Hoofdstuk 3 Eerste Wereldoorlog

• Geschiedenis
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 3

Hoofdstuk 3 Eerste Wereldoorlog

Hoofdstuk 3 deel 1: 3.2 tot en met 3.4

De komende zes lessen gaan we het hebben over de Eerste Wereldoorlog (1914-1918). De toets gaat over paragraaf 3.2 tot en met 3.4 en telt twee keer mee. De toets is gepland op maandag 15 december.

Stel je voor: je leeft in Europa in 1910. Overal zie je soldaten, vlaggen en trots op het eigen land. Wat zou jij denken: komt er vrede of oorlog?

Les 1

Ik kan uitleggen welke politieke en militaire spanningen Europa instabiel maakten vóór 1914. 

Kernbegrippen: nationalisme, militarisme, bondgenootschappen, wapenwedloop.

Nationalisme en militarisme

• Nationalisme: trots op eigen land, cultuur en geschiedenis → vaak ten koste van andere landen.
• Militarisme: overtuiging dat militaire macht belangrijk is voor nationale trots en veiligheid.
  
• Legers werden groter, wapens moderner → landen bereiden zich voor op oorlog.

Actualiteit: Denk aan hoe landen vandaag de dag hun defensie versterken (bijv. NAVO-uitgaven).

Weetje: In Duitsland werd zelfs speelgoed gemaakt om kinderen te laten oefenen met soldaatje spelen.

Afbeelding: Propagandaposter uit 1915 met trotse kinderen en nationale symbolen.

Bondgenootschappen en wapenwedloop

• Europese landen sloten bondgenootschappen: Triple Entente (VK, Frankrijk, Rusland) vs. Triple Alliantie (Duitsland, Oostenrijk-Hongarije, Italië).
• Wapenwedloop: landen proberen elkaar te overtreffen in militaire kracht en wapens.
• Spanningen namen toe: elk conflict kon uitgroeien tot een grote oorlog.

Actualiteit: Denk aan spanningen tussen NAVO en Rusland.

Afbeelding: Kaart van Europa met bondgenootschappen vóór WOI.

Europa op scherp vóór 1914

• Koloniale conflicten, nationalistische opstanden en rivaliteit tussen grootmachten.
• De moord op Franz Ferdinand in 1914 was de vonk in het kruitvat.
• Door bondgenootschappen werd een lokaal conflict een wereldoorlog, met ook gevechten in de koloniën en soldaten uit de koloniën van Europese landen.

Weetje: Sommige politici dachten dat de oorlog ‘voor kerst’ voorbij zou zijn.

Afbeelding: Krantenkop uit juni 1914 over de moord op Franz Ferdinand.

Oorzaken van WOI

nationalisme

Bondgenootschappen

Wapenwedloop

Militarisme

Modern-imperialisme

Aanslag op Frans Ferdinand

Tijdens de Eerste Wereldoorlog vochten de Centralen en de Geallieerden tegen elkaar.

Welke landen hoorden toen bij welk bondgenootschap?

Sleep de bondgenoten naar de juiste plek.

Geallieerden

Centralen

§1.2 onderwerp: bondgenootschappen WOI

§1.2 

bondgenootschappen WOI

Geallieerden

Geallieerden

Geallieerden

Centralen

Centralen

Centralen

Oorzaken WOI

Aanleiding WOI

Moord op Franz Ferdinand

Nationalisme

Frans-Duitse 

Oorlog

Modern imperialisme

Militarisme

Bondgenootschappen

Waarom wilden de Fransen na 1871 revanche op de Duitsers?

Zelfstandig werken

 Opdrachtinstructie

Open Tijd voor Geschiedenis via ItsLearning of direct via de website.

Ga naar paragraaf 3.2.

Maak de volgende opdrachten: 1, 2, 3 en 5.

Eerder klaar?

Zet in je schrift een tijdlijn neer van de belangrijkste gebeurtenissen tussen 1871 en 1914.

Gedragsregels tijdens het werken

Je werkt zelfstandig en in stilte.

Overleg is niet toegestaan.

Muziek mag, mits op een normaal volume en via oortjes/koptelefoon.

Start ticket

1. Meerkeuzevraag:

Wat was géén oorzaak van spanningen vóór 1914?

A. Nationalisme

B. Wapenwedloop

C. Economische samenwerking

D. Bondgenootschappen

2. Open vraag:

Leg uit waarom bondgenootschappen de kans op een grote oorlog vergrootten.

3. Open vraag:

Wat is het verband tussen nationalisme en militarisme?

Verleden ↔ heden:

Kun je een voorbeeld noemen van een hedendaagse situatie waarin bondgenootschappen een rol spelen bij internationale spanningen?

Antwoordmodel

1. C. Economische samenwerking

2. Bondgenootschappen zorgden ervoor dat meerdere landen betrokken raakten bij een conflict tussen twee landen.

3. Nationalisme leidt tot trots op het leger → militarisme versterkt nationalistische gevoelens.

4. Bijvoorbeeld: NAVO en de spanningen rond Oekraïne.

Waarom denk je dat bondgenootschappen zowel veiligheid als gevaar kunnen opleveren? Leg uit met een voorbeeld.

Les 2

Leerdoel: Ik kan beschrijven hoe het systeem van bondgenootschappen en koloniale rivaliteit leidde tot een explosieve situatie. 

Kernbegrippen: Triple Alliantie, Triple Entente, imperialisme, Balkan.

Bondgenootschappen en spanningen

• Triple Alliantie (1882): Duitsland, Oostenrijk-Hongarije, Italië
• Triple Entente (1907): Frankrijk, Groot-Brittannië, Rusland
• Doel: elkaar beschermen bij aanval, maar dit zorgde voor blokvorming en wantrouwen.
• Gevolg: een klein conflict kon snel escaleren tot een grote oorlog, omdat bondgenoten verplicht waren elkaar te steunen.
• Actualiteit: NAVO en EU als moderne bondgenootschappen
• Weetje: Italië vocht uiteindelijk tegen Duitsland, ondanks lidmaatschap Triple Alliantie
• Afbeelding: Kaart van Europa met bondgenootschappen in en rond WOI

Koloniale rivaliteit en imperialisme

• Europese landen streden om koloniën in Afrika en Azië. Dit heet imperialisme.
• Groot-Brittannië en Frankrijk hadden veel koloniën, Duitsland wilde ook een ‘plaats in de zon’.
• Deze rivaliteit zorgde voor wantrouwen en spanningen tussen grootmachten.
• Europese leiders inclusief Duitsland verdelen Afrika tijdens de Conferentie van Berlijn 1884-1885
• De Fashoda-crisis (1898) over het bezit van grote delen van Afrika bracht Frankrijk en Groot-Brittannië bijna in oorlog

Afbeelding: de verdeling van Afrika in 1880 en in 1913, vlak voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog.

De Balkan als ‘kruitvat’

• De Balkan was instabiel door nationalisme en etnische spanningen tussen volkeren met verschillende religies en achtergrond.
• Servië wilde een groot Slavisch rijk, gesteund door Rusland.
• Oostenrijk-Hongarije wilde juist invloed behouden in de regio.
• Moord op Franz Ferdinand (1914) door Bosnische Serviër Gavrilo Princip directe aanleiding WOI.
• Actualiteit: Spanningen in de Balkan bestaan nog steeds, zoals in Kosovo en Bosnië.
• Afbeelding: Foto van Gavrilo Princip nadat hij is opgepakt na de aanslag.

Zelfstandig werken

 Opdrachtinstructie

Open Tijd voor Geschiedenis via ItsLearning of direct via de website.

Ga naar paragraaf 3.2.

Maak de volgende opdrachten: 6, 11, 12, 14

Eerder klaar?

Zet in je schrift een tijdlijn neer van de belangrijkste gebeurtenissen tussen 1871 en 1914 of maak opdracht 16.

Gedragsregels tijdens het werken

• Je werkt zelfstandig en in stilte.
• Overleg is niet toegestaan.
• Muziek mag, mits op een normaal volume en via oortjes/koptelefoon.

Bekijk de kaart van Europa in 1914. Welke bondgenootschappen zie je en waarom denk je dat deze kaart een ‘explosieve situatie’ laat zien?

Koppel elke afbeelding aan een van de oorzaken van de Eerste Wereldoorlog.

militarisme

modern imperialisme

nationalisme

bondgenoot-

schappen

Duitsland

Engeland

Oostenrijk-Hongarije

Frankrijk

Rusland

Weltpolitik

Sterkste vloot

Uitbreiden op de Balkan

Revanche

Steunt Slavische volken Balkan

Pact met Duitsland

Europa 1914

Duitsland

Oostenrijk- Hongarije

Rusland

Frankrijk

Groot-Brittannië

keizer Wilhelm II

streeft naar koloniaal rijk

democratie & republiek

monarchie & democratisch

Tsaar Nicolaas II

veelvolkerenstaat

veelvolkerenstaat

wil revanche voor 1871

wil grootste marine blijven

wil macht op Balkan uitbreiden

Exit ticket

1. Meerkeuze:

Welke landen vormden de Triple Entente?

a) Duitsland, Oostenrijk-Hongarije, Italië

b) Frankrijk, Groot-Brittannië, Rusland

c) Duitsland, Groot-Brittannië, Rusland

2. Open vraag:

Leg uit waarom koloniale rivaliteit bijdroeg aan spanningen in Europa rond 1900.

3. Open vraag:

Waarom werd de Balkan het ‘kruitvat van Europa’ genoemd?

4. Verbinding verleden-heden:

Kun je een voorbeeld noemen van een moderne situatie waarin bondgenootschappen een conflict kunnen vergroten?

Antwoordmodel

1: b

2: Koloniale rivaliteit zorgde voor wantrouwen en concurrentie om macht en grondstoffen.

3: Veel nationalisme en tegengestelde belangen van grootmachten.

4: Voorbeeld: NAVO en Rusland in Oekraïne-conflict.

Stel je voor: je zit maanden in een modderige loopgraaf. Wat zou voor jou het moeilijkst zijn: angst, verveling of gebrek aan hygiëne? Leg uit waarom.

Les 3

Leerdoel: Ik kan uitleggen waarom de oorlog vastliep in loopgraven en hoe soldaten leefden aan het front. 

Kernbegrippen: loopgravenoorlog, patstelling, propaganda, soldatenleven.

Waarom een loopgravenoorlog?

• Schlieffenplan: Duitse strategie om Frankrijk snel te verslaan via België, daarna Rusland, om tweefrontenoorlog te voorkomen.
• Plan mislukte door sterke Franse tegenstand en Britse hulp → snelle overwinning bleef uit.
• Gevolg: beide partijen groeven zich in → patstelling.
• Loopgraven boden bescherming tegen moderne wapens zoals mitrailleurs en artillerie.

Actualiteit: Ook in Oekraïne zien we statische fronten en loopgraven door sterke verdediging.

Weetje: Het Schlieffenplan was zo gedetailleerd dat zelfs treintijden waren vastgelegd. Troepen moesten zich vooral per trein verplaatsen naar het front.

Afbeelding: Kaart van Schlieffenplan en Westelijk Front.

Leven in de loopgraven

• Soldaten leefden in modder, kou en tussen ratten en luizen.
• Voedsel was schaars en eentonig; hygiëne slecht.
• Psychische druk: angst voor beschietingen, verveling, heimwee.
• Propaganda hield moraal hoog: vijand werd gedemoniseerd, eigen strijd verheerlijkt.

Actualiteit: Psychische gevolgen van oorlog zijn nog steeds groot (PTSS bij veteranen).

Weetje: Er waren speciale ‘kerstbestanden’ waarin soldaten samen voetbalden, maar alleen in 1914.

Afbeelding: Foto van soldaten die voetballen.

Gevolgen en betekenis

• Loopgravenoorlog leidde tot miljoenen doden zonder grote terreinwinst.
• Nieuwe wapens (gas, tanks) probeerden patstelling te doorbreken.
• Propaganda beïnvloedde thuisfront en beeldvorming.
• Verband met Friesland: Friese soldaten vochten niet mee, maar Friesland kende wel mobilisatie en opvang van Belgische vluchtelingen.
• Filmtip: 1917 (2019) – realistische weergave van loopgravenleven.
• Afbeelding: Propagandaposter uit WOI.

Zelfstandig werken

 Opdrachtinstructie

Open Tijd voor Geschiedenis via ItsLearning of direct via de website.

Ga naar paragraaf 3.3.

Maak de volgende opdrachten: 5, 7, 8

Eerder klaar?

Zet in je schrift een tijdlijn neer van de belangrijkste gebeurtenissen tussen 1914 en 1918 of maak opdracht 2A.

Gedragsregels tijdens het werken

• Je werkt zelfstandig en in stilte.
• Overleg is niet toegestaan.
• Muziek mag, mits op een normaal volume en via oortjes/koptelefoon.

Start ticket

1. Meerkeuze: Waarom ontstond een patstelling in WOI?

A. Omdat beide partijen geen wapens hadden

B. Omdat loopgraven bescherming boden tegen moderne wapens

C. Omdat soldaten niet wilden vechten

D. Omdat propaganda de strijd stopte

2. Open vraag: Noem twee kenmerken van het leven in een loopgraaf.

3. Open vraag: Hoe probeerden landen het moreel van soldaten en burgers hoog te houden?

4. Verbinding verleden-heden: Kun je een voorbeeld noemen van een moderne oorlog waarin propaganda een rol speelt?

Antwoordmodel

Exit Ticket:

1. B

2. Modder, kou, ratten, luizen, slechte hygiëne, angst, verveling.

3. Door propaganda: posters, kranten, vijand demoniseren, eigen helden verheerlijken.

4. Voorbeeld: Oekraïne-oorlog, sociale media-campagnes, staatspropaganda.

Waarom was propaganda zo belangrijk tijdens de loopgravenoorlog?

Stel je voor dat je soldaat bent in 1916. Wat zou je het meest angstaanjagend vinden: mitrailleur, gifgas of artillerie? Leg uit waarom.

Les 4

Ik kan beschrijven welke nieuwe wapens en tactieken werden ingezet en wat hun gevolgen waren.

Kernbegrippen: mitrailleur, gifgas, tanks, artillerie.

Nieuwe wapens in WOI

• Mitrailleur: schoot honderden kogels per minuut, maakte loopgraven noodzakelijk.
• Artillerie: zware kanonnen veroorzaakten enorme verwoesting en psychologische schade.
• Gifgas: chloorgas en mosterdgas, leidde tot blindheid en verstikking.

Afbeelding: foto van een mitrailleur in een loopgraaf, en soldaten met een gasmasker.

Actualiteit: Chemische wapens zijn nog steeds verboden, maar werden recent gebruikt in Syrië.

Weetje: Soldaten kregen urine-doordrenkte doeken als eerste bescherming tegen gifgas.

Tanks en tactieken

• Tanks: geïntroduceerd in 1916, bedoeld om loopgraven te doorbreken.
• Nieuwe tactiek: loopgravenoorlog, fronten bewogen nauwelijks.
• Gevolg: enorme aantallen slachtoffers, weinig terreinwinst.

Afbeelding: Britse tank bij de Slag aan de Somme.

Filmtip: They Shall Not Grow Old (2017)

Gevolgen van deze wapens

• Massale verliezen: miljoenen doden door mitrailleurs en artillerie.
• Psychologische impact: shellshock bij soldaten.
• Internationale regels: na WOI verboden gifgas in oorlogsvoering.

Afbeelding: slagveld na artilleriebeschieting.

Actualiteit: Discussie over drones en autonome wapens lijkt op debat na WOI.

Feit: Eerste gasaanval in 1915 bij Ieper, België.

Leg uit waarom tanks niet direct het einde van de loopgravenoorlog betekenden.

Leg uit waarom gifgas in WOI als een ‘psychologisch wapen’ werd gezien en niet alleen als een fysiek vernietigingsmiddel.

Start ticket

1. Meerkeuze: Welk wapen werd het meest gebruikt in WOI?

A: Tank

B: Gifgas

C: Mitrailleur

D: Vliegtuig

2. Open vraag: Waarom maakten mitrailleurs loopgraven noodzakelijk?

3. Open vraag: Noem één gevolg van het gebruik van gifgas.

4. Verbinding verleden-heden: Welke moderne wapens roepen vergelijkbare ethische vragen op als gifgas toen?

Antwoordmodel

1. Antwoord: C: Mitrailleur.

2. Mitrailleurs maakten open veldslagen onmogelijk, soldaten moesten zich ingraven.

3. Blindheid, verstikking, langdurige pijn, psychologische trauma’s.

4. Drones en autonome wapens, chemische en biologische wapens.

Bron: Fragment uit een brief van een Duitse soldaat (1915): "We stormden vooruit, maar het was zinloos.
De mitrailleurs ratelden onafgebroken. Mannen vielen als gras onder de zeis. Niemand kon doorbreken."

Vraag:
Leg uit hoe deze bron laat zien dat de mitrailleur het karakter van de oorlog veranderde. Gebruik minimaal twee elementen uit de bron in je antwoord.

Les 5

Leerdoel: Ik kan uitleggen hoe de Russische Revolutie en Amerikaanse deelname het verloop van de oorlog beïnvloedden. Kernbegrippen: Russische Revolutie, Brest-Litovsk, Amerikaanse troepen, Wilson.

 Russische Revolutie (1917)

• Rusland had enorme verliezen en weinig voedsel, wat leidde tot onrust.
• Februari 1917: Tsaar Nicolaas II treedt af, voorlopige regering wil oorlog voortzetten.
• Oktober 1917: Bolsjewieken grijpen de macht, sluiten vrede met Duitsland (Vrede van Brest-Litovsk, 1918).
• Gevolg: Duitsland kan troepen van Oostfront naar Westfront verplaatsen.

Actualiteit: Denk aan hoe oorlogen vandaag ook politieke systemen onder druk zetten (bijv. Oekraïne).

Weetje: Lenin reisde in een verzegelde trein door Duitsland om revolutie te starten. Daarover zo meer.

Afbeelding: kaart van Oost- en Westfront in 1917.

www.vrt.be

Amerikaanse deelname (1917)

• VS was neutraal, maar leverde wapens en geld aan Geallieerden.
• Duitse onbeperkte duikbootoorlog en Zimmermann-telegram overtuigen VS om mee te doen.
• April 1917: VS verklaart oorlog aan Duitsland.
• Gevolg: Extra troepen en middelen voor Geallieerden, morele boost.

Actualiteit: Vergelijk met NAVO-steun aan Oekraïne nu.

Afbeelding: Amerikaanse troepen die aankomen in Frankrijk.

Gevolgen voor het verloop van WOI

• Rusland valt weg → Duitsland krijgt hoop op overwinning.
• Voorjaarsoffensief van de Duitsers mislukt.
• Duitsers oorlogsmoe, protesten in eigen land.
• Amerikaanse deelname → Keerpunt, Geallieerden winnen in 1918.
• Wapenstilstand 11 november 1918.

Afbeelding: Kaart van Europa 1918 met fronten aan het einde van WOI

Hoe zouden WOI en de wereldgeschiedenis anders zijn verlopen als de VS niet had meegedaan?

Zelfstandig werken

 Opdrachtinstructie

Open Tijd voor Geschiedenis via ItsLearning of direct via de website.

Ga naar paragraaf 3.4.

Maak de volgende opdrachten: 1, 2 (de video kijken hoeft niet!), 3, 4

Eerder klaar?

Zet in je schrift een tijdlijn neer van de belangrijkste gebeurtenissen van 1917 en 1918.

Gedragsregels tijdens het werken

• Je werkt zelfstandig en in stilte.
• Overleg is niet toegestaan.
• Muziek mag, mits op een normaal volume en via oortjes/koptelefoon.

Start ticket

1. Meerkeuze:

Welke gebeurtenis zorgde ervoor dat Duitsland troepen kon verplaatsen naar het Westfront?

A. Amerikaanse deelname

B. Russische Revolutie

C. Zimmermann-telegram

D. Wapenstilstand

2. Open vraag:

Leg uit waarom Amerikaanse deelname een keerpunt was in WOI.

3. Open vraag:

Wat was de Vrede van Brest-Litovsk en waarom was die belangrijk?

4. Verbinding verleden-heden:

Kun je een voorbeeld noemen van een recente oorlog waarbij buitenlandse steun een keerpunt was?

Antwoordmodel

1. B

2. Omdat de VS extra troepen en middelen bracht, waardoor de Geallieerden sterker werden.

3. Vrede tussen Rusland en Duitsland in 1918, waardoor Duitsland troepen kon verplaatsen.

4. Voorbeeld: Oekraïne krijgt steun van NAVO-landen, wat invloed heeft op het verloop van de oorlog.

Waarom denk je dat Duitsland in 1918 bereid was om een wapenstilstand te tekenen?
(Geef minimaal 2 redenen.)

Les 6

Leerdoel: Ik kan beschrijven hoe en waarom de oorlog eindigde en welke gevolgen dit had voor Europa. Kernbegrippen: wapenstilstand, Verdrag van Versailles, herstelbetalingen, nieuwe grenzen.

Hoe eindigde de oorlog?

• Wapenstilstand: 11 november 1918, Duitsland vraagt om vrede door uitputting en interne onrust.    Redenen voor einde:

1. Amerikaanse troepen versterken de geallieerden.
2. Economische en sociale crisis in Duitsland.
3. Oorlogsmoeheid in Europa.

Actualiteit: Wapenstilstanddag (Remembrance day) wordt nog steeds herdacht in veel landen (bijv. Engeland).

Weetje: De laatste soldaat stierf 1 minuut voor de wapenstilstand inging.

Afbeelding: Foto van ondertekening wapenstilstand in treinwagon van Compiègne.

historiek.net

Het Verdrag van Versailles (1919)

Belangrijkste bepalingen:

1. Duitsland erkent schuld en betaalt herstelbetalingen.
2. Leger sterk beperkt.
3. Gebieden afgestaan (Elzas-Lotharingen, Polen krijgt corridor (toegang) tot Oostzee).

Gevolgen:

• Politieke instabiliteit in Duitsland.
• Opkomst van wraakgevoelens → voedingsbodem voor WOII.
• De onderhandelingen duurden 6 maanden, Duitsland mocht niet meepraten.

Actualiteit: Discussie over strenge vredesvoorwaarden zie je ook bij moderne conflicten.

Afbeelding: Kaart van Europa na 1919.

Nieuwe grenzen en gevolgen voor Europa

• Nieuwe landen: Oostenrijk-Hongarije valt uiteen, Polen, Tsjecho-Slowakije, Joegoslavië ontstaan.
• Economische gevolgen: Economische crisis in Duitsland door herstelbetalingen.
• Sociale gevolgen: Miljoenen doden, trauma’s, vluchtelingen.

Afbeelding: Propagandaposter over herstelbetalingen.

duitslandinstituut.nl

Sommige historici zeggen dat het Verdrag van Versailles niet alleen een vredesverdrag was, maar ook een ‘tijdelijke wapenstilstand’. Leg uit waarom deze uitspraak klopt of niet klopt, en gebruik daarbij minimaal twee argumenten uit de bepalingen van het verdrag. Kies er vervolgens voor om:
A. Twee gevolgen van de bepalingen te noemen of B. een verband te leggen met de opkomst van Hitler.

Zelfstandig werken

 Opdrachtinstructie

Open Tijd voor Geschiedenis via ItsLearning of direct via de website.

Ga naar paragraaf 3.4.

Maak de volgende opdrachten: 5, 6, 7

Eerder klaar?

Maak opdracht 9 of zet in je schrift een tijdlijn neer van de belangrijkste gebeurtenissen van 1917 en 1918.

Gedragsregels tijdens het werken

• Je werkt zelfstandig en in stilte.
• Overleg is niet toegestaan.
• Muziek mag, mits op een normaal volume en via oortjes/koptelefoon.

Start ticket

1. Meerkeuze:

Welke bepaling stond in het Verdrag van Versailles?

A. Duitsland mocht zijn leger uitbreiden

B. Duitsland moest herstelbetalingen doen

C. Duitsland kreeg Elzas-Lotharingen terug

D. Duitsland mocht meepraten bij onderhandelingen

2. Open vraag:

Noem twee gevolgen van het Verdrag van Versailles voor Europa.

3. Open vraag:

Leg uit waarom het Verdrag van Versailles later werd gezien als een oorzaak van WOII.

4. Verbinding verleden-heden:

Kun je een voorbeeld noemen van een modern conflict waarbij vredesvoorwaarden discussie oproepen?

Antwoordmodel

1. B

2. Politieke instabiliteit, nieuwe grenzen, economische crisis.

3. Strenge voorwaarden → wraakgevoelens → opkomst Hitler.

4. Voorbeeld: vredesonderhandelingen na oorlog in Irak

Leg in één zin uit wat deze begrippen betekenen:
Nationalisme
Militarisme
Bondgenootschappen
Wapenwedloop

Tijdens de Eerste Wereldoorlog vochten de Centralen en de Geallieerden tegen elkaar.

Welke landen hoorden toen bij welk bondgenootschap?

Sleep de bondgenoten naar de juiste plek.

Geallieerden

Geallieerden

Geallieerden

Centralen

Centralen

Centralen

Oorzaken

Aanleiding

Gevolg

Imperialisme

Eerste Wereldoorlog

Nationalisme

Wapenwedloop

Moord op Franz Ferdinand

Bondgenootschappen

Militarisme

Frans-Duitse rivaliteit

Koppel de juiste oorzaak-gevolg-relatie aan het juiste begrip:
1. Nationalisme, 2. Militarisme, 3. Imperialisme, 4. Wapenwedloop

A. Wedstrijd om sterkste leger → meer wapens
B. Trots op eigen land → vijandigheid tegenover anderen
C. Steeds meer wapens → angst en spanning
D. Strijd om kolonies → rivaliteit

Wat is een patstelling?

1. Beide partijen winnen terrein
2. Geen van beide partijen komt vooruit
3. Wapenstilstand
4. Een loopgraaf

Welk wapen veroorzaakte vooral psychologische angst?

1. Gifgas
2. Tank
3. Artillerie
4. Loopgraaf

Waarom was propaganda belangrijk?

1. Om soldaten te motiveren
2. Om wapens te testen
3. Om bondgenootschappen te sluiten
4. Om de tactiek te bepalen

Zet in de juiste volgorde:
1. Wapenstilstand
2. Russische Revolutie
3. Verdrag van Versailles
4. Amerikaanse deelname

Welke kenmerken passen bij een loopgravenoorlog?

Bron: loopgraven

Kenmerken loopgravenoorlog

Zig-zag lijn

Rechte lijn

Prikkeldraad in de loopgraaf

Prikkeldraad voor de loopgraaf

Ondergrondse bunkers

Tenten achter frontlinie

Zet in de juiste volgorde...

Moord op Franz Ferdinand

Duitsland verklaart de oorlog aan Rusland

Von Schlieffen-plan wordt uitgevoerd

Soldaten graven zich in, in loopgraven

Bond-genootschap Duitsland en Oostenrijk-Hongarije

Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde van vroeger naar later.

De oorlog is voorbij: 

op 11 november 1918

Kroonprins Frans-Ferdinand wordt vermoord door Gavrilo Princip.

Rusland sluit een wapenstilstand met Duitsland.

De Verenigde Staten gaan meedoen met de oorlog.

De Eerste Wereldoorlog begint.

Loopgraven

Verdrag van Versailles

Militarisme 

Wapenwedloop

 Welke zinnen horen bij de vrede tussen Duitsland en Rusland? En welke bij het Verdrag van Versailles?

Vrede Rusland - Duitsland

Verdrag van Versailles

Herstelbetalingen

Duitsland moet veel grondgebied afstaan

Duitsland is blij met het vredesverdrag.

Duitsland krijgt er grote stukken land bij

Demilitarisatie van Duitsland in het grensgebied met Frankrijk.

Leg met behulp van drie voorbeelden uit de bron
uit of de Amerikaanse minister begrip heeft voor
de revanchegedachte die in Duitsland na het
Verdrag van Versailles opkomt.

In de poster is een mening te herkennen over het Verdrag van Versailles.
 Welke mening wordt bedoeld? Verklaar je antwoord met behulp van de
bron.
Doe het zo:
De mening is: …
De mening is te herkennen aan: …

Verdrag van Versailles en Hitler's partij. Wat zou de tekenaar bedoelen met deze spotprent?

Noem twee gevolgen van het Verdrag van Versailles voor Duitsland

Drie oorzaken voor WOI

Zelfstandig werken

Werk zelfstandig aan de opdrachten die je hebt gekregen. 

Dit zijn 1, 2 en 3 van 3.2 

Overleggen met anderen is niet toegestaan.

Muziek mag, als het je helpt concentreren, maar zorg dat het je niet afleidt. Je werkt verder in stilte.

Als je klaar bent, ga je verder met de opgave op de leerdoelenkaart.

Tijdslimiet: Je hebt 15 minuten, let goed op de timer.

Het Duitse Keizerrijk wordt uitgeroepen

Bismarck wordt ontslagen door keizer Wilhelm II

De vlootwet wordt afgekondigd

Bismarck organiseert de Conferentie van Berlijn

Wilhelm II wordt keizer van Duitsland

Gebruik de zes begrippen(A-F)

Welke begrippen waren oorzaken van de Eerste Wereldoorlog?

Sleep de begrippen naar het vak rechts 

Oorzaken WO1

Front

Nationalisme

Neutraal

Bondgenoot-schappen

Militarisme

Loopgraven

Leg uit, met behulp van de bron, hoe het Modern Imperialisme spanningen veroorzaakte in Europa voor de Eerste Wereldoorlog.

Oorzaken WOI

Aanleiding WOI

Moord op Franz Ferdinand

Nationalisme

Frans-Duitse Oorlog

Modern imperialisme

Militarisme

Bondgenootschappen

Zelfstandig werken

Werk zelfstandig aan de opdrachten die je hebt gekregen. 

Dit zijn 1 en 2 van 3.3.

Overleggen met anderen is niet toegestaan.

Muziek mag, als het je helpt concentreren, maar zorg dat het je niet afleidt. Je werkt verder in stilte.

Als je klaar bent, ga je verder met de opgave op de leerdoelenkaart.

Tijdslimiet: Je hebt 10 minuten, let goed op de timer.

Zelfstandig werken

Werk zelfstandig aan de opdrachten die je hebt gekregen. 

Dit zijn 1 en 2 van 3.3.

Overleggen met anderen is niet toegestaan.

Muziek mag, als het je helpt concentreren, maar zorg dat het je niet afleidt. Je werkt verder in stilte.

Als je klaar bent, ga je verder met de opgave op de leerdoelenkaart.

Tijdslimiet: Je hebt 10 minuten, let goed op de timer.

Gebruik de bron.
De Eerste Wereldoorlog brak uit naar aanleiding van de moord op Franz Ferdinand, maar had ook vele onderliggende oorzaken.
Ontleen aan de bron twee van zulke onderliggende oorzaken.

De postzegel is uitgebracht ter herdenking van een aanslag.
- Welke aanslag wordt met deze postzegel herdacht?
- En bij welk bondgenootschap hoort het land dat de gebeurtenis
herdenkt?
Doe het zo:
aanslag: …
bondgenootschap: …

• aanslag: de moord op Frans-Ferdinand/de troonopvolger van

Oostenrijk-Hongarije 1

• bondgenootschap: de Centralen 1

2014, tijdvak 2, vraag 10 (bron 7)

Welke gebeurtenis was de aanleiding voor de situatie die in de bron
wordt beschreven?

2021, tijdvak 3, vraag 4 (bron 1)

Noem drie kenmerken uit de video over de loopgraven

Bekijk de bron. Dit is een foto van Australische soldaten, gemaakt door de Australische oorlogsfotograaf Frank Hurley, in 1917 bij Ieper.

De foto laat twee elementen zien die kenmerkend zijn voor de Eerste Wereldoorlog. Noem die twee elementen en leg bij elk element uit waarom deze zo typerend zijn voor de Eerste Wereldoorlog. 

Zelfstandig werken

Werk zelfstandig aan de opdrachten die je hebt gekregen. 

Dit zijn 5 en 7 van 3.3.

Overleggen met anderen is niet toegestaan.

Muziek mag, als het je helpt concentreren, maar zorg dat het je niet afleidt. Je werkt verder in stilte.

Als je klaar bent, ga je verder met de opgave op de leerdoelenkaart.

Tijdslimiet: Je hebt 10 minuten, let goed op de timer.

Noem drie kenmerken uit de video over de loopgraven

Hieronder staan vijf gebeurtenissen die te maken hebben met de Eerste Wereldoorlog.

Sleep deze gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar later. 

Slag bij de Somme 

Kroonprins Frans Ferdinand werd in Sarajevo vermoord.

Duitsland verklaarde de oorlog aan Frankrijk.

De wapenstilstand tussen Duitsland en Frankrijk werd getekend.

In Rusland brak de revolutie uit.

Rusland uit, VS in de oorlog

Von Schlieffenplan mislukt

Franz Ferdinand vermoord

Verdrag van Versailles

Frans-Duitse Oorlog 

Slag om de Somme

Begin WO1

Einde WO1

Zelfstandig werken

Werk zelfstandig aan de opdrachten die je hebt gekregen. 

Dit zijn 1 en 2 van 3.4.

Overleggen met anderen is niet toegestaan.

Muziek mag, als het je helpt concentreren, maar zorg dat het je niet afleidt. Je werkt verder in stilte.

Als je klaar bent, ga je verder met de opgave op de leerdoelenkaart.

Tijdslimiet: Je hebt 10 minuten, let goed op de timer.

Zet in Chronologische volgorde.

Vrede van Versailles

Westfront wordt loopgraafoorlog.

Vrede Rusland en Duitsland

De

Lusitania zinkt

Zimmermanntelegram

Amerika doet mee aan WO I

Start 

WO I

Moord Frans- Ferdiand

Zelfstandig werken

Werk zelfstandig aan de opdrachten die je hebt gekregen. 

Dit zijn 3, 4, 5 van 3.4.

Overleggen met anderen is niet toegestaan.

Muziek mag, als het je helpt concentreren, maar zorg dat het je niet afleidt. Je werkt verder in stilte.

Als je klaar bent, ga je verder met de opgave op de leerdoelenkaart.

Tijdslimiet: Je hebt 10 minuten, let goed op de timer.

Uit deze bronnen blijkt dat de opvatting van veel Duitsers over de Eerste Wereldoorlog veranderde tussen 1914 en 1917.

Geef aan:
- welke opvatting je kunt afleiden uit bron 4 en
- welke opvatting je kunt afleiden uit bron 5 en
- welke verklaring er is voor deze verandering van opvatting

1

2

3

4

5

6

Vrede van Versailles

De VS doet mee aan WOI

Duitse Keizerrijk wordt uitgeroepen in Versailles

Moordaanslag Franz Ferdinand

Wapenstilstand WOI

Duitsland in oorlog met Rusland

oorzaak

gevolg

De Volkenbond is een [...] van het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog.

Een [...] van de enorme herstelbetalingen voor Duitsland is het ondertekenen van de Vrede van Versailles. 

In de Vrede van Versailles staat dat Duitsland wordt demillitariseerd.

Een [...] van de verplichte demilitarisatie van Duitsland is het vernietigen van alle Duitse oorlogsschepen. 

Duitsland verliest de oorlog. Een [...] is het verlies van de provincie Elzas-Lotharingen + alle kolonies.