spirituele gezonheid

4.1verliesaanvaarding

4.2 rouw

4.3 levensvragen

4.4 levensmoeheid

4.5 palliatieve zorg

Hoofdstuk 4: Spirituele gezondheid

Pg. 122

1 / 50

Slide 1: Slide

New lesson editorPedagogisch handelenSecundair onderwijs

This lesson contains 50 slides, with text slides.

Items in this lesson

4.1verliesaanvaarding

4.2 rouw

4.3 levensvragen

4.4 levensmoeheid

4.5 palliatieve zorg

Hoofdstuk 4: Spirituele gezondheid

Pg. 122

Inleidende vragen of spel

“Iedereen rouwt op dezelfde manier.”
“Vragen stellen is beter dan veronderstellen.”
“Verdriet zie je altijd aan iemand.”
“Na een tijd zou je terug ‘normaal’ moeten functioneren.”
“Als iemand stil is, betekent dat dat hij/zij niet wil praten.”
“Stil zijn kan ook een vorm van luisteren zijn.”
“Je moet altijd proberen iemand op te vrolijken.”
“Vragen stellen over de overledene kan soms kwetsend zijn.”
“Luisteren is belangrijker dan advies geven.”
“Je kan begrijpen zonder het zelf meegemaakt te hebben.”
“Palliatieve zorg gaat ook over de familie.”

leerplandoelen

Gericht op de beleving van de ander. Wat voelt de ander.

De mens in zijn geheel.

Samen oplossen i.p.v. dingen voor hen doen.

In beweging

Kijk die je hebt op de mens.

leerplandoelen

Niet onderbroken

lesdoelen

De leerlingen kunnen uitleggen wat een holistische mensvisie is.
De leerlingen kunnen opsommen van welke 4 verschillende dimensies de gezondheid van de mens afhangt.
De leerlingen kunnen uitleggen wat spirituele gezondheid is.
De leerlingen kunnen de verschillende soorten verlies herkennen en benoemen in een casus.
De leerlingen kunnen de stadia van verliesaanvaarding herkennen in een casus.
De leerlingen kunnen vanuit een casus tips geven over hoe ze kunnen omgaan met zorgvragers die verlies ervaren.
De leerlingen kunnen actief luisteren toepassen in een rollenspel

4. Spirituele gezondheid

Holistische mensvisie

Bekijkt de mens altijd in zijn geheel
De mens zijn gezondheid hangt af van:
- Het fysieke
- Het psychische
- Het spirituele
- Het sociale

Pg. 124

Spirituele gezondheid

Spirituele gezondheid

Gaat over betekenis geven aan het leven.
Zich verbonden voelen met een groter geheel.
Religie kan hierin een grote rol spelen (zie lessen godsdienst)

Pg. 124

4.1 verliesaanvaarding

4.1.1 Wat is verliesaanvaarding?

Verlies: het kwijtraken, niet meer beschikken over, of het ontbreken van iets of iemand waar men aan gehecht is, wat vaak leidt tot rouw.

Aanvaarding betekent het aannemen, goedkeuren of accepteren van iets

In emotionele zin is het berusten in een situatie zonder verzet.

Pg.124

4.1.1 voorbeelden van verlies

Overlijden
Verliezen van een ‘thuis’
Lichamelijke achteruitgang
Zelfstandigheid verliezen
Cognitieve achteruitgang
Scheiden van je partner

Verlies van toekomstperspectief
Lichamelijke gezondheid
Financiële moeilijkheden
Sociaal netwerk dat verkleint
Amputaties
….

Pg.124

oefeningen

Opdrachten uit bundel:

oefening 1

Verlies van thuis

Lichamelijke achteruitgang

Verlies toekomstperspectief

Overlijden van geliefde persoon

Verlies van zelfstandigheid

Oplossing:

Pg.2

De 5 stadia van verliesaanvaarding

'Verlies verwerk je niet, dat overleef je', zegt Manu Keirse | De verwondering | KRO-NCRV – YouTube

Pg. 125

oefeningen

Opdrachten uit bundel:

oefening 2

Oplossing:

3de stadium: onderhandeling

5de stadium: aanvaarding

2de stadium: woede

4de stadium: depressie

1ste stadium: ontkenning

Pg.2 en 3

oefeningen

Opdrachten uit bundel: oefening 3

Pg. 3

4.1.2 Omgaan met zorgvragers die verlies ervaren

Pg.126

oefeningen

Opdrachten uit bundel:

oefening 4

Oplossing:

Vraag hulp aan familie, vrienden of buren

Luister actief

Merk tekenen op van verdriet …

Pg.4

Actief luisteren

Bing Video's

Actief luisteren

5 W’s

Open of gesloten vragen

Actief luisteren

oefeningen

Oefenen op actief luisteren en omgaan met zorgvragers die verlies ervaren.

oefeningen

Online schoolbord | LiveCloud.online

Inleiding

Bestaat er een medicijn tegen verdriet?

4.2.1 rouw

Actief proces –emotionele arbeid (lichaam en geest)
- Het vraagt dus veel energie
specifieke vorm van verliesaanvaarding
Proces van omgaan met het verlies
Mensen die rouwen moeten 4 taken volbrengen

Pg. 127

4.2.1 de vier rouwtaken (William Worden)

Taak 1: de realiteit van het verlies ervaren.
- Het onder ogen zien van het verlies
- Begrijpen dat de persoon die verloren is niet langer fysiek aanwezig is.
- Duwen eerst de werkelijkheid af
- Lijken de overledenen te zien en horen.

Voorbeeld: cursus pg. 127

Pg.127

4.2.1 de vier rouwtaken

Taak 2: de pijn van het verdriet ervaren

Je kan geen verlies overleven zonder pijn te ervaren
- Toestaan van emoties en het doorleven
- Geen pijn = verlengen van het rouwproces
- Pijn komt in verschillende vormen voor:
  - Extreme vermoeidheid
  - Golven van verdriet, komen en gaan
  - Lichamelijke pijnscheuten
  - Gebrek aan concentratie
  - Boosheid, schuld, schaamte, agressie, schuldgevoel, …
  - Schuldgevoel hebben mag, maar je bent niet schuldig

Voorbeeld: cursus pg. 127 + fragment

Pg.127

4.2.1 de vier rouwtaken

Taak 3: zich aanpassen aan nieuwe situatie
- Aanpassen aan een wereld zonder die persoon
  - Nieuwe taken aanleren
  - Nieuwe rollen op zich nemen
  - Nieuwe routines
  - Nieuwe identiteiten
- Confrontatie met iets wat die persoon deed, sta je voor de opdracht je aan te passen aan de wereld zonder die persoon
- Dit is voor iedereen anders.

Voorbeeld: cursus pg. 127

Pg.127

4.2.1 de vier rouwtaken

Taak 4: opnieuw investeren in relaties en activiteiten
- Opnieuw leren genieten van het leven
- Herinneringen levendig bewaren
  - Zwijg het onderwerp dus niet dood!
- Het leven opnieuw zinvol maken
- Nieuwe doelen en interesses

Voorbeeld: cursus pg. 128

Pg.128

oefeningen

Opdrachten uit bundel:

oefening 5

Oplossing:

Taak 1: de realiteit van het verlies ervaren

Taak 2: de pijn van het verdriet ervaren

Taak 3: zich aanpassen aan de nieuwe situatie

Taak 4: opnieuw investeren in relaties en activiteiten

4.2.2 omgaan met zorgvragers die rouwen

Taak 1: realiteit van het verlies ervaren

correcte uitleg (vertel hoe de persoon is overleden)

Meerdere keren herhalen

Meerdere keren verhaal laten doen

Helpen om afscheid te gaan nemen (vb. dode lichaam gaan groeten)

Vergeet ook kinderen hierbij niet, moeten dezelfde taken doorlopen

Pg.128

https://www.dela.be/nl/rouwwijzer/iemand-in-rouw-ondersteunen#?cludoquery=*&cludoGrieving_type=iemand%20in%20rouw%20ondersteunen&cludopage=1&cludoinputtype=standard

4.2.2 omgaan met zorgvragers die rouwen

Taak 2: de pijn van het verdriet ervaren

Vermijd het onderwerp niet, laat ze niet alleen lijden
- Spreek de naam van de overledene uit
- Heb aandacht voor bijzondere gebeurtenissen zoals:
  - Verjaardag
  - Feestdagen (49 min)
- Laat mensen hun pijn en verdriet uiten.
  - Boosheid hoort hier ook bij
  - Aanwezig zijn, soms zonder te spreken
  - Geef aan dat hun gevoel ok is en er mag zijn.

Pg.128

https://www.youtube.com/watch?v=QhpMQv0hz6A

28:25min.

4.2.2 omgaan met zorgvragers die rouwen

Taak 3: zich aanpassen aan de nieuwe situatie
- Bied praktische hulp aan
- Voor iedere persoon anders, hoe dan helpen?
  - Luister naar het verhaal van mensen
  - Zo kom je te weten waar er hulp nodig is, wat nog moeite kost

Pg.129

4.2.2 omgaan met zorgvragers die rouwen

Taak 4: opnieuw investeren in relaties en activiteiten
- Aanmoedigen om opnieuw deel te nemen aan het sociale leven
- De eerste stappen zijn moeilijk
  - Forceer niet maar geef ook niet op
- Geef geen goedbedoelde adviezen
- Let op met het willen opbeuren

Pg.129

oefeningen

Opdrachten uit bundel:

oefening 6

Oplossing:

Taak 1: de realiteit van het verlies ervaren

Taak 2: de pijn van het verdriet ervaren

Taak 3: zich aanpassen aan de nieuwe situatie

Taak 4: opnieuw investeren in relaties en activiteiten

Don’ts

Advies geven
Aanmoedigen tot herstel
Onrealistische verwachtingen
Gevoelens minimaliseren
Vergelijken
Denken en voelen in plaats van de rouwende

Pg.129

oefeningen

Opdrachten uit bundel:

oefening 7

Oplossing:

‘Mijn vriendin was sneller over haar verdriet’
Ik denk dat het beter is dat je toch naar dat familiefeest gaat’
‘Nog een paar weken en de ergste pijn is achter de rug’
‘Komaan, verman je’

Oefening: hoe reageer ik?

Marie haar dochter is een week geleden overleden. Marie zegt aan jou dat ze nog elke dag aan de schoolpoort staat van haar dochter.

Taak 1: de realiteit van het verlies ervaren.
- Het is alsof een deel van jou haar daar nog verwacht aan de schoolpoort? Zou het jou helpen om nog eens naar de befraafplaats te gaan van je dochter?

Johan voelt zich schuldig voor de dood van zijn vrouw. ‘het is allemaal mijn schuld, had ik maar …’.

Taak 2: de pijn van het verlies ervaren
- Johan, jouw gevoel mag er zeker zijn en ik ben blij dat je dit ook benoemd. Toch vind ik het wel belangrijk dat je weet dat je niet schuldig bent.

Siska twijfelt of ze nu naar het feestje zou gaan of niet. Siska is 4 maand geleden haar goede vriendin verloren.

Taak 4: opnieuw investeren in relaties en activiteiten.
- Het is fijn om te horen dat er opnieuw een beetje ruimte is in jouw hoofd om na te denken over eens weggaan. Volg gerust jouw tempo en voel maar aan wat voor jou goed voelt.

Film versa
Manu keirse: 12:40 bestaat er een medicijn tegen verdriet of vanaf 11:50

4.3 levensvragen

4.3.1 wat zijn levensvragen?

Pg. 130

Levenseinde kan levensvragen oproepen
- Ze zijn persoonlijk en raken diep
- Ze hebben geen vast antwoord

4.3.1 wat zijn levensvragen?
levensvragen over verschillende thema’s

Als evaluatie van het geleefde leven

Tevreden over mijn leven?
- Is er ergens spijt over?
- Gemiste kansen?

Op het moment van zorgbehoevendheid of lijden

Ben ik de ander niet tot last?
- Waarom ik?

Over de tijd die nog rest

Hoe wil ik afscheid nemen?
- Mag ik uit het leven stappen?
- Wat wil ik nalaten?

Voorbij de dood

Hoe moet het verder met mijn naasten?
- Wat is er na dit leven?

Pg. 130