NAH

• Welzijn
• MBO
• Studiejaar 3

                                  NAH

                                                                                        Stephanie Koert

Voorkennis

Even een paar korte vragen rondom de anatomie van de hersenen

Welke hersenkwab is betrokken bij het plannen, organiseren, impulsbeheersing en gedrag?

1. Frontaal
2. Temporaal
3. Parietaal
4. Occipitaal

Welke hersenkwab is betrokken bij de visus?

1. Frontaal
2. Temporaal
3. Parietaal
4. Occipitaal

Welke hersenkwab is betrokken bij het gehoor?

1. Frontaal
2. Temporaal
3. Parietaal
4. Occipitaal

Juist of onjuist?

De rechterhersenhelft stuurt de linkerzijde van het lichaam aan

1. Juist
2. Onjuist

Waar in de hersenen wordt de bloeddruk en hartslag gereguleerd?

1. In de hersenstam
2. In de voorkwab van de grote hersenen
3. In de kleine hersenen
4. In de hypofyse

Wat willen jullie deze periode graag behandelen over NAH?

Hersengebieden en Functies

Belangrijkste hersengebieden:

• Frontale kwab (executieve functies, persoonlijkheid
• Pariëtale kwab (zintuiglijke informatie)
• Temporale kwab (geheugen, taal)
• Occipitale kwab (visuele verwerking)
• Cerebellum (motorische coördinatie)
• Hersenstam (basale lichaamsfuncties)

Opdracht

• Klas in 6 groepen
• Iedere groep kiest een hersenkwab (op de volgende dia)
• Je maakt een poster met het gekozen hersengebied. Daarop uitgewerkt de volgende punten wat je tegen KAN komen als iemand hier schade oploopt: 

1. Welke zichtbare gevolgen zie je
2. Welke onzichtbare gevolgen zie je
3. Welke lichamelijke uitval kan je zien

Vervolg opdracht

1. Frontaalkwab
2. Pariëtaalkwab
3. Temporaalkwab
4. Occipitaalkwab
5. Hersenstam 
6. Cerebellum 

• Wees creatief! :-) max 30 min
• Presenteren max 5 minuten

Jan zegt alles wat in hem opkomt, kan niet plannen en wordt snel boos.

Welke hersenkwab is waarschijnlijk aangedaan? Noem 2 kenmerken die daarbij passen.

Frontaalkwab

Gedragsveranderingen: Ontremming, ongeremdheid, verminderd empathisch vermogen en sociaal ongepast gedrag.

Cognitieve functies: Moeite met plannen, organiseren, initiatief nemen en concentratie.

Emotie en motivatie: Vlakke emoties of juist woede-uitbarstingen, verminderde motivatie (apathie).

Persoonlijkheid: Ingrijpende veranderingen in persoonlijkheid, soms "pseudopsychopathie" genoemd.

Spraak: Problemen met de spraakproductie. 

Mevrouw vergeet haar linkerarm te gebruiken en botst tegen objecten.

Welke hersenkwab past hierbij en waarom?

Pariëtale kwab

Kenmerken en gevolgen van letsel in de pariëtale kwab:

Ruimtelijke problemen: Desoriëntatie, moeite met oog-handcoördinatie en het inschatten van afstand.

Sensomotorische stoornissen: Gevoelsstoornissen of verlamming aan de tegenoverliggende zijde van het letsel.

Cognitieve en taalkundige problemen: Problemen met rekenen (dyscalculie), lezen, schrijven (agrafie) en het vinden van woorden.

Aandacht en bewustzijn: Verminderde aandacht (neglect, vaak bij letsel in de rechterhersenhelft) en gebrek aan ziekte-inzicht . 

Cliënt onthoudt afspraken niet en begrijpt gesprekken slecht.

Welke functies zijn waarschijnlijk verstoord?

Temporaalkwab

Geheugenproblemen: Met name moeite met het registreren en ophalen van informatie, vaak door beschadiging van de hippocampus.

Taal- en spraakstoornissen: Problemen met het begrijpen van gesproken taal (receptieve afasie).

Gehoor en auditieve verwerking: Overprikkeling door geluid of moeite met geluiden herkennen.

Visuele herkenning: Problemen met het herkennen van gezichten (agnosie) of voorwerpen.

Emotie en gedrag: Veranderde persoonlijkheid, stemmingswisselingen, angst of dwanghandelingen.

Epilepsie: Schade aan dit gebied kan leiden tot temporaalkwab-epilepsie. 

Cliënt heeft slikproblemen en wisselend bewustzijn.

Waarom is schade aan dit gebied ernstig?

Hersenstam

Locatie: Onderin de hersenen, overgang naar ruggenmerg.

Gevolgen: Acute levensbedreigende situaties, temperatuurontregeling, slikstoornissen en coma.

Symptomen: Duizeligheid, evenwichtsstoornissen, dubbelzien en spraakproblemen.

Oorzaken: Hersenstam-infarct, hersenbloeding of trauma. 

Cliënt loopt wankel en laat vaak dingen vallen.

Welk hersengebied is betrokken en waarom?

Cerebellum

Motorische ataxie: Problemen met de coördinatie van bewegingen, snelheid, kracht en ritme (bijv. moeite met fijne motoriek, schrijven).

Evenwichtsstoornissen: Zwalkend looppatroon en een verhoogd risico op vallen.

Cerebellair Cognitief Affectief Syndroom (CCAS): Gevolgen voor het denken (planning, taal) en emoties (vlakke emoties, depressie, angst).

Oogbewegingsstoornissen: Dubbelzien of moeite met het volgen van bewegende beelden. 

Wat is het verschil tussen traumatisch en niet-traumatisch hersenletsel?

• Schrijf de verschillende oorzaken bij deze vormen van hersenletsel op.(traumatisch en niet-traumatisch)
• 5  minuten
• Klassikaal bespreken

Oorzaken van NAH

Traumatisch hersenletsel:

• Verkeersongevallen
• Valincidenten
• Geweld/mishandeling
• Sportletsels
• TS (Tentamen suïcide)

Oorzaken van NAH

Niet-traumatisch hersenletsel:

• CVA (beroerte)
• Hersentumoren
  
• Zuurstoftekort (hypoxie)
  
• Infecties (meningitis, encefalitis)
  
• Intoxicaties (alcohol, drugs)
• Dementie
• Epilepsie

Frontale kwab: 

                                                                    

Impulsiviteit

Verminderde motivatie

Planningsproblemen

Gedragsveranderingen

Gebrekkige emotieregulatie

• Pariëtaal kwab 

Neglect (verwaarlozing van één lichaamshelft)

Verminderd ruimtelijk inzicht

Problemen met rekenen

• Cerebellum:

Evenwichtsproblemen

Coördinatieproblemen

Onduidelijke spraak (dysartrie)

• Temporale kwab:

Geheugenproblemen

Taalproblemen (afasie)

Veranderde emotionele reacties

• Occipitale kwab:

Gezichtsvelduitval

Visuele agnosie (niet herkennen wat je ziet)

Hallucinaties

Noteer:

• Schrijf zoveel mogelijk gevolgen op van NAH
• Zowel zichtbare als onzichtbare gevolgen
• Misschien begeleid je een client met NAH bij wie je deze kenmerken herkent?

Het zorgt voor energie, focus en prikkelt je lichaam en geest. Zolang je hersenen voldoende rust en ruimte krijgen om te herstellen, is er niks aan de hand.

Tijdens deze reactie maken je hersenen stresshormonen aan, zoals adrenaline en cortisol. Door deze hormonen komt er energie vrij.

Mannen hebben gemiddeld 23 miljard zenuwcellen in de grote hersenen en vrouwen 19 miljard

Maar de hersencellen van vrouwen hebben meer verbindingen en een hogere verbranding.

Genen spelen een rol bij hoeveel slaap je nodig hebt

 hoeveelheid cortisol bepaalt hoeveel stress je hebt. Lagere hoeveelheid cortisol zorgt voor minder stress en dat is weer goed voor je slaap

Herkenning?

• Maak de opdracht die in teams staat 

Ook spraakcentrum van Broca genoemd. Een deel van de hersenschors dat betrokken is bij de verwerking van taal. Het zorgt in het bijzonder voor de spraak en ook voor het in stilte tegen zichzelf praten, maar het is niet het enige hersengebied dat hiervoor verantwoordelijk is.

Wat is het verschil tussen het gebied van Wernicke en het gebied van Broca?

Broca ontdekte op deze manier een verband tussen een deel van de hersenen en het vermogen om te kunnen spreken. Wernicke op zijn beurt ontdekte dat er een verband bestond tussen een ander deel van de hersenen en het vermogen om spraak te begrijpen.

Ziekte van Wernicke

• Complicatie alcoholverslaving
• Tekort vitamine B1 door slechte voeding
• Sufheid, verwardheid, verlamming oogspier, loopstoornis, bewustzijnsdaling tot soms coma
• Vaak acuut, soms mild verloop
• Behandeling: Thiamine injecties of via infuus en goede voeding
• Let op refeedingsyndroom

Syndroom van Korsakov

• Na de acute fase van Wernicke hebben cliënten het syndroom van Korsakov
• Schade hersenen is permanent
• Soms kan je vaardigheden wel aanleren
• Geheugenstoornissen
• beperkt ziekte-inzicht
• Moeite met uitvoeren dagelijkse bezigheden 

Actie! 

• Maak groepjes van 3 of 4

• Per groepje beoordeel je de casus die word gespeeld

• Schrijf op wat je ziet en aan welk deel van de hersenen je denkt waar het probleem zit

• Welke gevolgen passen hierbij?

• Welke gedragsverandering zie je en welke functionele beperkingen?

• Hoe benader je deze cliënt op de juiste manier? Probeer maar.

• Wat kan het gevolg zijn van een verkeerde benadering?

• Wat is de impact voor de cliënt in het dagelijks leven en voor de familie en de omgeving?

• Klassikaal bespreken

Vragen?