Werknemerschap en Recht Les 6 - Professionele Kaders

• Welzijn
• MBO
• Studiejaar 2

Werknemerschap en recht

Les 6 Professionele kaders

Programma 

• AWR - registratie
• Verwachtingen
• Lesdoelen
• Theorie
• Opdrachten
• Werken aan presentatie volgende les
• Afsluiten

AWR

Aanwezigheid zal door de docent geregistreerd worden. Aanwezigheid kan meerdere malen tijdens de les worden gedaan. Bij vroegtijdig verlaten van de les, zonder geldige reden, zal je op 'ongeoorloofd afwezig' staan.

Ben je te laat? Geef dit dan door aan het einde van de les aan de docent. Dit is jouw verantwoordelijkheid.

Verwachtingen

• Niet eten en drinken (uitzondering flessen) in de klas
  
• Toilet? Eerst vragen
  
• Telefoon weg stoppen
  
• Leermiddelen in orde
  
• Beroepshouding correct

• --> Zonder waarschuwing wordt je eruit gestuurd! Geen gemaar, geen excuus en geen discussie...

Lesdoelen

Wat ga je leren? Je kunt na deze les.....

• uitleggen waarom mensenrechten belangrijk zijn binnen de MZ.

• uitleggen wat een beroepscode is en hoe deze professioneel handelen ondersteunt.

• onderscheid maken in regels, richtlijnen en protocollen en licht het belang ervan toe.

• professionele kaders aan een praktijksituatie.

Inhoud lessen

• Mensenrechten - Internationaal, Europees en Nederlands niveau.

• Beroepscode voor professionals in sociaal werk.

• Belangrijke wetten in de zorg.

Nut van deze les?

In de Maatschappelijke Zorg werk je straks met kwetsbare mensen. Die mensen leggen hun veiligheid, hun privacy en hun leven in jouw handen. Dat is een grote verantwoordelijkheid.

Zonder deze kennis werk je eigenlijk met een blinddoek op. Als je de wetten en de beroepscode kent, zorgt dat voor drie dingen: Bescherming voor je cliënt, Bescherming voor jezelf, Je kunt opkomen voor je cliënt

In de Maatschappelijke Zorg werk je straks met kwetsbare mensen. Die mensen leggen hun veiligheid, hun privacy en hun leven in jouw handen. Dat is een grote verantwoordelijkheid.

Zonder deze kennis werk je eigenlijk met een blinddoek op. Als je de wetten en de beroepscode kent, zorgt dat voor drie dingen:

• Bescherming voor je cliënt: Je herkent het meteen als een cliënt onrecht wordt aangedaan. Je weet wanneer een cliënt recht heeft op privacy of zelf mag beslissen, en wanneer jij moet ingrijpen om iemand te beschermen.

• Bescherming voor jezelf: De wet is streng. Als je zomaar wat doet "op gevoel", kun je onbewust de wet overtreden. Door de regels te kennen, weet je precies wat je wel en niet mag doen. Dat geeft rust en zelfvertrouwen.

• Je bent de stem van je cliënt: Soms begrijpen familieleden of instanties niet waarom jij een bepaalde keuze maakt. Als jij kunt zeggen: "Ik doe dit, omdat de Wet zorg en dwang of onze beroepscode dit voorschrijft," neemt iedereen jou meteen serieus.

Kortom: Deze regels zijn er niet om jou te pesten met droge tekst. Het zijn de hulpmiddelen die van jou een betrouwbare, sterke en professionele begeleider maken!

Voorkennis:
wat weet je over wet en recht in de zorg?

Theoretische gedeelte

Wetgeving

Je hoeft niet letterlijk alle wetten te kennen, dat kan bijna niemand. 

Maar je moet je wel aan de wet houden. 

Je kunt niet zeggen dat je iets niet wist. 

Als burger gelden er gewone wetten voor iedereen, en in de maatschappelijke zorg zijn er daarnaast extra wetten die speciaal voor deze sector gelden.

Vandaag verdiepen we ons in verschillende wetten.

Leesopdracht

Lees 4.1. Recht en Wetten (zie in it'slearning of boek professional Maatschappelijke Zorg).

• Hoe zou jij na het lezen van de tekst RECHT omschrijven?
• Welke voorbeelden van RECHTEN haal jij uit de tekst?
• Wat zijn volgens de tekst WETTEN en WAARVOOR dienen wetten?
• Wat bedoelen ze met hiërarchie in wetten?

Voorbeelden uit praktijk: arbeidsrecht, eigendomsrecht, inzagerecht, arbeidsrecht

Tip: Maak aantekeningen

• Hoe zou jij na het lezen van de tekst RECHT omschrijven?

Het geheel van rechtsregels en rechtsgewoonten. Het toepassen van recht moet leiden tot eerlijkheid en billijkheid.

• Welke voorbeelden van RECHTEN haal jij uit de tekst?

zelfbeschikkingsrecht

eigendomsrecht

inzagerecht

• Wat zijn volgens de tekst WETTEN en WAARVOOR dienen wetten?

Wetten bepalen hoe de staat is ingericht. Ze bepalen hoe iedereen zich ten opzichte van elkaar hoort te gedragen.

Wetten zijn een hulpmiddel met twee belangrijke functies:

• inrichten en ordenen van de samenleving

• bevorderen van gelijkheid.

• Wat bedoelen ze met hiërarchie in wetten? 

Landen verschillen onderling in bijvoorbeeld waarden en normen die ze voor hun eigen samenleving belangrijk vinden, politieke keuzes, het belang van religie en democratie of dictatuur. Daarom zijn er tussen landen verschillen in wetten en het rechtssysteem. Maar in het recht geldt wel een bepaalde hiërarchie:

• • internationaal recht, wereldwijd
• • Europees recht
• • landenrecht.

Opdracht 1 – Herken het recht

Situaties (studenten invullen op werkblad of bespreken):

Cliënt wil zelf beslissen over behandeling → ?

Werknemer krijgt niet afgesproken loon → ?

Cliënt wil inzage in dossier → ?

Je koopt een fiets en betaalt → ?

Situatie                            Welk recht?

Een cliënt wil zelf beslissen over zijn behandeling. Zelfbeschikkingsrecht

Een werknemer krijgt niet het afgesproken loon. Arbeidsrecht / loonrecht

Een cliënt wil zijn dossier inzien. Inzagerecht / recht op informatie

Je koopt een fiets en betaalt ervoor; nu is het jouw eigendom. Eigendom / vermogensrecht

Opdracht 1 – Herken het recht

Situaties (studenten invullen op werkblad of bespreken):

Cliënt wil zelf beslissen over behandeling →  Zelfbeschikkingsrecht

Werknemer krijgt niet afgesproken loon → Arbeidsrecht / loonrecht

Cliënt wil inzage in dossier → Inzagerecht / recht op informatie

Je koopt een fiets en betaalt → Eigendom / vermogensrecht

Situatie                            Welk recht?

Een cliënt wil zelf beslissen over zijn behandeling. Zelfbeschikkingsrecht

Een werknemer krijgt niet het afgesproken loon. Arbeidsrecht / loonrecht

Een cliënt wil zijn dossier inzien. Inzagerecht / recht op informatie

Je koopt een fiets en betaalt ervoor; nu is het jouw eigendom. Eigendom / vermogensrecht

Hiërarchie in recht

Landen verschillen onderling in bijvoorbeeld waarden en normen die ze voor hun eigen samenleving belangrijk vinden, politieke keuzes, het belang van religie en democratie of dictatuur. Daarom zijn er tussen landen verschillen in wetten en het rechtssysteem.

Maar in het recht geldt wel een bepaalde hiërarchie:

- Internationaal recht, wereldwijd,

- Europees recht,

- Landenrecht.

volgorde van belangrijkheid of wie de baas is over wie.

Internationaal recht

Internationale rechten staan in verdragen:

1. Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) – 1948
   rechten voor alle mensen
2. VN-Kinderrechten
   rechten van kinderen
3. VN-Verdrag Handicap
   rechten van mensen met een beperking

Opdracht 2 – Koppeltaak

Situaties:             →                                                                          Verdrag

Kind mag niet naar school →                                                                  ?

Rolstoeltoegankelijkheid ziekenhuis →                                                   ?

Cliënt mag zijn mening uiten →                                                               ?

Situatie → ? Verdrag

Een kind mag niet naar school. VN-Kinderrechtenverdrag

Een ziekenhuis is niet toegankelijk voor rolstoelgebruikers. VN-Verdrag Handicap

Een cliënt mag zijn mening uiten in een wijkoverleg. Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM)

Opdracht 2 – Koppeltaak

Situaties:             →                                                                          Verdrag

Kind mag niet naar school →                                                 VN-Kinderrechtenverdrag

Rolstoeltoegankelijkheid ziekenhuis →                                     VN-Verdrag Handicap

Cliënt mag zijn mening uiten →                                  Universele Verklaring van de Rechten                                                                                                      van de Mens (UVRM)           

Situatie → ? Verdrag

Een kind mag niet naar school. VN-Kinderrechtenverdrag

Een ziekenhuis is niet toegankelijk voor rolstoelgebruikers. VN-Verdrag Handicap

Een cliënt mag zijn mening uiten in een wijkoverleg. Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM)

Europese rechten

Korte uitleg EVRM en Europese wetgeving:

• EVRM = Europese mensenrechten: Een verdrag waarin staat welke mensenrechten inwoners van de aangesloten Europese landen hebben. Voorbeeld: Vrijheid van meningsuiting, recht op onderwijs, gelijkheid tussen de echtgenoten.
• Europese verordeningen en richtlijnen verplichten lidstaten: Wetgeving die voor alle EU-lidstaten direct geldt. Voorbeeld: AVG
• Europese Hof van Justitie handhaaft wetten: Afspraken over doelen die bereikt moeten worden, maar landen mogen zelf kiezen hoe ze dat doen. Voorbeeld: Klimaatdoelen

Nederlands recht & de maatschappelijke zorg

🏛️ Wat betekent Nederlands recht?

Naast internationale en Europese wetten heeft Nederland eigen wetten.

Die wetten regelen hoe we met elkaar omgaan (zoals strafrecht en arbeidsrecht) en hoe zorg en hulpverlening georganiseerd zijn (deze wetten volgen straks, voorbeeld WMO).

Beroepscode

Professionals in het sociaal werk hebben een beroepscode. Hierin staan professionele waarden en normen die helpen bij het maken en verantwoorden van keuzes in het werk. De MZ'er valt hier ook onder! We bekijken een video en beantwoorden daarna de onderstaande vragen.

Onderzoek:

1. Wat is een beroepscode?

2. Waarom heeft een professional in het sociaal werk een beroepscode nodig?

3. Noem één waarde of uitgangspunt uit de beroepscode dat jij belangrijk vindt voor het werk van een MZ-professional. Leg uit waarom.

Quiz: Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM)

Vraag 1:Welke van de onderstaande rechten hoort bij het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens?

1. Recht op vakantie
2. Recht op vrijheid van meningsuiting
3. Recht op gratis zorgverzekering
4. Recht op gratis openbaar vervoer

Juiste antwoord: B. Recht op vrijheid van meningsuiting

Toelichting:

Het EVRM gaat over fundamentele mensenrechten zoals vrijheid, veiligheid, meningsuiting en gelijkheid. Zaken als zorgverzekering of vervoer worden nationaal geregeld.

Vraag 2: Mag Nederland wetten maken die in strijd zijn met het EVRM?

1. Ja, dat mag, zolang de Tweede Kamer akkoord is
2. Alleen als de koning het goedkeurt
3. Nee, Europese rechten gaan boven Nederlandse wetten
4. Ja, maar alleen tijdelijk

✅ Juiste antwoord: C. Nee, Europese rechten gaan boven Nederlandse wetten

💬 Toelichting:

Het EVRM heeft een hogere rechtskracht dan nationale wetgeving. Nederland moet zijn wetten aanpassen als ze in strijd zijn met Europese mensenrechten.

Vraag 3 Wat doet het Europees Hof van Justitie (Straatsburg)?

1. Het maakt nieuwe wetten voor Europa
2. Het beslist of landen zich aan het Europees recht houden
3. Het bepaalt de belastingregels in Europa
4. Het geeft adviezen, maar geen bindende uitspraken

✅ Juiste antwoord: B. Het beslist of landen zich aan het Europees recht houden

💬 Toelichting:

Het Hof controleert of lidstaten zich aan de Europese wetgeving houden. Als landen de regels overtreden, kan het Hof bindend beslissen dat ze de wet moeten aanpassen.

Nederlands recht & de maatschappelijke zorg

⚖️ Belangrijke wetten in de zorg

Wzd – Wet zorg en dwang → omgaan met onvrijwillige zorg.

Wvggz – Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg → regels bij verplichte behandeling.

Wlz – Wet langdurige zorg → voor mensen die intensieve zorg nodig hebben.

Wmo 2015– Wet maatschappelijke ondersteuning → hulp bij zelfstandig wonen en meedoen in de samenleving.

AVG - Algemene Verordening Gegevensbescherming → Europese privacywet voor de bescherming van persoonsgegevens

💬 Deze wetten bepalen wat jij als hulpverlener mag doen, moet doen en waar cliënten recht op hebben.

Eindopdracht - Leeractiviteit 9

Stap 1 = Huiswerk - maak deze voor jezelf tijdens COACHING deze week!

Stap 2 = Word expert in één wet

De klas wordt verdeeld over vijf wetten: AVG – Wlz – Wvggz – Wmo 2015 – Wzd

Jullie groep (5 personen) wordt expert in één van deze wetten.

Onderzoek met behulp van betrouwbare bronnen:

Waar gaat deze wet over? Voor wie is deze wet belangrijk? Wanneer kan een MZ-professional ermee te maken krijgen? Welke rechten of bescherming biedt deze wet?

Wat betekent deze wet voor het handelen van een MZ-professional?

Zie ook de uitleg bij LA 9 in it's learning!

Bedenk een korte praktijksituatie waarin jullie wet een rol speelt.

Leg aan de klas uit:

Welke wet speelt in jullie situatie een rol en wat betekent dat voor het handelen van de MZ-professional?

Presentatie

Presenteer jullie wet in maximaal 5 minuten.

Jullie mogen zelf een passende vorm kiezen, bijvoorbeeld een korte PowerPoint, poster, infographic, rollenspel of quiz.

Het doel is niet om zoveel mogelijk informatie over de wet te vertellen.

Na jullie presentatie moeten je klasgenoten kunnen herkennen wanneer deze wet in de MZ-praktijk belangrijk kan zijn.

Stap 3 – Mijn Wettenkaart

Tijdens de presentaties vul je jouw Wettenkaart in.

Wet Hier gaat de wet 

vooral over Een MZ-situatie waarin ik deze wet 

kan tegenkomen Wat betekent dit voor mijn 

handelen?

AVG 

  

Wlz 

  

Wkkgz 

  

Wmo 2015 

  

Wzd 

  

Lesdoelen checken

- Schrijf op memo's of A4-tje voor de docent:

• Deze les heb ik geleerd:

• Van deze les ga ik zeker onthouden:

• Tip voor de docent:

• Top voor de docent:

- Bespreek een paar antwoorden met elkaar na!

Huiswerk & Eindopdracht

Huiswerk:

- Leeractiviteit 1 tot 8 afmaken

- Leeractiviteit 9:

Stap 1 - voor jezelf maken

Stap 2 - Presentatie voorbereiden met je groepje voor de volgende les

Film uitleg - WMO

Uitleg WMO

Nederlands recht & de maatschappelijke zorg

🧩 Discretionaire ruimte

Soms is de wet niet zwart-wit.

→ Dan mag een professional ruimte nemen om te doen wat redelijk en menselijk is binnen de regels.

👉 Voorbeeld: een cliënt krijgt een boodschappentas van de buurvrouw. Formeel moet dit gemeld worden bij de uitkering, maar de gemeente kan besluiten dit niet te korten — uit menselijkheid.

Nederlands recht & de maatschappelijke zorg

🧠 Waarom belangrijk voor MZ?

Je werkt met mensen die recht hebben op zorg, veiligheid en ondersteuning.

Jij ondersteunt cliënten om hun rechten te begrijpen en gebruiken.

Je moet weten welke wetten jouw werk beïnvloeden, zodat je juist handelt.

Stellingen

• Een hulpverlener mag altijd van de wet afwijken als dat beter is voor de cliënt.
  
  
• Internationale verdragen zijn belangrijker dan Nederlandse wetten.
  
  
• Iedereen kent zijn rechten goed genoeg om ze toe te passen in de zorg.