ze speelden allebei een rol in de film van Spike Lee
Goed is: ze staan voor een witte cultuur die zwarte helden vergeet. Elvis en John Wayne waren de grote witte iconen van muziek en film. Chuck D wil laten zien dat zijn eigen helden, zoals op de borden in de clip, die plek nooit kregen. Leerlingen die kiezen voor smaak missen dat het om macht en erkenning gaat. Doorvraag: is het eerlijk om Elvis zo aan te vallen? Chuck D nuanceerde het later zelf; bespreek dat bij de stelling.
LUIDER
33 · FIGHT THE POWER · PUBLIC ENEMY
DE MUZIEK
Een muur van geluid
Samples
Een sample is een stukje van een bestaande opname dat je opnieuw gebruikt. De beat bestaat uit tientallen samples van soul en funk, vaak korter dan een seconde.
Groove
Een funky drumloop blijft doorgaan, van begin tot eind. Daarboven piepen, scratches en blazers: druk, rommelig en opwindend tegelijk.
Voordracht
Chuck D rapt als een redenaar op een podium. Flavor Flav reageert met kreten, zoals een publiek dat terugroept: vraag en antwoord.
Verdieping voor conservatoriumstudenten en muziekleerlingen. Productie: The Bomb Squad (Hank Shocklee, Keith Shocklee, Eric Sadler) met Chuck D. Chuck D over de werkwijze: 'we put loops on top of loops on top of loops' (geciteerd op Wikipedia). Genoemde samples: de drumbreak van Clyde Stubblefield uit Funky Drummer en Hot Pants van James Brown, I Know You Got Soul van Bobby Byrd, Pump Me Up van Trouble Funk, Sing a Simple Song van Sly and the Family Stone, Whatcha See Is Whatcha Get van The Dramatics en Planet Rock van Afrika Bambaataa. In de filmversie speelt jazzsaxofonist Branford Marsalis mee; de albumversie op Fear of a Black Planet is korter en zonder hem. De muziek gaat nergens heen en komt nooit tot rust: dezelfde groove houdt de druk vast van begin tot eind, als een demonstratie die niet ophoudt. Vergelijk de functie van Flavor Flav met call-and-response in gospel en in de toespraken van de burgerrechtenbeweging.
LUIDER
33 · FIGHT THE POWER · PUBLIC ENEMY
DE NAWERKING
Van filmlied tot strijdlied
1975
The Isley Brothers maken een funknummer met dezelfde titel.
1989
Fight the Power klinkt in Do the Right Thing.
1990
Het nummer staat op het album Fear of a Black Planet.
2004
De VS nemen dat album op in hun nationale geluidsarchief.
2020
Een nieuwe versie met jonge rappers, na de dood van George Floyd.
2021
Rolling Stone zet het op 2 van de beste songs ooit.
Het nationale geluidsarchief is het National Recording Registry van de Library of Congress (lijst van 2004, bekendgemaakt in 2005). De remix uit 2020 opende de BET Awards op 28 juni 2020. In de lijst van Rolling Stone van 2021 staat alleen Respect van Aretha Franklin hoger. Het nummer stond in 1989 op 1 in de Amerikaanse rap-hitlijst en kwam in Nederland tot 30 in de Top 40. In 1991 mocht het Servische radiostation B92 geen nieuws over de protesten in Belgrado uitzenden; de zender draaide toen steeds opnieuw Fight the Power om de demonstranten moed te geven. In de Top 100 van de Protestsongs van 2010 (omroep LLiNK) stond het op 78.
Eens
Oneens
LUIDER
33 · FIGHT THE POWER · PUBLIC ENEMY
STELLING
Een protestsong mag de helden van anderen beledigen.
Discussiemoment, ongeveer 5 minuten. Laat eerst stemmen. Doorvraag 1: is het een belediging of een manier om te laten zien wie er nooit een standbeeld kreeg? Maakt het uit dat Chuck D het later zelf nuanceerde? Doorvraag 2: zou dit lied net zo hard aankomen als het beleefd was gebleven? Vergelijk met een ingetogen protestsong uit de reeks, zoals Strange Fruit (les 1) of Over de muur (les 21).
LUIDER
33 · FIGHT THE POWER · PUBLIC ENEMY
TERUG NAAR DE VRAAG
Mag een protestsong de helden van anderen van hun voetstuk trekken?
WAT BLIJFT
Fight the Power is gemaakt als het geluid van woede: Spike Lee wilde een uitdagend lied voor zijn film, en kreeg het.
Het lied valt witte helden als Elvis en John Wayne aan om te laten zien welke zwarte helden nooit eer kregen.
De muur van samples, de doorgaande groove en de luide voordracht klinken als een demonstratie waar je bij wilt horen.
This item has no instructions
LUIDER
33 · FIGHT THE POWER · PUBLIC ENEMY
Welke held van nu verdient meer erkenning, en waarom?
Exitvraag. Een goed antwoord noemt een concrete persoon (uit de buurt, de sport, de muziek, de geschiedenis) en legt uit waarom die minder erkenning krijgt dan anderen, bijvoorbeeld door afkomst, geslacht of omdat het werk onzichtbaar is. Veelgemaakte fout: alleen een beroemdheid noemen die al veel aandacht krijgt, zonder uitleg waarom die erkenning ontbreekt.
LUIDER
33 · FIGHT THE POWER · PUBLIC ENEMY
LUISTER VERDER
ALLE 50 SONGS IN ÉÉN PLAYLIST
Van Strange Fruit tot Stefania, in de volgorde van de lessen. Scan de code met je telefoon of zoek in Spotify op LUIDER · 50 protestsongs.
Slotdia: de playlist LUIDER · 50 protestsongs op Spotify (https://open.spotify.com/playlist/41vJVRAfJVVrgMEmJFl0bG), met alle songs van de reeks in lesvolgorde. Leerlingen kunnen thuis verder luisteren.
