Transformatie van het persoonlijke: Marlene Dumas

• New lesson editor
• Tekenen
• ISK

Transformatie van het persoonlijke: Marlene Dumas

"Ik schilder beelden, geen schilderijen"

Over het werk van Marlene Dumas

Haar werk vertrekt meestal vanuit een persoonlijk archief van uiteenlopende beelden, van polaroids en familiekiekjes (The First People) tot filmstills, journalistieke foto’s, afbeeldingen van historische kunst of pornografische plaatjes.

Ze kopieert haar bronnen niet zomaar, maar ze gebruikt ze als referentie en bevraagt hoe betekenis aan beelden wordt toegekend en hoe ze die verandert met haar schilderijen.

Over het werk van Dumas

Haar portretten of series van kunstenaars, schrijvers, beroemdheden, kinderen, dictators, vrienden, sekswerkers of zorgmedewerkers (Het Hooghuys (Maar wie ik ben gaat niemand wat aan) zijn direct, confronterend en empathisch tegelijk.

Dumas nodigt de kijker uit voorbij het publieke imago te kijken, naar innerlijke kwetsbaarheden en emoties. Zo onderzoekt haar oeuvre universele thema’s als liefde, dood, rouw, identiteit, macht, seksualiteit en menselijke kwetsbaarheid. (tekst website museum de Pont)

(tekst komt van de website van museum De Pont)

Marlene Dumas

Marlene Dumas wordt in 1953 geboren in Kaapstad

In 1966 overlijdt haar vader

Van 1966/1967 - 1972 gaat ze naar de middelbare meisjesschool en internaat in Stellenbosch

1972 - 1976 studeert aan de Michaelis school of Fine Art

universiteit Kaapstad.

In 1976 komt ze naar Nederland

Ze gaat studeren aan de Ateliers '63 in Haarlem

"De townships stonden in brand. Toch voelde ik me volslagen incompetent en niet bij machte om het politieke systeem van apartheid in mijn werk aan de orde te stellen."

I won't have a potplant 1977

Love versus death ( 1980)

Het is een soort index van beelden en motieven die in de jaren daarna regelmatig in het werk zullen terugkeren in haar latere werk

Love versus death in beelden

Dit werk is een blauwdruk van haar latere werk

Het zijn foto's, afbeeldingen en in het midden kleine tekeningen, scenes vol van liefde en affectie, dood en lijden. First Lady Jacky Kennedy, Elvis Presely op zijn doodsbed.

Aan de kanten zien we foto's van gedode terroristen, een dode Steve Biko en Italiaanse Politicus Aldo Moro, liefdesscenes uit films

The eyes of the night creatures 1985

serie portretten bij galerie Andriesse

Het kwaad is banaal 1984

Genetiese heimwee (1984)

"Al mijn mensen werden geschoten

met een camera, opgesloten in een kader

voordat ik hen ging schilderen

Zij wisten niet dat ik hen dit zou aandoen.

Ze wisten niet met welke namen ik hen benoemen zou"

(Marlene Dumas over Night Creatures)

Martha - My Ouma 1984

Die portretten zijn geen afbeeldingen van gezichten in gebruikelijke zin. Je zou ze monumentale voorstellingen kunnen noemen waarin vertrouwde vormen angstaanjagende beelden worden. ....

Sommige gezichten zijn onthutsend van schoonheid, maar die schoonheid is niet pluis

(Betty van Garrel NRC 1985)

The Teacher (Sub A) 1987

Over uniformen en uniformiteit

The particularity of nakedness 1987

Tegenstellingen de routine van de vrouwelijke modellen, tegenover gegiechel over mannelijke modellen. Erotiek versus subject, onverschilligheid

The body of the dead christ in the tomb. Hans Holbein 1520/ 1522

In 1989: geboorte Helena

Helena wordt geboren.

Zij is de dochter van Marlene Dumas en beeldend kunstenaar Jan Andriesse

The first people 1990

"De borelingen liggen niet (zacht in de wieg gekoesterd) , maar ze lijken overeind gehesen als banieren , in de monumentale ruimte van de menshoge doeken- of ook als energieke krijgers.

(Rudi Fuchs), de Groene Amsterdammer, 2011)

Het Hooghuys 1991

Black Drawings 1991-1992

Aanzet was een boek met collectie prentbriefkaarten uit het begin van de 20e eeuw: er was goed op te zien hoe Europese kolonisten naar de Afrikanen keken. Bijna antropologisch.

Dumas schildert de gezichten en brengt een eerbetoon aan het zwart zijn en aan de kleur zwart

The Painter 1994

De schilder, de schilderkunst afgebeeld als een jong meisje met haar handen gedoopt in verf. Het beeld heeft iets onheilspellends en iets onschuldigs tegelijkertijd, iets wilds en iets speels.

Models 1994

Beelden van beelden, een ideaalbeeld

Rejects 1994

Magdalenas 1996

Maria Magdalena staat lijnrecht tegenover het beeld van Maria, de ideale vrouw. Ze is maagd noch moeder. Ze is zondig.

De donkere Magdalena's zijn onwankelbaar, het hoofd opgeheven

Fingers 1999

Wat ben ik aan het doen als ik een Beeld gebruik van een man of vrouw waar ik niet van hou, ook helemaal niet wil leren kennen in levende lijve. Waarom gebruik ik visueel materiaal uit pornoboekjes als modellen voor mijn figuren als het niet het Pornografische is wat ik najaag. Omdat ik mezelf niet kan zien wanneer ik de dingen doe die ik doe, weet ik niet hoe ik eruitzie als ik naar jou kijk

Dead Girl 2002 terroriste is een meisje

The woman of Algiers 2001

Referentie naar het gelijknamige schilderij van Picasso en

Delaroix

Franse soldaten "exposeren "een naakte Algerijnse

Stern 2004

Ulrike Meinhof dood in haar cel

hoe

h

Hoe

Dead Marilyn 2008

The Neighbour 2005

Mankind:

serie portretten van mannen waaronder Mohammed B. en Osama Bin Laden

Against the wall 2010

De Klaagmuur in Israël

maar ook een protest tegen de muur die wordt gebouwd tussen het Palestijnse en Israelische volk

The Mother 2009

Vrouw in Libanon rouwt om haar zoon

Amy Blue 2011

Amy Winehouse

overlijdt in 2011

Expositie Stedelijk

In 2014 krijgt ze een overzichtstentoonstelling in het Stedelijk Museum Amsterdam

Mourning Marsvas 2024

Mythe:

Verdriet om de dood van Marsyas

zorgde voor diep verdriet bij de wezens die achterbleven dat de tranen een rivier vormden

In 2021 overlijdt haar partner Jan Andriesse

Old en Phantom Age 2025

Ze maakte

deze werken

voor het Museum

of Cycladic Art

Liaisons , Het Louvre, 2025 (voor de naamlozen)

Nee,

Het zijn niet allemaal zelfportretten. Nee, het is niet steeds mijn dochter. Nee, ik heb een fijne jeugd gehad.Nee, ik ben nooit in therapie geweest. Nee, ik ben nooit met een museumdirecteur naar bed geweest. Ja, ik vind medeleven het moeilijkste wat er is en niet gemakkelijk te verenigen met creativiteit. Ja, ik vind mezelf het beste voorbeeld van het kwaad.

Schrijfopdracht bij afbeelding

Allereerst: wat zie je op de foto? Schrijf letterlijk op wat je ziet

Dan: wat gebeurt er op deze foto? Wat denk je dat er gebeurt?

Wat voor seizoen is het? Is het warm of koud?

Hoe ruikt het daar? Omgeving buiten of natuurgeuren? Of kleren, meubels?

Welk tijdstip van de dag is het? Heb je al gegeten, heb je net gegeten? Wat heb je gegeten?

Is het weekend of doordeweeks?

Welke geluiden hoor je? Buiten hoor je andere geluiden als binnen

Is er een kleur waar je aan moet denken als je de foto ziet? Zijn er meerdere kleuren?

Schrijf een monoloog

Vijf minuten:

je schrijft een korte monoloog vanuit de persoon van de foto

vertel iets over jezelf of over de situatie waar je in zit

Je gaat het portret schilderen

Laat los wat je net hebt geschreven

vertrouw op je intuïtie

ga onderzoekend schilderen

het hoeft niet te lijken

bedenk een titel