Thema 1 - Vertering

Thema 1
Vertering
BINAS tabellen: 82C, 82E-G
1 / 55
next
Slide 1: Slide
BiologieMiddelbare schoolvwoLeerjaar 6

This lesson contains 55 slides, with text slides and 9 videos.

time-iconLesson duration is: 45 min

Items in this lesson

Thema 1
Vertering
BINAS tabellen: 82C, 82E-G

Slide 1 - Slide

Slide 2 - Slide

Slide 3 - Slide

LessonUp
Ga naar lessonup.app (of download de app)
Klik op 'inloggen' + 'gebruik Office 365'
Log in met je schoolmail + wachtwoord
Voeg jezelf toe aan de klas met code: bzwta
Telefoon in de telefoontas

Slide 4 - Slide

Basisstof 1
- Je kunt de kenmerken en functies noemen van zes groepen voedingsstoffen en van voedingsvezel

Slide 5 - Slide

Eiwitten
  • Bestaat uit aminozuren
  • Transaminering om zelf nieuwe aminozuren te maken
  • Essentiele aminozuren moeten in voedsel voorkomen
  • Bouwstoffen cytoplasma, membranen, cytoskelet
  • Reguleren transport stoffen, overbrengen signalen

Slide 6 - Slide

Eiwitten
  • Dissimilatie aminozuren die niet worden gebruikt naar ureum
  • Pyrodruivenzuur voor glycolyse, eiwit als brandstof

Slide 7 - Slide

Koolhydraten
  • Mono-, di-, en polysachariden
  • Brandstof (1g koolhydraat = 17kJ)
  • Opgeslagen als glycogeen in lever en spieren
  • Overtollige koolhydraten opgeslagen onder huid en rond organen als vet
  • Als bouwstof in DNA, RNA en in celmembranen

Slide 8 - Slide

Koolhydraten
  • Voedingsvezels worden niet verteerd
  • Afkomstig uit celwanden 
  • Bevorderen darmwerking en stoelgang
  • Zorgen voor verzadigd gevoel

Slide 9 - Slide

Vetten
  • Glycerol en drie vetzuren
  • Verzadigd en onverzadigd
  • Verzadigd bevorderd afzetting cholesterol (LDL), onverzadigd verminderen afzetting (HDL)

Slide 10 - Slide

Vetten
  • Essentiele vetzuren
  • Brandstof (1g vet = 38kJ)
  • Reserve-energiebron onder huid en rond organen
  • Warmte-isolerend
  • Bouwstoffen in membranen

Slide 11 - Slide

Water
  • Bouwstof, oplosmiddel, transportmiddel, regeling lichaamstemperatuur
  • Bepaalt osmotische waarde

Slide 12 - Slide

Mineralen
  • Bouwstoffen
  • Calcium en fosfor - botten
  • Spoorelementen in enzymen en hormonen
  • Fluor - beenderen en gebit
  • IJzer - hemoglobine

Slide 13 - Slide

Vitaminen
  • Co-enzym, heel weinig nodig
  • Gebreksziekten
  • Provitaminen : hier kan je lichaam vitamine uit make: beta-caroteen -> vitamine A (opgeslagen in lever)
  • Vitamine B en C oplosbaar in water, lichaam kan dit niet opslaan
  • Teveel vitaminen kunnen je ziek maken

Slide 14 - Slide

Slide 15 - Video

Basisstof 2
- Je kunt de bouw, werking en functies van de verteringsorganen van de mens beschrijven en de relatie tussen bouw en functie uitleggen
- Je kunt verschillen en overeenkomsten herkennen tussen organen en orgaanstelsels van de mens en andere eukaryoten

Slide 16 - Slide

Vertering
  • Grote organische moleculen worden met behulp van enzymen afgebroken tot kleine moleculen

Slide 17 - Slide

Mechanische vertering

Slide 18 - Slide

Chemische vertering

Slide 19 - Slide

Mond
  • Mechanische vertering: kauwen voedsel (groter oppervlak)
  • Chemische vertering: speeksel met slijm en enzymen

Slide 20 - Slide

Maag
  • Voedsel via slokdarm naar maag
  • Kringspier aan beide kanten
  • Maagsap met enzym, zoutzuur en slijm

Slide 21 - Slide

12-vingerige darm
  • Afvoerbuis lever en galblaas: gal (galkleurstoffen en galzouten)
  • Afvourbuis alvleesklier: alvleessap

Slide 22 - Slide

Emulgeren door galzouten

Slide 23 - Slide

Dunne darm
  • Toevoegen enzymen
  • Opname water, voedingsstoffen en verteringsproducten (resorptie)
  • Darmperistaltiek

Slide 24 - Slide

Intracellulaire vertering
Extracellulaire vertering

Slide 25 - Slide

Slide 26 - Video

Basisstof 3
- Je kunt beschrijven waar en op welke wijze voedingsstoffen worden verteerd in het darmkanaal en verklaren op welke wijze factoren dit kunnen beïnvloeden

Slide 27 - Slide

Verteringsenzymen
  • Mond: speeksel met amylase
  • Maag: maagsap en pepsinogeen wordt pepsine
  • Twaalfvingerige darm: gal van de lever, alvleessap met trypsine, peptidasen, amylase, lipase
  • Dunne darm: darmsap met maltase, sacharase, lactase, peptidasen

Slide 28 - Slide

Hormonen
  • Gastrine: productie maagsap door maagwand
  • Secretine: productie gal door lever
  • Cholecystokinine (CCK): afgifte gal door galblaas

Slide 29 - Slide

Koolhydraten
  • Amylase in speeksel en alvleeskliersap
  • Maltase, sacharase en lactase in dunne darmsap

Slide 30 - Slide

Eiwitten 
  • Pepsinogeen geactiveerd tot pepsine door zoutzuur in maag
  • Trypsinogeen geactiveerd tot trypsine door enterokinase in twaalfvingerige darm
  • Peptidasen in alvleessap en dunne darmsap

Slide 31 - Slide

Vetten 
  • Lipase in alvleeskliersap
  • Vetzuren verlagen pH

Slide 32 - Slide

Slide 33 - Slide

Slide 34 - Video

Basisstof 4
- Je kunt beschrijven waar en op welke wijze voedingsstoffen worden opgenomen in het darmkanaal en welke factoren daarop van invloed zijn

Slide 35 - Slide

Darmepitheel
  • Groot oppervlak door darmplooien, darmvlokken en microvilli
  • Resorptie door actief en passief transport

Slide 36 - Slide

Transporteiwit
  • Darmepitheelcellen nemen selectief stoffen op uit de voedselbrij, tegen concentratie in
  • Monosachariden, aminozuren en mineralen
  • Symport glucose

Slide 37 - Slide

Symport glucose
  • Buiten de cel binden Na+ en glucose aan transporteiwit, worden binnen de cel afgegeven
  • ATP levert energie om Na+ terug te pompen met natrium-kaliumpomp

Slide 38 - Slide

Gefaciliteerde diffusie
  • Actief transport ionen zorgt voor verschil osmotische waarde
  • Osmose water door membraaneiwitten naar darmepitheelcellen
  • Diffusie water oplosbare deeltjes (vitaminen)

Slide 39 - Slide

Diffusie
  • In vet oplosbare moleculen zoals glycerol en vetzuren

Slide 40 - Slide

Transport
  • Monosachariden, aminozuren, mineralen en in water oplosbare vitaminen via haarvaten naar poortader en vervolgens lever
  • Monoglyceriden, vetzuren en glycerol via lymfe systeem

Slide 41 - Slide

Vetten
  • In darmepitheelcellen triglyceriden gevormd omgeven door fosfolipiden en eiwitten - lipoproteinen (triglyceriden)
  • Via intercellulaire ruimte naar lymfevaten

Slide 42 - Slide

Dikke darm
  • Resorptie water, mineralen, vitaminen
  • Darmbacterien voor vertering en produceren van vitaminen
  • Darmperistaltiek
  • Ook resorptie in endeldarm
  • Blindedarm en appendix

Slide 43 - Slide

Slide 44 - Video

Slide 45 - Video

Slide 46 - Video

Slide 47 - Video

Basisstof 5
- Je kunt beargumenteren wat gezonde voeding is en wat de gezondheidsrisico’s zijn van ongezonde of van te veel voeding

Slide 48 - Slide

Slide 49 - Video

Slide 50 - Slide

Cholesterol
  • LDL: door lever aangemaakt, zet zich af tegen binnenwand bloedvaten, toename door verzadigde vetzuren
  • HDL: door lever aangemaakt, neemt LDL uit het bloed op, toename door onverzadigde vetzuren
  • cholesterol-HDL-ratio

Slide 51 - Slide

  • Voedingsstoffen, voedingsvezel
  • Mechanische en chemische vertering, verteringsorganen
  • Verteringsenzymen, hormonen, vertering van voedingsstoffen 
  • Darmvlokken, resorptie voedingsstoffen
  • Gezonde voeding

Slide 52 - Slide

Examentips:
(Verterings)enzymen:
- Als er -ase achter staat is het een enzym
- Als de temperatuur/pH verandert in de vraag, denk dan meteen aan een verandering in enzymwerking

Als er een vraag is over de opname van stoffen, denk aan het grote oppervlak van de darmen!

Slide 53 - Slide

Slide 54 - Video

Slide 55 - Link