Les 6 Ethische Dilemma’s : Herkennen en aanpakken

• Godsdienst
• Levensbeschouwing
• Middelbare school
• vmbo k, g, t, mavo
• Leerjaar 3,4

Les 6 Ethische Dilemma’s en Besluitvorming met Ethische Stromingen

Ethische Dilemma’s en Besluitvorming 

Introductie van het thema ethische dilemma’s: situaties waarin je moet kiezen tussen twee (of meer) ethische principes die met elkaar in conflict zijn.

Vermelding dat ze vandaag zullen leren hoe de  verschillende ethische stromingen hen kunnen helpen bij het maken van beslissingen.

<b>Utilisme</b>

<b>Deontologie</b>

<b>Deugdethiek</b>

De meerderheid heeft gelijk

Verbeter jezelf

Gevolgen

Emanuel Kant

Een bekende persoon is Bentham

Vrijheid en verantwoordelijkheid&nbsp;

Geluk voor de meerderheid

Behandel een ander zoals jezelf behandelt wilt worden

Karakterontwikkeling

Leerdoelen

• Je leert in deze les wat een ethisch dilemma is en hoe je herkent wanneer iets een moeilijk probleem is over goed en fout.

• Je leert hoe je zo’n probleem kunt oplossen op drie manieren: 

1. door te kijken naar de gevolgen (Utilisme)
2.  door te kijken wat een goed mens zou doen (Deugdethiek)

1. door je aan de regels te houden (Deontologie).

Les 6 Ethische Dilemma’s en Besluitvorming met Ethische Stromingen

Korte herhaling van 

de ethische stromingen 

Korte herhaling van de vorige les over beroepsethiek en de verschillende ethische stromingen uit vorige lessen.

Les 6 Ethische Dilemma’s en Besluitvorming met Ethische Stromingen

Het beste resultaat is voor zoveel mogelijk mensen.

Utilisme

<b>Voorbeeld:</b>&nbsp;Je hebt maar één medicijn en er zijn twee zieke mensen: een kind en een oudere man.<div>Je kiest voor het kind, omdat dat op de lange termijn meer oplevert voor de toekomst.</div>

Les 6 Ethische Dilemma’s en Besluitvorming met Ethische Stromingen

Je altijd aan de regels en plichten houden. ongeacht de uitkomst.

Deontologie

<b>Voorbeeld:&nbsp;</b> Altijd de waarheid spreken ook als dat moeilijk is.

Les 6 Ethische Dilemma’s en Besluitvorming met Ethische Stromingen

Het ontwikkelen van goede karaktereigenschappen.

Deugdethiek

<b>Voorbeeld: </b>Een verpleegster die altijd de beste zorg wil voor de patiënten.

Les 6 Ethische Dilemma’s en Besluitvorming met Ethische Stromingen

Classroom Discussion 

Stel je voor dat je werkt als verpleegkundige in een ziekenhuis. Op een drukke dag komt er een nieuwe patiënt binnen die dringend hulp nodig heeft. Terwijl je de patiënt helpt, komt een andere verpleegkundige naar je toe en zegt dat je moet stoppen met deze patiënt, omdat er een andere patiënt is die ook dringend zorg nodig heeft. Je voelt je verantwoordelijk voor de eerste patiënt en wilt hem niet in de steek laten.

<ul><li>Hoe zou een utilist beslissen?</li><li>Wat zou deugdethiek suggereren?</li><li>Wat zou een deontoloog doen?</li></ul>

Classroom Discussion (10 minuten)

Wat zou een Deontoloog doen?

Een deontoloog zou ervoor kiezen om de eerste patiënt te blijven helpen. Voor hen is het belangrijk om de plicht te volgen om goed voor patiënten te zorgen, ongeacht de drukte of de situatie. Ze geloven dat het moreel juist is om trouw te blijven aan hun verantwoordelijkheden.

Wat zou een Utilitarist doen?

Een utilitarist zou kijken naar de situatie en proberen te bepalen welke actie de beste uitkomst voor het grootste aantal mensen oplevert. Ze zouden misschien besluiten om de eerste patiënt kort te laten wachten en snel naar de tweede patiënt te gaan om ervoor te zorgen dat beide patiënten de zorg krijgen die ze nodig hebben, omdat dat het welzijn van beide patiënten zou maximaliseren.

Wat zou iemand met Deugdethiek doen?

Iemand die deugdethiek volgt, zou zich richten op de waarden en karaktereigenschappen die in deze situatie belangrijk zijn. Ze zouden zich misschien afvragen wat een goede verpleegkundige zou doen. Dit kan betekenen dat ze blijven zorgen voor de eerste patiënt, omdat zorgzaamheid en empathie belangrijk zijn, of dat ze snel handelen om ervoor te zorgen dat de tweede patiënt ook geholpen wordt, omdat dat ook een teken van goede zorg is.

<ul><li>Hoe zou een utilist beslissen?</li><li>Wat zou deugdethiek suggereren?</li><li>Wat zou een deontoloog doen?</li></ul>

• Wat zou iemand doen volgens de gevolgenethiek (utilisme)?
• Wat zou iemand doen volgens de plichtethiek (deontologie)?
• Wat zou iemand doen volgens de deugdethiek?
• Welke stroming vind jij het meest logisch of eerlijk? Waarom?

Scenario 1: Medische Fout (Verpleegkundige)

Situatie:

Een verpleegkundige ontdekt dat een collega regelmatig fouten maakt bij het toedienen van medicatie, wat de gezondheid van patiënten in gevaar kan brengen.

Vraag:

Wat zou je doen in deze situatie? Welke stappen zou je ondernemen en waarom?

Overwegingen:

Meld de fouten aan een leidinggevende of toezichthouder om de veiligheid van de patiënten te waarborgen (verantwoordelijkheid).

Bespreek de situatie eerst met de collega om te begrijpen waarom de fouten worden gemaakt (respect en eerlijkheid).

Utilisme: Hoe zou een utilist beslissen?

De utilist zou de fouten melden omdat het grootste geluk voor de meeste mensen is dat patiënten veilig zijn en goede zorg ontvangen.

Deugdethiek: Wat zou deugdethiek suggereren?

Deugdethiek zou adviseren om eerlijk en moedig te zijn. De verpleegkundige zou de situatie met de collega moeten bespreken en de fouten melden, omdat het ethisch juist is om de veiligheid van patiënten te waarborgen.

Deontologie: Wat zou een deontoloog doen?

De deontoloog zou de fouten melden aan de leidinggevende omdat het de plicht van de verpleegkundige is om de regels te volgen en de veiligheid van patiënten te garanderen, ongeacht de gevolgen voor de collega.

• Wat zou iemand doen volgens de gevolgenethiek (utilisme)?
• Wat zou iemand doen volgens de plichtethiek (deontologie)?
• Wat zou iemand doen volgens de deugdethiek?
• Welke stroming vind jij het meest logisch of eerlijk? Waarom?

<ul><li>Hoe zou een utilist beslissen?</li><li>Wat zou deugdethiek suggereren?</li><li>Wat zou een deontoloog doen?</li></ul>

Scenario 2: Plagiaat (Student)

Situatie:

Een student ontdekt dat een klasgenoot een belangrijke werkstuk heeft geplagieerd. De klasgenoot vraagt de student om er niets van te zeggen, omdat het zijn/haar cijfers zal beïnvloeden.

Vraag:

Wat zou je doen in deze situatie? Welke stappen zou je ondernemen en waarom?

Gebruik de verschillende ethische stromingen om door het dilemma te werken:

Utilisme: Hoe zou een utilist beslissen?

De utilist zou het plagiaat melden omdat het behouden van de integriteit van het academische systeem voor het grootste goed van de meeste studenten is.

Deugdethiek: Wat zou deugdethiek suggereren?

Deugdethiek zou adviseren om eerlijk en rechtvaardig te zijn. De student zou het plagiaat moeten melden en de klasgenoot aansporen om het werk opnieuw te maken.

Deontologie: Wat zou een deontoloog doen?

De deontoloog zou het plagiaat melden omdat het de plicht van de student is om eerlijk te zijn en academische regels te respecteren, ongeacht de gevolgen voor de klasgenoot.

• Wat zou iemand doen volgens de gevolgenethiek (utilisme)?
• Wat zou iemand doen volgens de plichtethiek (deontologie)?
• Wat zou iemand doen volgens de deugdethiek?
• Welke stroming vind jij het meest logisch of eerlijk? Waarom?

<ul><li>Hoe zou een utilist beslissen?</li><li>Wat zou deugdethiek suggereren?</li><li>Wat zou een deontoloog doen?</li></ul>

Scenario 3: Veiligheidsrisico (Fabrieksarbeider)

Situatie:

Een fabrieksarbeider merkt dat een collega vaak veiligheidsvoorschriften negeert, wat kan leiden tot gevaarlijke situaties op de werkvloer.

Vraag:

Wat zou je doen in deze situatie? Welke stappen zou je ondernemen en waarom?

Gebruik de verschillende ethische stromingen om door het dilemma te werken:

Utilisme: Hoe zou een utilist beslissen?

De utilist zou de situatie melden om ervoor te zorgen dat de veiligheid van de meeste werknemers wordt gewaarborgd, wat het grootste geluk voor de meeste mensen betekent.

Deugdethiek: Wat zou deugdethiek suggereren?

Deugdethiek zou adviseren om moedig en verantwoordelijk te zijn. De arbeider zou de collega moeten aanspreken en het probleem melden, omdat het ethisch juist is om de veiligheid van iedereen te waarborgen.

Deontologie: Wat zou een deontoloog doen?

De deontoloog zou de situatie melden aan een leidinggevende omdat het de plicht van de arbeider is om de veiligheidsvoorschriften te volgen en ervoor te zorgen dat anderen dat ook doen, ongeacht de gevolgen voor de collega.

Mijn inzet tijdens deze les