Zorgverlener toepassen: Shock

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 3

SHOCK

De zorgverlener 

Leerdoelen

• De student kan de vier vormen van shock benoemen en van elk twee voorbeelden geven.
  
• De student kan de volgorde van verschijnselen benoemen en verklaren waarom ze in die volgorde optreden.
  
• De student kan uitleggen wat onder een irreversibele shock wordt verstaan.
  
• De student kan uitleggen wat MOF inhoudt.
  

Inleiding

De circulatie dient er voor om:

• Op het juiste moment
  
•  De juiste hoeveelheid bloed
  
•  In de juiste samenstelling
  
•  Op de juiste plaats te brengen

Het lichaam is in staat het bloed te sturen naar die plaatsen waar het op dat moment nodig is.

Voorwaarden voor een goede circulatie

1. voldoende bloed, goed HMV, voldoende druk in de vaten
2. goede tensie, voldoende erytrocyten, goed HMV
3. goede tensie, goed HMV, voldoende leukocyten
4. voldoende bloed, voldoende erytrocyten, leukocyten en trombocyten

Quiz

Nu volgen een aantal open vragen, beantwoord elke vraag en geef er een voorbeeld bij.

Wat is een Hypovolemische shock?

Wat is Cardiogene shock?

Wat is een Distributieve shock?

Wat is een Obstructieve shock?

Shock - indeling

1. Hypovolemische shock
   
2. Cardiogene shock
   
3. Distributieve shock
   
4. Obstructieve shock
   

Cardiogene shock

Als complicatie bij:

• Myocardinfarct
  
• Cardiomyopathie
  
• Klepfunctiestoornis
  
• Ritmestoornissen
  
• Na hartchirurgie
  

Waardoor treedt cardiogene shock op?

Cardiogene shock:

Deze vorm wordt veroorzaakt door een onvoldoende pompwerking van het hart.

Distributieve shock

Ook wel vaatverwijdingsshock genoemd

• Neurogene shock
  
• Septische shock
  
• Anafylactische shock
  

Plaatje van de huidverschijnselen bij

een meningococcensepsis.

In de beginfase van dit type shock is de patiënt

NIET bleek. Bij een sepsis is hij ook warm t.g.v. de

hoge koorts.

Obstructieve shock

Kan optreden als complicatie van een aandoening centraal in de grote of kleine circulatie

Te herkennen aan gestuwde halsvenen

Verschijnselen

Zuurstofverbruik en zuurstofaanbod:

• hypotensie (<90 mmHg of een daling >40 mmHg systolisch);
• tachycardie (>100/min) met een zwakke, soms nauwelijks voelbare pols;
• tachypneu (>20/min);
• oligurie (verminderde urineproductie) (<20 ml/uur);
• cerebrale verschijnselen, zoals verwardheid, onrust en soms een verlaagd bewustzijn.

Klassieke shock: grauw – bleek – klamme koude huid en sterkte transpiratie. Geeuwen, zuchten en vaak braakneigingen
Septische shock: – realtief goede doorboeding en de huid voelt warm en droog

Wat zijn belangrijke verschillen in de symptomen van septische shock en klassieke shock? Licht toe:

Symptomen van shock

In het begin:

• Snelle, zwakke pols (tachycardie)
  
• Versnelde ademhaling (tachypneu)
  
•  Bleke, grauwe huid
• Oligurie

Daarna:

•  Lage bloeddruk (hypotensie)
  
•  Anurie
  
•  Angstige, onrustige, verwarde of apathische patiënt
  
•  Dorst
  
•  Ingevallen gelaat
  

Bij deze zorgvrager is waarschijnlijk sprake van septische shock

1. Waar
2. Niet waar

De shock zorgvager heeft dorst. Geef je hem wat drinken?

1. Ja
2. Nee

Branches

Veel aandoeningen kunnen tot shock leiden. Op veel afdelingen/werkvelden en in veel situaties kunnen patiënten in een shock raken.

Eenmaal bekend met shock worden ze opgenomen op de IC of gaan ze naar de OK.

Het is de kunst om tijdig te ontdekken dat een zorgvrager in shock aan het raken is!

Hoe kom je shock op het spoor? (interventies)

De enige manier om shock tijdig op het spoor te komen is:

•  Pols, bloeddruk, ademhaling, urineproductie en saturatiecontroles te doen.
  
•  Deze waarden relateren aan de ziekte / aandoening / onderzoek of behandeling van deze zorgvrager.
  
•  Dan de vraag beantwoorden: ’wat zegt dit allemaal over de toestand van deze zorgvrager”.
  
•  Is er mogelijk sprake van een (beginnende) shock.
  

Interventies

Shock is een levensbedreigende situatie. De zorgvrager zal dus naar het ziekenhuis moeten.

• Controles doen
• Arts waarschuwen
• 02 toedienen
• Pijn bestrijden
• Infusen aanleggen
• Niets per os geven, geen SC of IM injecties
• De patiënt niet onnodig laten bewegen
• De patiënt niet laten afkoelen of opwarmen

 

Waarom mag de zorgvrager niets per os?

Waarom probeer je de zorgvrager niet onnodig te laten bewegen?

Behandeling

Doel:

• Oorzakelijke aandoening behandelen/genezen
  
• Stoornis in circulatie op te heffen en weefselperfusie te herstellen voordat de shock irreversibel is.
  

Proces

Schock leidt onbehandeld altijd tot de dood.

1. Waar
2. Niet waar

Bij een relatief tekort is er onvoldoende circulerend volume

1. Waar
2. Niet waar

Onherstelbare weefselschade kan worden veroorzaakt door hypoxie t.g.v. shock

1. waar
2. niet waar

Waar staat MOF voor?

Iedere vorm van shock is een reactie van het lichaam op een levensbedreigende situatie, ongeacht de soort shock

1. Waar
2. Niet waar

Onder welk type shock valt een septische shock

1. Hypovolemisch
2. Cardiogeen
3. Distributief
4. Obstructief

Shock is levensbedreigend

1. soms
2. is alleen een schrikreactie
3. ja
4. nee

Oorzaken shock kunnen zijn:

1. zien van geesten, uitwendige bloeding, insectensteek
2. pinda's, onderkoeling, uitwendige bloeding
3. hartfalen, brandwonden, botbreuk
4. hitte, koude, ingegroeide teennagel

Wat is geen oorzaak voor shock

1. Extreem vochtverlies tijdens inspanning
2. Slecht functioneren van het hart
3. Heftige schrikreactie
4. Ernstige diarree in combinatie met braken en koorts

bij een distributieve shock is er een...

1. ..absoluut tekort aan circulerend bloedvolume
2. ....relatief tekort aan circulerend bloedvolume