Kabinet-Jetten op het randje - Nieuws in een kwartier

• New lesson editor
• Burgerschap
• Mens & Maatschappij
• +2
• Basisschool
• Middelbare school
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Groep 7,8
• Leerjaar 1-6

Introduction

D66 en CDA sloten een belastingdeal met oppositiepartijen PRO en Volt, en coalitiepartner VVD voelde zich overvallen. Hoe kan ruzie over belasting een heel kabinet op het randje brengen?

Kabinet-Jetten

op het randje

Nieuws in een kwartier van 12 november 2026, voor het vo.

Dit nieuws gaat over de crisis in het kabinet-Jetten. Coalitiepartijen D66 en CDA sloten een deal over het belastingplan met oppositiepartijen PRO en Volt. De derde coalitiepartij, de VVD, voelde zich daardoor overvallen. VVD-leider Dilan Yesilgöz eiste dat D66 en CDA de deal zouden intrekken en wilde anders een "fundamentele reset" van het kabinet. Op 12 november debatteerde de Tweede Kamer over het belastingplan en daarna werd erover gestemd.

Tijdens het debat op 12 november zei de VVD dat ze tegen het hele belastingplan stemt als de deal van D66, CDA, PRO en Volt een meerderheid krijgt (NU.nl, NOS). Zonder de VVD komen D66, CDA, PRO en Volt 11 zetels tekort. Ze rekenden op de ChristenUnie en 50Plus, maar die waren kritisch over de deal (NOS). D66-fractievoorzitter Rob Paternotte wilde niet van een kabinetscrisis spreken en noemde de oproep van de VVD tot een "fundamentele reset" een "logische oproep die ik heel serieus neem" (NOS).

Let op: deze les is gemaakt op 12 november, voor de stemming. Begin de les met de vraag of leerlingen weten hoe het is afgelopen. Lees daarna de zin voor die past bij de afloop.

Als het kabinet blijft: "De VVD, D66 en CDA gaan toch samen verder. Ze moeten nu het vertrouwen in elkaar herstellen."

Als de VVD uit het kabinet stapt: "De VVD stapt uit het kabinet. Daarmee is het kabinet-Jetten gevallen. Nu wordt gekeken of er een nieuwe coalitie kan komen of dat er verkiezingen komen."

Als het belastingplan geen meerderheid krijgt: "Het belastingplan haalt het niet. Het kabinet moet snel een nieuw plan maken, want de Belastingdienst moet weten welke regels er volgend jaar gelden."

Leerlingen kunnen thuis verschillende meningen over belasting en over de partijen horen. Houd het gesprek bij de feiten en bij hoe samenwerken in de politiek werkt, niet bij wie gelijk heeft.

Betrouwbare bronnen:

NU.nl: VVD stemt niet in met belastingplan als links plan steun krijgt

NOS: Partijen geven elkaar de schuld in debat over belastingplan

NOS: Toekomst minderheidskabinet aan zijden draadje

NOS: Liveblog cruciale dag voor toekomst kabinet

NOS Jeugdjournaal: Gedoe in Den Haag, stopt de regering?

Nieuwsuur: VVD in conflict met CDA en D66

Image credit: Jeroen van der Meyde/Tweede Kamer, CC BY 4.0

1

Ja

2

Nee

3

Een beetje

Heb jij dit nieuws al gezien of gehoord?

Wat weet jij al over de...

ruzie in het kabinet-Jetten ?

Vraag wat leerlingen al weten over het kabinet. Hebben ze iets gehoord over de ruzie tussen de VVD, D66 en CDA? Weten ze dat Rob Jetten de minister-president is en welke drie partijen samen het kabinet vormen? Weten ze waar de ruzie over gaat (belasting) en dat het kabinet misschien valt? Verzamel woorden (zoals Jetten, Yesilgöz, VVD, belasting, stemmen, vallen, coalitie) en kom er later op terug bij de kernbegrippen.

1

😦

2

🙁

3

😐

4

🙂

5

😃

Wat is jouw gevoel bij dit nieuws?

Aan het eind

van deze les

• kun je uitleggen waarom het kabinet-Jetten in een crisis kwam.

• kun je zeggen wie door de belastingdeal meer en wie minder belasting gaat betalen.

• kun je noemen wat er kan gebeuren als een kabinet valt.

Wat was er aan de hand?

Waar?

In de Tweede Kamer in Den Haag. Daar ging het op 12 november over het belastingplan.

Wat?

De VVD werd boos op D66 en CDA. Het kabinet kwam op het randje te staan.

Waarom?

D66 en CDA sloten zonder de VVD een belastingdeal met PRO en Volt.

Wat: de coalitie van D66, VVD en CDA heeft samen 66 van de 150 zetels in de Tweede Kamer. Voor een meerderheid zijn 76 zetels nodig (NOS). Daarom zocht het kabinet al sinds de zomer steun bij andere partijen voor het belastingplan, maar dat ging moeizaam (NU.nl). D66 en CDA sloten uiteindelijk een deal met PRO en Volt. Yesilgöz zei dat de VVD pas een kwartier voor de persconferentie van PRO-leider Jesse Klaver hoorde dat er een deal was. D66 en CDA zeggen dat ze de VVD wel op de hoogte hielden (NOS).

D66 en CDA zeggen ook dat de VVD weigerde mee te onderhandelen (NOS).

Waarom zo spannend: de VVD vindt de deal "slecht voor Nederland, slecht voor de stabiliteit" en in strijd met het regeerakkoord. D66 en CDA zeggen: "Wij gaan niet heronderhandelen." Volgens D66 en CDA is de deal de enige manier om een meerderheid in de Tweede en de Eerste Kamer te krijgen. Of het hele belastingplan het met deze deal haalt, was voor de stemming nog niet zeker. JA21, BBB en SGP waren zwaar teleurgesteld over de deal (NOS). Tijdens het debat maakte de VVD het nog spannender: als de deal een meerderheid krijgt, stemt de VVD tegen het hele belastingplan. D66, CDA, PRO en Volt komen samen 11 zetels tekort en hebben dan steun nodig van partijen als de ChristenUnie, 50Plus, DENK, de PvdD en de SP (NU.nl). De ChristenUnie en 50Plus waren kritisch, onder meer omdat een deel van het geld nog niet gevonden is (NOS).

Hulpvraag voor wie vastloopt: waarom zou de VVD boos zijn als haar eigen partners een deal sluiten met andere partijen? Image credit: Sjenghai, CC BY 4.0 Image credit: Martijn Beekman, CC BY 4.0 Image credit: Jeroen van der Meyde/Tweede Kamer, CC BY 4.0

D66, VVD en CDA hebben samen 66 van de 150 zetels.

Hoeveel zetels missen ze voor een meerderheid?

A

5

B

10

C

16

D

76

Het goede antwoord is 10. De Tweede Kamer heeft 150 zetels. Voor een meerderheid heb je meer dan de helft nodig: 76 zetels. D66, VVD en CDA hebben samen 66 zetels, dus ze missen er 10 (NOS). Daarom heet dit kabinet een minderheidskabinet. Voor elke wet moeten ze steun zoeken bij andere partijen.

Hulpvraag voor wie vastloopt: hoeveel is de helft van 150, en hoeveel heb je dan nodig om meer dan de helft te hebben?

Video: Nieuwsuur, "VVD in conflict met CDA en D66" (1:53), 11 november 2026. Bekijk de video vooraf.

Wat staat in de deal?

• Belastingplan: de plannen van het kabinet over belasting voor volgend jaar. Het kabinet heeft geen meerderheid en zocht steun bij andere partijen.

• Vermogen: geld en bezit dat je hebt, zoals spaargeld of een tweede huis. Wie daar heel veel van heeft, gaat meer belasting betalen.

• Werken: het laagste tarief van de inkomstenbelasting* gaat omlaag.

• Kortom: volgens D66 gaan ongeveer 68.000 mensen met heel veel vermogen meer betalen. Iemand met een gewoon inkomen betaalt ongeveer 100 euro minder.

Inkomstenbelasting Belasting die je betaalt over het geld dat je met werken verdient.

Het belastingplan: hierin staan alle financiële plannen van het kabinet voor volgend jaar. Het moet op tijd klaar zijn, want uiterlijk 20 november moet de Belastingdienst weten waar hij aan toe is (NU.nl).

De deal in cijfers: over het rendement op vermogen boven 60.000 euro per jaar (box 3) gaat 38,5 procent belasting betaald worden. Onder die grens daalt het tarief juist iets, van 36 naar 35,5 procent. Volgens NU.nl betaal je meer als je ongeveer 6 miljoen euro spaargeld of 1 miljoen euro aan vermogen hebt. Daarnaast worden papieren schenkingen aangepakt, en de schijfgrenzen in box 2 en in de erf- en schenkbelasting gaan van 2027 tot en met 2031 niet mee met de inflatie. Met het geld gaat het laagste tarief in de inkomstenbelasting omlaag, wat ongeveer 900 miljoen euro kost. In totaal schuift er zo ongeveer 1 miljard euro van belasting op werk naar belasting op vermogen. Dat is minder dan het eerste plan van PRO en Volt, dat 1,5 miljard wilde verschuiven (NOS).

Kritiek van experts: van de 1 miljard is 412 miljoen euro nog niet ingevuld. Dat geld moet nog gevonden worden bij de aanpak van fiscale constructies rond vermogen. Belastingexpert Peter Beets (ABN Amro MeesPierson): "Een miljonairsbelasting is het in ieder geval niet" (NOS).

Wie merkt het? Volgens D66-fractievoorzitter Rob Paternotte raakt de hogere belasting ongeveer 68.000 mensen die per jaar meer dan 60.000 euro verdienen aan hun vermogen. Iemand met een modaal inkomen betaalt volgens hem ongeveer 100 euro minder belasting (NOS). De VVD vindt het tarief van 38,5 procent te hoog. VVD-Kamerlid Ruben Brekelmans noemde het "de hoogste van de hele eurozone" en zei dat beleggers hun geld dan naar het buitenland kunnen verplaatsen (NU.nl).

Extra voor snelle leerlingen: waarom vinden sommige partijen het eerlijk dat mensen met veel vermogen meer belasting betalen, en waarom vinden andere partijen dat slecht voor ondernemers?

Bronnen: NOS, NU.nl Image credit: Avij, publiek domein

Wie gaat door de deal meer belasting betalen?

A

Mensen met een baan

B

Alle Nederlanders evenveel

C

Mensen met veel vermogen

D

Jongeren met een bijbaan

Het goede antwoord is C, mensen met veel vermogen. Wie heel veel spaargeld, aandelen of ander bezit heeft, gaat daarover meer belasting betalen. Mensen met een baan betalen juist iets minder, omdat het laagste tarief van de inkomstenbelasting omlaag gaat. Volgens D66 gaat het om ongeveer 68.000 mensen die meer gaan betalen, en betaalt iemand met een modaal inkomen ongeveer 100 euro minder (NOS).

Extra voor snelle leerlingen: vind jij het eerlijk dat mensen met veel vermogen meer gaan betalen? Waarom wel of niet?

Wat gebeurt er nu?

Blijft het kabinet, dan moeten de drie partijen het vertrouwen herstellen. Valt het kabinet, dan biedt premier Jetten het ontslag aan bij de koning. De Tweede Kamer wil dan eerst kijken of er een nieuwe coalitie kan komen, voordat er verkiezingen zijn.

De VVD zegt: afspraken uit het regeerakkoord moet je nakomen. D66 en CDA zeggen: een kabinet zonder meerderheid moet steun zoeken bij andere partijen.

En wat denk jij? Twee van jullie maken voor een groepswerkstuk een afspraak met een ander groepje, zonder het de derde te vragen. Is dat oké? En mag dat in de politiek?

Als een kabinet valt, biedt de minister-president het ontslag van het kabinet aan bij de koning. Vaak volgen dan nieuwe verkiezingen. Maar de Tweede Kamer nam deze week een motie van de ChristenUnie aan: bij een val moet eerst gekeken worden naar een lijmpoging of een nieuwe formatie, en niet meteen naar verkiezingen (NOS). Het kabinet-Jetten trad minder dan negen maanden geleden aan. Het vorige kabinet, het kabinet-Schoof, viel ook al lang voordat de vier jaar voorbij waren (NOS).

Hoe kijken de betrokkenen ernaar? CDA-leider Henri Bontenbal: "Wat mij betreft blijven we vier jaar zitten." PRO-leider Jesse Klaver: "Nederland verdient dat het kabinet blijft zitten." JA21-leider Joost Eerdmans begrijpt de VVD juist: "Dit is geen werken zo" (NOS). Volgens NOS-verslaggever Nouschka van der Meijden hadden de coalitiepartijen afgesproken dat ze los van elkaar met andere partijen mochten onderhandelen. Volgens D66 en CDA is dat precies wat er gebeurde. De VVD ziet de deal als een breuk met het regeerakkoord.

Bij de vraag: laat leerlingen eerst over het werkstuk praten en maak dan de vergelijking met de politiek. In een coalitie maken partijen samen afspraken in een regeerakkoord. Maar een minderheidskabinet heeft voor elke wet steun van andere partijen nodig.

Hulpvraag voor wie vastloopt: wat zou er gebeuren als een minderheidskabinet nooit afspraken maakt met andere partijen?

Bronnen: NOS, NOS liveblog Image credit: Ferdi De gier, CC BY-SA 2.0

Waarom denk

jij dat dit belangrijk nieuws is?

Waar kun je aan denken? Grote gevolgen Veel mensen betrokken Opvallend / uitzonderlijk Sluit aan bij eerder nieuws

Mogelijke antwoorden: het belastingplan bepaalt hoeveel belasting iedereen volgend jaar betaalt, ook de ouders van leerlingen. Als het kabinet valt, staat veel werk stil en komen er misschien nieuwe verkiezingen of een nieuwe formatie. Het laat zien hoe lastig samenwerken is als een kabinet geen meerderheid heeft. En het gaat over een vraag waar mensen heel verschillend over denken: wie moet er meer en wie minder belasting betalen?

Wat betekent dit voor...

De VVD

De VVD voelde zich overvallen en stemt tegen het belastingplan als de deal het haalt.

D66 en CDA

Ze hielden vast aan de deal, maar willen wel beter samenwerken met de VVD.

PRO en Volt

Ze zitten niet in het kabinet. PRO-leider Jesse Klaver wil dat het kabinet blijft.

Yesilgöz zei ook: "Het kan natuurlijk dat D66 en CDA liever een coalitie met PRO hebben. Maar zeg dat dan!" Wat ze precies bedoelt met een fundamentele reset, legde ze niet uit. Premier Jetten reageerde op de avond van 11 november niet op haar woorden (NOS). Yesilgöz is naast VVD-leider ook minister van Defensie.

Volt deed mee aan de deal, maar alleen PRO-leider Klaver zei dat hij wil dat het kabinet blijft (NOS).

Tijdens het debat op 12 november zei VVD-Kamerlid Ruben Brekelmans dat de VVD tegen het hele belastingplan stemt als de deal een meerderheid krijgt. Wat een fundamentele reset is, zei hij niet precies: "Wie weet is er een tussenformatie nodig, of wil D66 liever een coalitie vormen met PRO" (NU.nl). D66-fractievoorzitter Rob Paternotte wil niet van een kabinetscrisis spreken, maar van "een ingewikkelde situatie". Hij wil met de VVD kijken hoe de samenwerking beter kan (NU.nl, NOS). Klaver: "Een kabinetscrisis veroorzaken omdat het belasten van miljonairs te ver gaat. Dat is niet uit te leggen aan Nederland" (NU.nl). Image credit: Ministerie van Buitenlandse Zaken, CC BY-SA 2.0 Image credit: Vera de Kok, CC BY 4.0 Image credit: GroenLinks, CC BY-SA 4.0

Wie zei wat? Sleep elke uitspraak naar de partij.

VVD

D66 en CDA

PRO

"Dit is een doorbraak."

"Slecht voor Nederland, slecht voor de stabiliteit."

"Wij gaan niet heronderhandelen."

Goede antwoorden: "Slecht voor Nederland, slecht voor de stabiliteit" zei VVD-leider Dilan Yesilgöz over de deal. "Wij gaan niet heronderhandelen" zeiden D66 en CDA toen de VVD vroeg om de deal in te trekken. "Dit is een doorbraak" zei PRO-leider Jesse Klaver toen de deal klaar was (NOS).

Hulpvraag voor wie vastloopt: welke partij was blij met de deal, welke partij was boos en welke partij wilde niets meer veranderen?

1

De deal met PRO en Volt intrekken

2

Doorgaan zonder de VVD

3

Met de drie partijen opnieuw praten

4

Stoppen en het ontslag aanbieden

Jij bent premier Jetten. Wat doe jij?

Er is geen goed of fout antwoord. Vraag een paar leerlingen waarom ze voor hun keuze gaan. Wat zijn de voordelen en de nadelen? Als Jetten de deal intrekt, is de VVD tevreden, maar dan is er misschien geen meerderheid voor het belastingplan. Als hij doorgaat zonder de VVD, heeft zijn kabinet nog minder zetels. Opnieuw met elkaar praten kost tijd, terwijl de Belastingdienst uiterlijk 20 november moet weten waar hij aan toe is (NU.nl).

Dit is een opstap naar de volgende vraag over de gevolgen.

Wat zou een gevolg kunnen zijn?

Mogelijke gevolgen: de VVD stapt uit het kabinet en het kabinet valt. Of de drie partijen praten opnieuw en vinden toch een oplossing. Bij een val kan er eerst geprobeerd worden een nieuwe coalitie te vormen, of er komen nieuwe verkiezingen. Als het belastingplan niet op tijd klaar is, weet de Belastingdienst niet welke regels er volgend jaar gelden. Voor mensen met veel vermogen kan de belasting omhooggaan, voor werkenden iets omlaag.

Kernbegrippen

Coalitie

Partijen die samen de regering vormen.

Minderheidskabinet

Een kabinet waarvan de partijen samen geen meerderheid in de Tweede Kamer hebben.

Oppositie

De partijen in de Kamer die niet in de regering zitten.

Regeerakkoord

De afspraken die de coalitiepartijen samen maken over wat het kabinet gaat doen.

Welke vraag heb jij nog over dit nieuws?

Iedere donderdag om 16.00 uur een nieuwe NIEUWS in een kwartier.

NIEUWS in een kwartier is een