AFP les 2 Het circulatiestelsel

• Zorg en Welzijn
• MBO
• Studiejaar 1

In welke bloedvaten vindt de afgifte van voedingsstoffen en zuurstof plaats?

1. Aders
2. Slagaders
3. Haarvaten

Het circulatiestelsel

Learnbeat: Anatomie fysiologie 2.6 het circulatiestelsel

Leerdoelen

• Je benoemt de onderdelen van het circulatiestelsel en de bouw en de ligging van de onderdelen. 
• Je legt uit wat de functies en de werking van de onderdelen van het circulatiestelsel zijn.

Welk begrip komt in je op bij het circulatiestelsel?

Bloedvaten

🫀 1. Slagaders (arteriën)

• Dikke, elastische wanden om de druk van het hart te weerstaan.
• De aorta is de grootste slagader.
• Takken zich steeds verder op in kleinere slagaders → slagadertjes (arteriolen) → haarvaten.
• ➡️ Functie: bloed weg van het hart vervoeren.

💧 2. Aders (venen)

• Draag het bloed terug naar het hart.
• Hebben kleppen om te voorkomen dat bloed terugstroomt (belangrijk bij lage druk).
• Wand is dunner dan bij slagaders.
• ➡️ Functie: bloed naar het hart terugvoeren.

🌬️ 3. Haarvaten (capillairen)

• Fijne vertakkingen die slagaders en aders verbinden.
• Wand bestaat uit één laag cellen → stoffen kunnen gemakkelijk doorheen diffunderen.
• ➡️ Functie: uitwisseling van stoffen tussen bloed en lichaamscellen.

Hoeveel liter bloed hebben wij in ons lichaam?

Hoevaak slaat je hart normaal gesproken per minuut?

Het hart: bestaat uit vier holtes (boezems en kamers), hartkleppen, en bloedvaten die het hart binnenkomen en verlaten.

• 4 holtes (transport bloed door het hart)

- 2 boezems

- 2 kamers

• Hartkleppen (voorkomen terugstroming van bloed)

💧 Belangrijke bloedvaten rond het hart

• Aorta - Voert zuurstofrijk bloed van het hart naar het lichaam.
• Longslagader - Voert zuurstofarm bloed van het hart naar de longen.
• Longaders - Brengen zuurstofrijk bloed van de longen naar het hart.
• Holle aders - Brengen zuurstofarm bloed uit het lichaam naar het hart.

3 lagen

1. Endocard: Binnenste laag van de hartwand.

Bekleedt de binnenkant van de hartkamers en hartkleppen. Zorgt voor een glad oppervlak zodat het bloed zonder wrijving kan stromen.

2. Myocard: Middelste en dikste laag van de hartwand 

Verantwoordelijk voor de contractie van het hart en dus het rondpompen van bloed.

Bestaat uit hartspierweefsel  De dikte varieert: 

3. Pericard: Buitenste laag, bestaande uit twee vliezen:

Binnenste laag van het pericard, direct op het myocard en buitenste laag, vormt een zak rond het hart.

Beschermt het hart en vermindert wrijving tijdens het kloppen.

Bloedvoorziening van het hart

• Kransslagaders
• Kransaders

Werking van het hart

Het prikkelgeleidingssysteem

De grote en kleine bloedsomloop

🔁 Grote bloedsomloop (systemische circulatie)

Doel: zuurstofrijk bloed naar het hele lichaam brengen en afvalstoffen afvoeren.

• Linker ventrikel → aorta
• Aorta → organen en weefsels
• Organen → zuurstofarm bloed via aders
• Vena cava → rechter atrium

🔄 Kleine bloedsomloop (pulmonale circulatie)

Doel: zuurstofarm bloed naar de longen brengen en zuurstofrijk bloed terug naar het hart.

Rechter ventrikel → longslagader

Longslagader → longen (zuurstofopname, koolstofdioxideafgifte)

Longaders → linker atrium

Mechanismen

• Kleppen
• Hartpomp
• Adempomp
• Spierpomp

ECG: (elektrocardiogram) is een grafische weergave van de elektrische activiteit van het hart. 

🔤 Belangrijke onderdelen van een ECG-golf:

P-golf: elektrische activiteit van de boezems (atria) → boezemcontractie.

QRS-complex: elektrische activiteit van de kamers (ventrikels) → kamercontractie.

T-golf: herstel  van de kamers.

🩺 Wat kun je zien op een ECG?

• Hartritme: regelmatig of onregelmatig.
• Hartfrequentie: aantal slagen per minuut.
• Geleidingsstoornissen: zoals AV-blok of bundeltakblok.
• Hartritmestoornissen: zoals boezemfibrilleren, tachycardie, bradycardie.
• Hartinfarct: afwijkingen in het ST-segment of Q-golven.

Slagaders vervoeren

1. Zuurstofrijk bloed
2. Zuurstofarm bloed

Aders noemen we ook wel

1. Arteriën
2. Venen

Wat doen capillairen?

1. Uitwisselen van stoffen tussen bloed en weefsel
2. Bloed opslaan

Het septum scheidt:

1. Linkerboezem en linkerkamer
2. Rechterboezem en rechterkamer
3. Linker kamer en rechterkamer

Wat wordt bedoeld met de ‘systole’?

1. het samentrekken van de kamers
2. het samentrekken van de boezems
3. de hoogste bloeddrukwaarde

Ader

Haarvaten

Slagader

Arterie

Vene

Capillair

ALLE slagaders vervoeren zuurstofrijk bloed

1. Waar
2. Niet waar

Wat is een normale bloeddrukwaarde?

De bloeddruk

De bloeddruk is de kracht waarmee het bloed tegen de wanden van de bloedvaten drukt.

• Systolische druk (bovendruk): de druk wanneer het hart samentrekt en bloed in de slagaders pompt.
• Diastolische druk (onderdruk): de druk wanneer het hart ontspant tussen twee slagen.

Normaalwaarden: 120/80 mmHg

• Hypotensie: lager is dan 90/60 mmHg
• Hypertensie: hoger is dan 140/90 mmHg

De hoogte hangt af van de hoeveelheid en de plaats.

🧬 Factoren die bloeddruk beïnvloeden

• Leeftijd
• Stress
• Lichaamsbeweging
• Voeding (zout, alcohol)
• Medicatie

• Frequentie (normocardie, tachycardie, bradycardie)
• Ritme
• Kwaliteit (voelen)

Druk eens 5 seconden op je nagel..

🩺 Wat is capillaire refill?

Het is de tijd die het kost voordat kleur terugkeert in de huid nadat er korte druk op is uitgeoefend. Meestal wordt dit getest op de nagelbedden of huid van het borstbeen.

De capillaire refill (ook wel capillaire hervullingstijd) is een eenvoudige en snelle observatietechniek die verzorgenden IG gebruiken om de doorbloeding en circulatie van een cliënt te beoordelen.

📊 Interpretatie

Normaal: < 2 seconden → goede perifere doorbloeding.

Vertraagd: > 2 seconden → mogelijk verminderde circulatie, shock, uitdroging of koude extremiteiten.

Polsslag meten

 De slagen zijn goed waar te nemen aan:

de polsslagader (a. radialis)

liesslagader (a. femoralis)

halsslagader (a. carotis).

Hoe meet je de pols bij een zorgvrager met beide armen in het gips?

Het septum scheidt:

1. Linkerboezem en linkerkamer
2. Rechterboezem en rechterkamer
3. Linker kamer en rechterkamer

Het hartritme wordt geregeld door een prikkelgeleidingssysteem. Waar bevindt zich de sinusknoop?

1. Rechter boezem
2. Linker boezem
3. Rechter kamer
4. Linker kamer

Hoe komt het dat het bloed uit de benen terug naar het hart kan stromen?

Ader

Haarvaten

Slagader

Arterie

Vene

Capillair

Vervoeren alle slagaders zuurstofrijk bloed?

1. Ja
2. Nee

Kamers noem je ook wel

1. Ventrikel
2. Atrium

Waarom is de hartspier links dikker dan rechts?

Welke bloedsomloop voorziet de hersenen van bloed

1. De grote bloedsomloop
2. De kleine bloedsomloop

Bij mensen die ....... mobiel zijn bestaat het risico dat het bloed in een beenader stolt en een trombus vormt.

1. Veel
2. Weinig

In welke bloedvaten is
de bloeddruk laag?

1. In haarvaten en aders
2. alleen in slagaders
3. alleen in aders

Wanneer treedt er meer bloedverlies op- bij een slagaderlijke bloeding of bij een aderlijke bloeding?

1. Slagaderlijke bloeding
2. Aderlijke bloeding