Arbeiders gaan samenwerken

• New lesson editor
• Geschiedenis
• Speciaal Onderwijs
• Leerroute 2

1.3 Arbeiders gaan samenwerken

Open met het beeld van fabrieksarbeid in de 19e eeuw: lange werkdagen, lage lonen en weinig bescherming. Dat geeft de reden waarom hulp en samenwerking belangrijk werden.

Leerdoel

• Je kunt beschrijven wat verschillende groepen deden om arbeiders en armen te helpen

• Je kunt uitleggen wat socialisten wilden veranderen aan de samenleving en hoe ze dat wilden doen.

• Je kunt met een voorbeeld uitleggen hoe sociale wetten de situatie van arbeiders verbeteren.

De gebruiker gaf drie leerdoelen. Volgens de instructie kies ik er één als hoofddoel. De andere twee doelen komen terug in de inhoud: hulp aan armen en arbeiders, en sociale wetten als verbetering.

Samen sterk

Veel arbeiders en armen leefden in moeilijke omstandigheden.

Liefdadigheid

Rijke burgers, kerken en verenigingen probeerden soms te helpen, zonder dat ze er zelf iets aan wilde verdienen.

Benadruk dat liefdadigheid hulp gaf, maar de oorzaken van armoede meestal niet wegnam. Het was vaak afhankelijk van de goede wil van anderen.

Samen sterk

Arbeiders gingen ook zelf samenwerken.

Ze richtten vakbonden op. In een vakbond komen arbeiders samen om voor betere arbeid en loon op te komen.

Noem dat samenwerken arbeiders sterker maakte dan wanneer ieder alleen klaagde bij de baas.

Vakbonden

Verenigingen van arbeiders die de lonen en arbeidsomstandigheden van hun leden willen verbeteren.

• hoger loon

• kortere werktijd

• veiliger werk

• hulp bij ziekte of ontslag

Samen stonden arbeiders sterker.

Het socialisme

Sommige mensen vonden dat de hele samenleving moest veranderen.

Zij noemden hun ideeën socialisme. Mensen met deze ideeën heten socialisten.

Hier begint de overgang van hulp en samenwerking naar politieke verandering.

Wat wilden socialisten?

Socialisten vonden dat er te veel verschil was tussen rijk en arm.

Zij wilden:

• meer gelijkheid

• betere leefomstandigheden

• bescherming voor arbeiders

• meer invloed voor gewone mensen

Gebruik eenvoudige taal: socialisten vonden de samenleving oneerlijk verdeeld.

Hoe wilden zij dat doen?

Socialisten probeerden verandering te bereiken via politiek.

Daarvoor richtten zij een politieke partij op. Zo konden zij ideeën in de regering brengen.

Leg kort uit dat een politieke partij een groep is die mee wil beslissen over het bestuur van een land.

Strijd voor stemrecht

Socialisten wilden algemene kiesrecht.

Dat betekende dat veel meer mensen mochten stemmen. Zo kregen arbeiders meer invloed op besluiten van de overheid.

Als je wilt nuanceren: in deze periode ging het om uitbreiding van het kiesrecht, eerst nog niet meteen voor iedereen tegelijk. Gebruik op de slide de term van de docent: algemene kiesrecht.

Wat zijn sociale wetten?

Sociale wetten zijn wetten die mensen beschermen in werk en leven.

Ze moesten de situatie van arbeiders eerlijker en veiliger maken.

Voorbeeld van sociale wetten

Een sociale wet kon regels geven over:

• werktijden

• veiligheid op het werk

• kinderarbeid

• hulp bij ziekte of ongeluk

Zo kreeg de werkgever niet meer alle macht.

Noem dat de precieze wetten per moment verschilden, maar steeds ging het om meer bescherming.