Kun je aan het werk?
Kun je aan het werk?
Open bij de herkenbare ervaring van leerlingen: werk zoeken lijkt soms makkelijk en soms lastig. Verbind dat meteen aan de arbeidsmarkt als plaats waar vraag en aanbod samenkomen.
Lesdoel
Ik kan uitleggen hoe de arbeidsmarkt werkt, wanneer iemand meetelt in de werkloosheidscijfers en hoe de arbeidsmarkt verandert.
This item has no instructions
Welke woorden koppel jij aan de arbeidsmarkt?
Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: werk, loon, baan, werkgever, werknemer, vacatures, werkloosheid.
Aanbod van arbeid
Aanbod van arbeid: alle mensen die willen en kunnen werken
Werknemers bieden hun tijd, kennis en vaardigheden aan
Hoe groter het aanbod, hoe meer mensen beschikbaar zijn voor werk
Het aanbod zegt nog niet of er ook genoeg banen zijn
Benadruk dat het hier om mensen gaat die arbeid aanbieden, niet om bedrijven. Dat wordt vaak omgedraaid door leerlingen.
Vraag naar arbeid
Vraag naar arbeid komt van werkgevers
Bedrijven zoeken werknemers om werk uit te voeren
Meer productie of groei zorgt vaak voor meer vraag naar arbeid
Koppel vraag naar arbeid aan bedrijven en instellingen. Zij vragen arbeid omdat ze mensen nodig hebben om goederen of diensten te produceren.
Werkgelegenheid
Werkgelegenheid is het aantal banen in een land of sector
Werkgelegenheid hangt samen met de vraag naar arbeid
Meer vraag naar arbeid betekent vaak meer banen
Werkgelegenheid laat zien hoeveel werk er beschikbaar is
Maak onderscheid tussen beschikbare mensen en beschikbare banen: aanbod van arbeid gaat over mensen, werkgelegenheid over banen.
Vraag en aanbod samen
Op de arbeidsmarkt komen vraag naar arbeid en aanbod van arbeid bij elkaar. Daar wordt zichtbaar of er genoeg banen zijn voor werkzoekenden en of werkgevers genoeg personeel kunnen vinden.
Dit is de verbindende slide van het eerste deel: laat leerlingen zien dat de arbeidsmarkt geen gebouw is, maar een markt waar werkgevers en werknemers elkaar vinden.
Hoe werkt de arbeidsmarkt?
De arbeidsmarkt werkt via vraag en aanbod
Werkgevers zoeken personeel
Werknemers zoeken werk
De verhouding tussen beide bepaalt hoe makkelijk je werk vindt
Ook het loon speelt daarbij een belangrijke rol
This item has no instructions
Wie zorgt voor het aanbod van arbeid?
Werkgevers
Werknemers
De overheid
Vakbonden
Controleert het kernonderscheid uit de eerste slides: werknemers bieden arbeid aan, werkgevers vragen arbeid.
Vul de begrippen in
Op de arbeidsmarkt komen vraag naar arbeid en aanbod van arbeid samen. De werkgelegenheid laat zien hoeveel banen er beschikbaar zijn.
Alle drie de begrippen komen letterlijk terug in dit eerste subtopic. Let erop dat leerlingen banen niet verwarren met mensen.
Krappe arbeidsmarkt
Er zijn weinig werknemers beschikbaar
Werkgevers hebben moeite om vacatures te vullen
De vraag naar arbeid is groter dan het aanbod van arbeid
Leg uit dat 'krap' niet betekent dat er weinig banen zijn, maar juist dat er weinig mensen zijn voor de beschikbare banen.
Ruime arbeidsmarkt
Er zijn veel mensen beschikbaar voor werk
Werkgevers kunnen makkelijker kiezen uit sollicitanten
Het aanbod van arbeid is groter dan de vraag naar arbeid
Zet het contrast met de vorige slide scherp neer. Dit helpt bij het begrijpen van het effect op kansen op werk.
Werkloosheid en loon
Bij een ruime arbeidsmarkt is de kans op werkloosheid groter, omdat er meer werkzoekenden zijn dan banen. Bij een krappe arbeidsmarkt moeten werkgevers vaak meer moeite doen om personeel te vinden, en kan het loon stijgen.
Formuleer voorzichtig: loon 'kan' stijgen, niet altijd automatisch. Houd het op hoofdlijnen passend bij het niveau.
De kern van de arbeidsmarkt
Vraag naar arbeid > aanbod van arbeid → krappe arbeidsmarkt
Aanbod van arbeid > vraag naar arbeid → ruime arbeidsmarkt
Die verhouding beïnvloedt werkloosheid en loon.
Gebruik deze slide als samenvatting van het mechanisme. Laat leerlingen de pijlen hardop koppelen aan de begrippen.
Wanneer is de arbeidsmarkt krap?
Bij veel werklozen
Bij lage lonen
Bij weinig banen
Bij weinig werknemers
De foutopties sluiten aan bij veelgemaakte verwarringen: krap betekent niet weinig banen, maar te weinig beschikbare werknemers.
Maak de samenvatting compleet
Bij een ruime arbeidsmarkt is de kans op werkloosheid groter. Bij een krappe arbeidsmarkt kan het loon stijgen.
Dit herneemt precies het mechanisme uit slides 7-10.
Waarom kan loon stijgen bij een krappe arbeidsmarkt?
Bespreek dat een goede uitleg de verhouding tussen vraag en aanbod noemt: bij weinig beschikbare werknemers moeten werkgevers meer moeite doen en kan het loon stijgen.
Wanneer tel je mee?
Niet iedereen zonder baan telt automatisch mee in de werkloosheidscijfers
Er wordt gekeken of iemand als werkzoekende geregistreerd is
Daarom zijn werkloosheidscijfers altijd een afbakening van een groep
Maak duidelijk dat cijfers afhangen van definities. Dat voorkomt dat leerlingen denken dat 'geen werk hebben' altijd hetzelfde is als 'werkloos zijn'.
Geregistreerd werkloos
Geregistreerd werkloos: zonder werk en ingeschreven als werkzoekende
Deze groep telt mee in de officiële cijfers
This item has no instructions
Verborgen werkloos
Verborgen werkloos: mensen zonder werk die niet als werkzoekende geregistreerd staan
Zij willen soms wel werken, maar komen niet in de officiële werkloosheidscijfers terug
Daardoor laten cijfers niet altijd het hele beeld zien
Noem als voorbeeld alleen in algemene zin mensen die niet meer actief zoeken. Vermijd extra criteria die niet in de paragraaf genoemd zijn.
Waarom dit verschil telt
Officiële cijfers laten vooral geregistreerde werkloosheid zien
Verborgen werkloosheid blijft buiten beeld
Daarom kan de echte situatie op de arbeidsmarkt ongunstiger zijn dan de cijfers laten zien
Deze slide helpt leerlingen begrijpen waarom beleidsmakers en economen verder kijken dan één cijfer.
Wie telt mee in de officiële werkloosheidscijfers?
Zonder werk, niet ingeschreven
Met werk, wel zoekend
Zonder werk, wel ingeschreven
Met werk, niet zoekend
Toetst het onderscheid tussen geregistreerd en verborgen werkloos.
Vul de juiste begrippen in
Iemand zonder baan die als werkzoekende staat ingeschreven is geregistreerd werkloos. Iemand zonder baan die niet staat ingeschreven is verborgen werkloos. Daardoor laten officiële cijfers niet altijd het hele beeld zien.
Laat leerlingen verwoorden waarom verborgen werkloosheid buiten beeld blijft.
Arbeidsmarkt in beweging
De arbeidsmarkt verandert voortdurend
Niet iedereen hoort bij dezelfde groep op de arbeidsmarkt
Om die verandering te begrijpen, deel je mensen in naar hun positie
Maak hier de overgang van 'wie telt mee als werkloos' naar 'welke groepen zijn er op de arbeidsmarkt'.
Beroepsbevolking en niet-beroepsbevolking
Beroepsbevolking
Mensen die niet werken
En ook niet beschikbaar zijn voor werk
Niet-beroepsbevolking
Mensen die werken
Mensen die willen werken en daarvoor beschikbaar zijn
Leg uit dat de beroepsbevolking dus bestaat uit werkenden én een deel van de werklozen. Dat is een belangrijk onderscheid.
Arbeidsreserve
Arbeidsreserve is een groep mensen buiten het directe arbeidsproces
Deze groep kan belangrijk worden als werkgevers extra personeel zoeken
De arbeidsreserve laat zien dat er nog mogelijke werknemers beschikbaar kunnen komen
Houd het begrip breed en sluit aan bij de methodeformulering. De precieze samenstelling kan per bron verschillen.
Arbeidsongeschikte
Arbeidsongeschikte: iemand die door lichamelijke of psychische problemen niet kan werken
Deze groep hoort niet bij de beroepsbevolking zolang werken niet mogelijk is
Benader dit zorgvuldig en neutraal. Vermijd stigmatiserende formuleringen; het gaat om positie op de arbeidsmarkt, niet om waarde van personen.
Hoe de arbeidsmarkt verandert
Mensen kunnen verschuiven tussen groepen. Iemand kan gaan werken, werkloos worden, zich niet meer registreren als werkzoekende of buiten de beroepsbevolking vallen. Daardoor verandert de arbeidsmarkt steeds.
Laat zien dat de arbeidsmarkt geen stilstaand overzicht is, maar een systeem waarin mensen van positie veranderen.
Wie hoort bij de beroepsbevolking?
Alleen werkenden
Werkenden en beschikbare werkzoekenden
Iedereen zonder werk
Alle arbeidsongeschikten
De juiste optie sluit aan bij slide 16: werkenden én mensen die willen en kunnen werken.
Vul de groepen in
De beroepsbevolking bestaat uit mensen die werken of willen en kunnen werken. De niet-beroepsbevolking bestaat uit mensen die niet werken en niet beschikbaar zijn. Een arbeidsongeschikte hoort niet bij de beroepsbevolking zolang werken niet mogelijk is.
Controleert de indeling in groepen op de arbeidsmarkt.
Noem één manier waarop de arbeidsmarkt kan veranderen.
Bespreek dat leerlingen verschuivingen tussen groepen noemen, bijvoorbeeld van werkloos naar werkend of van beroepsbevolking naar niet-beroepsbevolking.
Wat is één ding dat je uit deze les zeker onthoudt?
Reflectievraag zonder fout antwoord. Laat leerlingen benoemen wat inhoudelijk is blijven hangen.
Welk begrip vond jij het lastigst vandaag?
Reflectievraag over het leerproces. Handig om te horen welke uitleg of oefenvorm werkte.
Begrippenlijst
aanbod van arbeid - alle mensen die willen en kunnen werken
vraag naar arbeid - de behoefte van werkgevers aan werknemers
werkgelegenheid - het aantal banen dat beschikbaar is
krappe arbeidsmarkt - situatie waarin de vraag naar arbeid groter is dan het aanbod van arbeid
ruime arbeidsmarkt - situatie waarin het aanbod van arbeid groter is dan de vraag naar arbeid
werkloosheid - situatie waarin mensen geen werk hebben terwijl zij werk zoeken
loon - beloning die iemand krijgt voor verricht werk
This item has no instructions
Begrippenlijst
geregistreerd werkloos - zonder werk en als werkzoekende ingeschreven
verborgen werkloos - zonder werk, maar niet als werkzoekende geregistreerd
arbeidsreserve - mensen die mogelijk nog inzetbaar kunnen worden op de arbeidsmarkt
beroepsbevolking - mensen die werken of willen en kunnen werken
niet-beroepsbevolking - mensen die niet werken en niet beschikbaar zijn voor werk
arbeidsongeschikte - iemand die door lichamelijke of psychische problemen niet kan werken
This item has no instructions