Pixel Pioneers (voorbereidende les)

• Kunst
• Kunstzinnige oriëntatie
• +5
• Basisschool
• Middelbare school
• MBO
• vmbo k, g, t, mavo, havo, vwo
• Groep 7,8
• Leerjaar 1-6

Introduction

Deze les is ter voorbereiding van jullie bezoek aan de tentoonstelling 'Pixel Pioneers' in het Depot van Museum Boijmans Van Beuningen (25 april t/m 13 september 2026).

Instructions

Deze voorbereidende les duurt ongeveer 20-30 minuten. De instructies voor de docent staan in de notities.

Mocht er weinig tijd zijn, kun je ervoor kiezen om alleen de algemene inleidende depot video te laten zien (slide 2, duur: 3 minuten).

Depotontdekkingsreis

Voorbereidende les Pixel Pioneers

 Depot tentoonstellingsbezoek

Vertel de leerlingen/studenten dat jullie binnenkort naar het Depot van Museum Boijmans Van Beuningen gaan om de tentoonstelling Pixel Pioneers te bezoeken. Het Depot is hier op de foto te zien.
- Wie heeft het al eens gezien?
- Ben je ook naar binnen geweest? Wat heb je allemaal gezien?

Het programma dat we gaan volgen heet 'Pixel Pioneers' en gaat over digitale kunst. Ter voorbereiding op het bezoek duiken we al een beetje in het onderwerp.

We bekijken nu eerst een korte video over het Depot, zodat jullie alvast een beetje weten wat jullie kunnen verwachten.

vraag

Waar denk jij aan bij de titel Pixel Pioneers?

We bezoeken in het Depot de tentoonstelling

We bezoeken binnenkort het Depot van Museum Boijmans Van Beuningen voor de tentoonstelling Pixel Pioneers.

Waar denk jij aan bij de titel Pixel Pioneers? (Wat is een pixel? Wat is een pionier?)

De tentoonstelling Pixel Pioneers is volledig gewijd aan digitale kunst.

Vraag

Wat is het verschil tussen traditionele beeldende kunst & digitale kunst?

Vraag: Wat is het verschil tussen traditionele beeldende kunst & digitale kunst?

Allereerst: wat wordt eigenlijk bedoeld met traditionele beeldende kunst? Denk aan disciplines zoals schilderkunst, beeldhouwkunst en tekenkunst. Deze kunstvormen worden meestal gemaakt met fysieke materialen: verf, houtskool, steen, klei, doek of papier. Het kunstwerk bestaat vaak als één origineel object op een specifieke plek.

Digitale kunst ontstaat met behulp van digitale technologie, zoals computers, tablets, software of kunstmatige intelligentie. Een digitaal kunstwerk kan bestaan uit een afbeelding, animatie, video, interactieve installatie of zelfs een online ervaring.

Belangrijke verschillen tussen traditionele beeldende kunst en digitale kunst zijn:
- materiaal en techniek
- originaliteit en reproductie
- proces van maken
- presentatie
- interactiviteit

Tegelijkertijd zijn er ook overeenkomsten. Beide kunstvormen draaien om creativiteit, verbeelding, expressie en het overbrengen van ideeën of emoties. Bovendien vervagen de grenzen steeds meer: veel hedendaagse kunstenaars combineren traditionele technieken met digitale middelen.

 Welke vormen van digitale kunst ken je?

game

iets wat je kunt spelen

interactieve installatie

iets wat verandert door wat jij doet

projectie

iets wat op een ruimte of muur verschijnt met licht

videokunst

iets wat beweegt of reageert

computergegenereerde kunst

iets wat gemaakt is met computers of AI

...

Wat nog meer?

Welke vormen van digitale kunst ken je?

Digitale kunst is een verzamelnaam voor hedendaagse kunstvormen (sinds ca. 1970) waarbij digitale technologie en computers een cruciale rol spelen in het creatieproces. 

Het kan het volgende zijn:
- game
- projectie
- interactieve installatie
- computergegenereerde kunst
- videokunst

Wat nog meer?
- een animatie
- websites of online kunst
- AR of VR
- geluidskunst

- digitale fotografie
- enzovoort...

Aan welke woorden denk jij als het over 

hedendaagse technologie gaat?

Technologische ontwikkelingen hebben een grote invloed op de zichtbare wereld om ons heen en dus ook op kunst.

Aan welke woorden/begrippen denk jij als het over hedendaagse technologie gaat?

Op de volgende slides gaan we iets beter kijken naar de volgende begrippen:

digitaal / pixel / database / algoritme / AI

 digitaal

Wat betekent 'digitaal' volgens jou?

Schrijf op of vertel!

Uitleg

Digitaal betekent dat informatie wordt verwerkt, opgeslagen of verzonden in de vorm van cijfers (binaire code: 0 en 1), waardoor het leesbaar is voor elektronische apparaten zoals computers en smartphones.

Wat betekent 'digitaal' volgens jou? 
Schrijf op of vertel!

Uitleg:

Digitaal betekent dat informatie wordt verwerkt, opgeslagen of verzonden in de vorm van cijfers (binaire code: 0 en 1), waardoor het leesbaar is voor elektronische apparaten zoals computers en smartphones.

Wist je dat...

...de aan/uit-knop op apparaten voor de cijfers '0' (uit) en '1' (aan) staat?

Wist je dat...
...de aan/uit-knop op apparaten voor de cijfers '0' (uit) en '1' (aan) staat?

 pixel

Wat betekent 'pixel' volgens jou?

Schrijf op of vertel!

Uitleg

Een pixel (kort voor picture element) is de allerkleinste, afzonderlijke eenheid van een digitaal beeld of beeldscherm. 

Wat betekent 'pixel' volgens jou? Schrijf op of vertel.

Uitleg:
Een pixel (kort voor picture element) is de allerkleinste, afzonderlijke eenheid van een digitaal beeld of beeldscherm. Het is een gekleurd puntje dat, samen met duizenden of miljoenen andere pixels, de beelden op schermen (smartphones, TV) of in foto's vormt.

Optionele toevoeging:
De ontwikkeling van pixels en de bijbehorende 'bits' (kleurdiepte) heeft een enorme evolutie doorgemaakt, van de eerste digitale scans tot de miljarden kleuren die we vandaag de dag op schermen zien. In de jaren '80 waren de videogames nog erg 'pixelig', maar tegenwoordig speel je games in HD (High Definition).

 AI

Wat betekent AI?

Schrijf op of vertel!

Uitleg

AI staat voor Artificial Intelligence, de Engelse term voor kunstmatige intelligentie. Het is technologie waarmee computers taken kunnen uitvoeren die normaal menselijke intelligentie vereisen, zoals het herkennen of genereren van beelden. 

Wat betekent AI?
Schrijf op of vertel!

Uitleg:

AI staat voor Artificial Intelligence, de Engelse term voor kunstmatige intelligentie. Het is technologie waarmee computers taken kunnen uitvoeren die normaal menselijke intelligentie vereisen, zoals het herkennen of genereren van beelden. 

Toevoeging:
AI-systemen leren van grote hoeveelheden gegevens. Denk bijvoorbeeld aan ChatGPT. Sommige kunstenaars gebruiken AI om kunst te maken. 

Andere voorbeelden van AI:

- Google Translate: vertaalt talen automatisch

- Spotify: geeft muziekaanbevelingen op basis van wat je luistert

- TikTok: laat video’s zien die passen bij jouw interesses

- Siri: begrijpt gesproken opdrachten

- Zelfrijdende auto’s: gebruiken AI om verkeer en obstakels te herkennen

Het klinkt misschien gek, maar wist je dat...

...kunstenaar Alicia Framis (rechts) in 2024 in het Depot is getrouwd met een AI-hologram?!

Het klinkt misschien gek, maar wist je dat...?
...kunstenaar Alicia Framis (rechts) in 2024 in het Depot is getrouwd met een AI-hologram?!

Toevoeging:
Het AI-hologram Ailex is “gevoed” met informatie uit Alicia Framis’ eerdere relaties en vriendschappen. Zijn persoonlijkheid is opgebouwd uit eigenschappen, herinneringen en karaktertrekken van haar ex-partners. Ook kreeg hij de stem van een van haar ex-vrienden.

 database

Wat betekent 'database' volgens jou?

Schrijf op of vertel!

Uitleg

Een database is een georganiseerde digitale verzameling informatie of beelden die doorzocht en herschikt kan worden.

Wat betekent 'database' volgens jou? Schrijf op of vertel.

Uitleg:
Een database is een georganiseerde digitale verzameling informatie of beelden die doorzocht en herschikt kan worden.

Een voorbeeld:
Een voorbeeld van een kunstwerk waarbij een database gebruikt is is het werk 'Horizons' van Geert Mul dat jullie in het Depot in het echt gaan zien en ervaren. Het kunstwerk is een interactieve installatie waarbij door middel van software en bewegingssensoren delen van honderden foto's/plaatjes van landschapsschilderijen steeds opnieuw gecombineerd worden tot een veranderend digitaal landschap.

 algoritme

Wat betekent 'algoritme' volgens jou?

Schrijf op of vertel!

Uitleg

Een algoritme is een reeks instructies die een computer stap voor stap volgt om een resultaat te produceren. In de kunst kan het bijvoorbeeld bepalen hoe kleuren, vormen of patronen worden gecreëerd.

En jij...?

...heb jij een bepaald algoritme op social media of internet?

Wat betekent 'algoritme' volgens jou? Schrijf op of vertel.

Uitleg:
Een algoritme is een reeks instructies die een computer stap voor stap volgt om een resultaat te produceren. In de kunst kan het bijvoorbeeld bepalen hoe kleuren, vormen of patronen worden gecreëerd.

En jij...? 

Heb jij een bepaald algoritme op social media of internet? 

Welke filmpjes, foto’s of berichten krijg jij vaak te zien? En is dat toevallig?

Bedenk een voor- en nadeel van algoritmes.

Waar denk jij dat deze kunstwerken over gaan?

In het Depot ga je het ontdekken.

Waar denk jij dat deze kunstwerken over gaan?
In het Depot ga je het ontdekken.

Waar jullie naartoe gaan

Het Depot van Museum Boijmans Van Beuningen

Wat jullie gaan zien

digitale kunst

Belangrijke begrippen die hiermee te maken hebben

zoals database, kunstmatige intelligentie, pixel, etc.

Je weet nu:

Jullie weten nu:

- waar jullie naar toe gaan
Het Depot van Museum Boijmans Van Beuningen
- Wat jullie gaan zien
digitale kunst
- belangrijke begrippen die hiermee te maken hebben
Zoals kunstmatige intelligentie, algoritme, database, pixel

Depotontdekkingsreis

Tot gauw in het Depot!

Vertel hier eventueel nog specifieke informatie over bijvoorbeeld wanneer jullie gaan, hoe je de groepjes in wil delen en aanvullende regels zoals:
- blijf bij elkaar
- loop en praat rustig
- luister goed
- je mag de kunstwerken niet aanraken (behalve als dit duidelijk wordt aangegeven door de kunstdocent)

Vergeet niet bij aankomst de groepsingang te nemen. (zie video)