2.1 in de tijd van burgers en stoommachines

• ges
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

In de tijd van burgers en stoommachines

rechtsstaat en democratie

Lesdoel

je kunt uiteggen:

-  hoe NL een autoritaire constitutionele monarchie werd

- hoe NL een parlementair stelsel kreeg en 

- welke politieke stromingen er ontstonden en 

-hoe NL algemeen kiesrecht kreeg 

Beste leerlingen,

11 vragen om te controleren of jullie hebben opgelet en jullie huiswerk gemaakt hebben

Wat gebeurde er in 1815?

1. België wordt onafhankelijk
2. Het Koninkrijk der Nederlanden ontstond
3. Duitsland werd een keizerrijk
4. De Franse Revolutie begint

Wat is een constitutionele monarchie?

1. Koninkrijk met een grondwet
2. Koninkrijk zonder grondwet
3. Land met een grondwet maar geen koning
4. Koninkrijk met een absolute koning

Koning Willem I had niet het recht om

1. ministers te ontslaan
2. parlementsleden te benoemen
3. misdadigers ter dood te veroordelen
4. alleen zelf de begroting van NL in te zien

Het parlement bestaat uit:

1. Ministers en staatssecretarissen
2. Ministers en koningen
3. Eerste en Tweede Kamer
4. Eerste Kamer en ministers

Door de grondwet van 1848 wordt Nederland nog geen volwaardige democratie omdat

1. alleen mensen met voldoende bezit mogen stemmen
2. alleen mensen die liberaal zijn mogen stemmen
3. alleen de koning bepaalde wie mocht stemmen
4. alleen mensen die in het parlement zaten mochten stemmen

Wie is deze man?

1. Willem I
2. Willem II
3. Thorbecke
4. Troelstra

Welk woord past het beste bij liberalisme?

1. Gelovigen
2. Gelijkheid
3. Vrijheid
4. Communisme

Wie werden de belangrijkste tegenstanders van de liberalen?

1. de confessionelen
2. de socialisten
3. de conservatieven
4. de communisten

waar maakten de confessionelen zich sterk voor?

1. schoolstrijd
2. vrouwenrechten
3. kiesrechtstrijd
4. sociale kwestie

Wie was de eerste vrouwelijke parlementariër?

1. Hedy d'Ancona
2. Marge Klompe
3. Corry Tenderloo
4. Suze Groeneweg

Wat wordt verstaan onder een autoritaire constitutionele monarchie?

Autoritaire constitutionele monarchie

• Hij werd gebruikt door de grote landen in Europa om een rol te spelen in een nieuw Europa nadat Napoleon werd verslagen. 
  

Want wat gebeurde er? 

• 1789: Franse Revolutie
  
• Tot 1813: Napoleon heerst over Europa
  
• 1813: Volkerenslag bij Leipzig: Napoleon verslagen. Veel Europese gebieden weer vrij, waaronder de Nederlanden. 

Restauratie: een Europees balans

Het Congres van Wenen (= Restauratie)

Na 1813 wilden de grootste Europese landen:

• Groot-Brittannië
  
• Oostenrijk
  
• Pruisen
  
• Rusland
  

Dat Frankrijk nooit meer de mogelijkheid zou krijgen om zo machtig te worden als onder Napoleon. Vooral de Britten wilden een ‘machtsevenwicht’: Geen enkel land op het Europese vasteland kon machtiger zijn dan een ander land.

Autoritaire constitutionele monarchie 

Maak vraag 2 op blz 44 

antwoord vraag 2 

Willem I

• Zoon stadhouder Willem V wordt koning van Nederland (inclusief België en Luxemburg): koning Willem I
• Eenheidsstaat blijft bestaan
• Grondwet blijft bestaan: constitutionele monarchie
• Parlement (Eerst en Tweede kamer) met leden die benoemd werden
• Ministers leggen verantwoording af aan de koning

Koning Willem I

1813-1840

Koninkrijk der Nederlanden

1815

Belgische Opstand 

1830

Uit ontvredenheid over bestuur koning Willem I komen de Belgen in Opstand en stichten een eigen staat

Hoe zag het bestuur van Nederland er uit 

tussen 1815-1848?

In 1848 was koning Willem II bereid om een deel van zijn macht in te leveren. Geef hiervoor een verklaring

Revolutiejaar 

1848

• Februari 1848: revoluties in Frankrijk, Oostenrijk, Duitsland, Italië, enz.
  
• De ‘erfgenamen van de Franse Revolutie’, de Liberalen, komen tot de conclusie: "Alles is weer hetzelfde als vóór de Franse Revolutie!"

• Overal zitten er weer koningen op de Europese tronen en ondanks 'een grondwet' is er maar weinig democratie.

De grondwet van 1848

Welke belangrijke veranderingen werden er doorgevoerd in de grondwetswijziging van Thorbecke? 

Hoe zag het bestuur 

van Nederland er 

vanaf 1848* uit?

*de meeste onderdelen zijn vandaag nog steeds geldig

Onder koning Willem I werd Nederland een constitutionele monarchie. Leg uit wat dit betekent

In 1848 was koning Willem II bereid om een deel van zijn macht in te leveren. Geef hiervoor een verklaring

Thorbecke maakte de koning onschendbaar en de minsters verantwoordelijk. Aan wie moesten de ministers nu verantwoording afleggen?

Censuskiesrecht. Alleen rijke mannen boven de 23 jaar mochten stemmen (zo’n 11% van de mannelijke bevolking van Nederland in die tijd). Dit kun je aan de bron zien doordat de man in pak (= liberaal) tegen de arme magere man (met versleten kleding en gaten in zijn schoenen) zegt dat het makkelijk is om stemrecht te verkrijgen; hij moet alleen wel belasting betalen.

Door de grondwet van Thorbecke kreeg Nederland een parlementair stelsel. Het parlement kreeg de hoogste (wetgevende) macht. Toch kan je niet zeggen dat Nederland een volledige democratie werd. Leg dit met behulp van de bron uit.

Waardoor kwam het socialisme op in 1890?

Huiswerk 

Doorlezen 2.2 en maken 2.1: vraag 6, 15 en 20