Thema 6: Farmacologie en dringende medische hulpverlening hoofdstuk 9: geneesmiddelen bij het hormonaal stelsel

• New lesson editor
• Verpleegkunde
• Hoger onderwijs
• Studiejaar 3

Thema 6: Farmacologie en dringende medische hulpverlening

Hoofdstuk 9: geneesmiddelen bij het hormonaal stelsel

Sylvester Vanden Eede

21/04/2026

9.1 Corticosteroïden

• Onderdrukken ontstekingsreacties

• Auto-immuun ziekten of inflammatoire ziekten bijv. Crohn, reuma, astma...

• Immunosuppressie na transplantatie

• Bijv. Medrol, Solu-cortef

9.1 Corticosteroïden

Nevenwerkingen

• Slapeloosheid

• Depressie

• Oedeem

• Huidatrofie

• Hyperglycemie

• ...

9.2 Geneesmiddelen bij diabetes

Probleem:

Te hoge bloedsuiker

Behandeling:

• Dieet

• Medicatie

9.2.1 Orale antidiabetica

Behandeling diabetes: 4 peilers:

1. Beweging

2. Educatie

3. Dieet

4. Medicatie:

   1. De metformines

   2. Sulfamiden

   3. Gliniden

   4. Incretines

   5. SGLT-2 inhibitoren: per oraal

Medicatie is de laatste optie! Eerst zal geprobeerd worden om de levensstijl aan te passen!

9.2.1.1 De metformines

• Verbetert gevoeligheid voor insuline

• Eerste keuze therapie bij DM2

Voordelen:

• Geen hypoglycemie

• Geen gewichtstoename

Nadelen:

• Maag-darmstoornissen (misselijkheid, maagpijn, metaalsmaak, flatulentie, diarree...)

• Niet innemen indien NI

9.2.1.1 De metformines

9.2.1.2 Sulfamiden

• Stimuleren insulinesecretie ter hoogte van de bètacellen van de eilandjes van langerhans in de pancreas

• Opgestart indien onvoldoende effect met Metformines

Nadelen:

• Hypoglycemie

• Gewichtstoename

• Interacties met andere medicijnen bijv. corticosteroïden

9.2.1.2 Sulfamiden

9.2.1.3 Gliniden

• Stimuleren eigen insulineproductie

• Snel- en kortwerkend ==> enkel innemen bij maaltijd

Voordelen:

• Geen interacties met andere medicijnen

• Lager risico op hypoglycemie

• Minder gewichtstoename

9.2.1.4 Incretines

• Natuurlijke hormonen in de darm die actief zijn bij voedselpassage

• Hebben effect op:

  • Bètacellen van de pancreas (meer insulineproductie)

  • De alfacellen (minder glucagonproductie)

  • Verzadigingsgevoel

• Kortwerkend door afbraak (darmenzymen)

• DM2: minder productie van deze hormonen en minder insulineafgifte ==> dus enkel bij DM2 voorgeschreven

• Alternatief voor insuline

9.2.1.4 Incretines

Voordeel:

• Geen hypoglycemie

Nadeel:

• Kostprijs ==> DUUR

9.2.1.4 Incretines

Twee klassen:

Incretine mimetica (GLP1-analogen): subcutaan

• Bootsen de werking van de menselijke incretines na

  • Zelden hypoglycemie

  • Gewichtsverlies

9.2.1.4 Incretines

Twee klassen:

DPP-4 remmers: per os

• Enzyme DPP4 blokkeert aanmaak incretines

  • Geen hypogevaar

9.2.1.5 SGLT-2 inhibitoren: per oraal

• Werken op de nieren

• Glucose wordt uitgescheiden met de urine

Nadeel:

• UWI

9.2.2 Insulines

• Snelle evolutie de laatste jaren

  • Snelwerkend

  • Intermediair

  • Mengsels snelwerkend en intermediair

  • Ultrakortwerkend

  • Langwerkend

9.2.2.1 Snelwerkende insulines

• Werking 20' na toediening

• Piek werking na 1u à 1u30

• Toediening vlak voor maaltijd

9.2.3 Intermediair werkende insulines

• Middellangwerkend

• Werkingsduur: tussen de snelle maaltijd insuline en de ultralangwerkende insuline

9.2.3.1 Mengsels van kort- en intermediair werkende insuline

Mengsels in verschillende verhoudingen van snelle en intermediair werkende insuline

9.2.3.2 Ultrakortwerkende insuline

Insuline spuiten = ETEN

9.2.3.3 Langwerkende insuline

• Bereiken geen piek

• Voorziet basale insulinebehoefte

• Wordt gecombineerd met maaltijdinsuline of orale medicatie

• Begint 1u30 tot 2u na inspuiten met werken

• Meestal om de nacht te overbruggen