6.3 Koolstofkringloop en stikstofkringloop

• Biologie
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 3

              Startklaar

• Op je plek zitten 
• Telefoon in het Zakkie 
  
• Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
• Schoolspullen op tafel: Boek, JdW-map, etui 

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Ecologie

Koolstofkringloop en stikstofkringloop

JdW-kijkwijzer

Lesopbouw:

1. Vooraf:
   Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen
   
   
2. Instructie:
   Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen
   
   
3. Toepassing:
   Actieve verwerking, Formatief handelen 
   
   
4. Evaluatie:
   Afsluiting

Overzicht Periode 3

• Thema: Ordening, Stevigheid & beweging, Ecologie, Duurzaam leven
• Benodigde lesmaterialen: Boek A+B

Week 1	Week 2	Week 3	Week 4	Week 5	Week 6	Week 7	Week 8	Week 9	Week 10	Week 11
Kenmerken van bacteriën en schimmels	Kenmerken van planten en dieren. Determineren	Het skelet van de mens Beenverbindingen	Spieren	Vakantie	Eten en gegeten worden	...

Welke piramide hoort waar?

Piramides van Biomassa

Piramides van aantallen

De 'piramide' hiernaast is een piramide van...

1. Aantallen
2. Biomassa
3. Dat kan je niet zeggen
4. Zowel aantallen als biomassa

Welke kloppen?:
1. Een piramide van aantallen is altijd een piramide.
2. Een piramide van biomassa is altijd een een piramide.

1. beiden juist
2. beiden onjuist
3. 1= juist 2= onjuist
4. 1= onjuist 2= juist

           Leerdoelen

• Je kunt de koolstofkringloop beschrijven.
  
• Je kunt de stikstofkringloop beschrijven.

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.   

Een kringloop 

• bouwstenen van stoffen: atomen
• atomen zijn bijvoorbeeld: O, H, C en N
• de bouwstenen gaan door een keten van organismen
• een zich herhalend proces
• sinds ontstaan van de aarde zijn dit nog steeds dezelfde bouwstenen
• ze 'verhuizen' door verschillende stoffen in verschillende organismen. 
• =the circle of life

Bouwstenen van het leven:

Bouwstenen van stoffen waar dieren en planten van zijn opgebouwd.

• koolstof (C) in alle energierijke stoffen (koolhydraten, eiwitten en vetten)
• stikstof (N) in alle eiwitten

Andere belangrijke bouwstenen zijn zuurstof (O) en 

waterstof (H).

Voorbeelden stoffen:

• glucose (C6H12O6) (het getal erachter geeft aan hoeveel deze atomen erin zitten)
• zuurstofgas (O2) in de lucht, nodig voor verbranding
• water (H2O) onmisbaar voor alle leven
• koolstofdioxide (CO2) komt vrij bij verbranding
• nitraat (NO3-) (zit in mest) en ammoniak (NH3) (een giftig gas)

Fotosynthese

Verbranding

De omzetting van stoffen

Stoffen worden andere stoffen, zoals bij:

C6H12O6   +   O2     ->     CO2     +   H2O    +    energie 

We leren twee kringlopen

1. Koolstofkringloop (C)

2. Stikstofkringloop (N)

Tijdens deze kringlopen gaan bovenstaande bouwstenen (C en N) over van de ene stof in de andere stof.

1. Koolstofkringloop

• Bij de koolstofkringloop kijk je alleen naar het koolstof deeltje => dus de C

• Tijdens fotosynthese verhuizen koolstofdeeltjes van CO2 in de lucht naar glucose in producenten. 

• Tijdens verbranding gebeurt het andersom:
• Glucose wordt omgezet in CO2.

Koolstofkringloop

2. Stikstofkringloop

1. Planten nemen nitraat (NO₃^-) op uit de bodem. Nitraat zit onder andere in mest.

2. Planten gebruiken stikstof (N) uit het nitraat  voor productie van plantaardige eiwitten.

2. Dieren eten de planten (en vervolgens elkaar) en gebruiken de eiwitten als bouwstof.

3. Dode resten / ontlasting.

4. Bacteriën (reducenten) breken de eiwitten af tot  nitraat.

5 De cirkel is weer rond, want de stikstof (N) uit nitraat wordt weer door planten opgenomen voor bouwstof (eiwitten maken).

Stikstofkringloop

Waar kan fotosynthese plaatsvinden

1. planten
2. dieren
3. schimmels
4. bacteriën

Waar kan verbranding plaatsvinden?

1. Planten
2. Planten, dieren, schimmels en bacteriën
3. Schimmels, bacteriën, dieren
4. Planten, dieren

Waar gebruikt een plant CO2 voor?

1. verbranding
2. fotosynthese

Het koolstof wordt gebonden in een plant als..?

1. nitraat
2. glucose
3. voedingsstof
4. CO2

Welke kringloop zie je op de afbeelding?

1. Stikstofkringloop
2. koolstofkringloop
3. voedselkringloop
4. kringloop van fotosynthese en verbranding

Wat is stikstofkringloop?

1. Een proces waarbij stikstof alleen door planten wordt gebruikt
2. Een proces waarbij stikstof gecreëerd wordt
3. Een proces waarbij stikstof door verschillende organismen wordt omgezet
4. Een proces waarbij stikstof afgebroken wordt

Welke kringloop is dit?

1. De stikstofkringloop
2. De koolstofkringloop
3. De zuurstofkringloop

wat neemt de plant op van de stikstofkringloop?

1. nitriet
2. water
3. glucose
4. nitraat

Wat stelt 6 voor?

1. Fotosynthese
2. verbranding
3. voeding
4. Dode planten

Wat stelt 10 voor?

1. fotosynthese
2. verbranding
3. voeding
4. Resten van dode planten

Wat stelt 4 voor?

1. fotosynthese
2. verbranding
3. Dode resten dieren
4. dode resten planten

           Aan de slag

BvJ boek B:

Lezen/leren blz. 85 t/m 91

Maken opdracht 1 t/m 7

6. Actieve verwerking

De docent maakt expliciet hoe de leerstof actief verwerkt dient te worden. De docent start met modelleren en laat leerlingen vervolgens actief inoefenen. Volgens het 'ik-wij-jullie/jij-wij' principe wordt de ondersteuning geleidelijk afgebouwd. Er wordt gevarieerd in oefentypes en het leerproces wordt zichtbaar gemaakt, bijvoorbeeld met hardop denken opdrachten. Effectieve leerstrategieën zoals zelftesten, gespreid leren, schema’s maken, en samenvatten volgens de Cornell-methode worden expliciet aangeleerd. Dit herkneden van de lesstof helpt bij het bewerken van het lange termijn geheugen

           Afsluiting

• 
  

Huiswerk:

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

           Begrippen
           uit deze les

• 
  
• ...
• ...

Titel kan hier geplaatst worden.

Eindslide.

Ruimte voor een afsluitend woord.