Vulkanen

Vulkanen
Vulkanen 
1 / 30
next
Slide 1: Slide
AardrijkskundeBasisschoolGroep 6-8

This lesson contains 30 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 30 min

Items in this lesson

Vulkanen
Vulkanen 

Slide 1 - Slide

Wat ga je leren?
  • Hoe kan een vulkaan ontstaan?
  • Wat hebben aardplaten en vulkanen met elkaar te maken?
  • Lava en magma, wat is het verschil?
  • Wat heeft IJsland met vulkanen te maken?
  • Bekende vulkanen



Slide 2 - Slide

Filmpje 'Wat is een vulkaan'
Klik hier (02:27)

Slide 3 - Slide

Filmpje over de Romeinse god Vulcanus, of de Griekse god Hephaistos. (Hep-fai-stos) In ieder geval, de god van vuur. Klik hier.
Vulkanen zien er vaak uit als flinke bergen
Het woord vulkaan komt van Vulcano, een eilandje boven Sicilië. 
1
De oude Romeinen geloofden dat de god Vulcanus daar leefde en wapens maakte voor de goden. De Grieken noemden Vulcanus anders, namelijk Hephaistos.

Zij dachten dat de vulkaanuitbarstingen vonken waren van het vuur waarin hij zijn wapens smeedde. 
2
Je ziet hier duidelijk een kuil in de berg. 
Dat noem je een krater. 
De top van de berg is weggeblazen en ge-explodeerd 
door een vulkaanuitbarsting. 
BOEM! Dan 'regent' het stenen, rotsblokken en as.

Slide 4 - Slide

Soms stroomt er lava uit een berg. Lava is vloeibare steen (vloeibaar gesteente). De steen is dus zo heet, dat deze smelt! 

Op de top van de berg is een gat, de krater, en daar komt lava uit bij een uitbarsting.
1
Bij de uitbarsting van een vulkaan komt lava naar buiten. De lava is eerst roodheet, en koelt daarna vrij snel af waarbij vulkanisch gesteente ontstaat.
2
Als lava nog in de berg zit noemen we het magma.
In de berg = magma
Uit de berg = lava
Afgekoelde lava = vulkanisch gesteente
3
Is lava koud en hard dan noem je het vulkanisch gesteente.
4
Hier zie je de lava afkoelen. 
Van roodheet naar grijze steen. 
5
Dit is zeer gevaarlijk! 
Lava/magma kan 
600 °C en 1250 °C heet zijn.

Slide 5 - Slide

Magma
Onder de grond heeft het vloeibare gesteente magma.
Lava
Is het magma boven de grond dan noem je het lava.
Vulkanisch gesteente
Als lava afgekoeld is, dan noem je het vulkanisch gesteente.

Slide 6 - Slide

Slide 7 - Slide

Een vulkaanuitbarsting
Een vulkaanuitbarsting is natuurlijk erg gevaarlijk voor plant, mens en dier.  Toch is een uitbarsting ook positief. 

Lava is namelijk erg vruchtbaar! 
Je kunt erg goed boer zijn rondom een vulkaan. 
Zou jij naast of op een vulkaan durven wonen? 

Slide 8 - Slide

Slide 9 - Slide

Waarom aardplaten bewegen
De binnenkant van de aarde is vloeibaar. 
Vol met gloeiend heet gesmolten gesteente.
De grond waarop jij en ik staan is eigenlijk een dunne schil aarde. 
Zo'n dunne schil aarde noemen we een aardplaat. 

Waarom aardplaten bewegen (2)
De aarde heeft meerdere aardplaten. 
Die dobberen op de magma. 
Soms botsen de aardplaten tegen elkaar aan. 
Dan is er een aardbeving. 

Of komt er een diepe scheur in de aardplaat zodat er magma naar buiten kan komen. Dat noem je een vulkaan. 
Vulkanen staan op plekken waar aardplaten botsen. 
Uitleg (pas na lezen van de tekst)

Slide 10 - Slide

Wat is een breuklijn?
Een breuklijn is de plaats waar 2 aardplaten botsen.
In de diepe oceaan is dat niet zo goed te zien, bovengronds wel.  
Breuklijn op IJsland. Een duidelijke scheur in de aarde. 
De aardplaten bewegen van elkaar vandaan. 
Breuklijn bij Los Angeles. 
Duidelijk botsende aardplaten.

Slide 11 - Slide

Vulkanen in Europa
Zowel IJsland als Italië hebben beide vulkanen. 
Op het kaartje zie je Nederland, en IJsland rechtsboven. 

Dunne bodem
Op IJsland heerst een poolklimaat, erg koud dus. 
De aardkorst is in IJsland erg dun. Er is dus weinig bescherming tegen de gloeiend hete magma onder de aardkorst. 

De grond kan er dus (gloeiend) warm zijn, maar het klimaat is berekoud. 
Warm en koud, dan kan niet goed gaan...

Slide 12 - Slide

Drie bekende vulkanen
Kijk goed naar de afbeelding. Pas op, de taal is Italiaans. 
Kan jij de volgende vulkanen vinden?
  • Vesuvius
  • Stromboli
  • Etna
Een eiland
Het eiland Vulcano is de reden dat we een vulkaan een vulkaan noemen. 
(Rode vulkanen op het plaatje zijn bovengronds, blauwe onder de zeespiegel)

Slide 13 - Slide

Reykjavik
De hoofdstad van IJsland.
Filmpje over IJsland. Klik hier  (01:27)

Slide 14 - Slide

Een geiser
Dit is een geiser op Ijsland. 
IJslanders noemen het 'Geysir' en dat is IJslands voor spuiten of spuwen. 
En moet je kijken! 
Deze waterbron spuit (heet) water en stoom de lucht in! 


Waarom, hoezo?
De bodem (aardkorst) in IJsland is dun. 
IJsland ligt op een breuklijn van twee aardplaten. 

De magma is dus dichtbij is magma is gloeiend heet. 
Het water in de bron borrelt daarom kokend omhoog, net als een waterkoker. En dat doet ijs smelten. 

Dat stroomt weer terug de grond in, gaat weer koken en zo opniwue en opnieuw...

Slide 15 - Slide

Voor...
Links zie je een foto van een vulkaan op IJsland. 
Niets aan de hand, gewoon een berg met eeuwige sneeuw. 
Maar onder de grond is er een spanning. 
De vulkaan kan zich niet meer inhouden...het moet eruit!
En na...
Rechts zie je de vulkaan die uitgebarsten is. Als je goed kijkt zie je wel drie kraters. Je ziet grote rookwolken en overal een dikke laag as. 
Zou je er rondlopen dan zou je maar moeilijk kunnen ademen! 

Slide 16 - Slide

Wist je dat?
IJsland ontdekt is door een Viking? Hij noemde het Snœland (Sneeuwland)
Wist je dat?
De IJslanders hebben geen achternamen. Als je voornaam Ólaf is, en je vader heet Karl, dan heet je Ólaf Karlsson; Olaf Karelszoon dus. Een meisje heet daar Ólafsdóttir; in het Nederlands dus Olafsdochter
Wist je dat?
IJsland is bekend om:
  • Gletsjers
  • Geisers
  • Vulkanen
  • Warmwaterbronnen
  • Prachtige natuur

Slide 17 - Slide

In Italië
In Italie hebben ze ook vulkanen. 
Je ziet hier de Vesuvius. De grote stad Napels is dichtbij.  
Wat zou er gebeuren als de vulkaan zou uitbarsten?

Slide 18 - Slide

Monte Somna
De Vesuvius is eigenlijk een veel grotere vulkaan geweest. Die noemde men de Monte Somna. Op het plaatje zie je hoe groot deze was. Waar is deze vulkaan gebleven, denk je?

Over een kind wat woont naast de Vesuvius...
Klik hier. (03:37)

Slide 19 - Slide

Etna
Een andere bekende Italiaanse vulkaan is de Etna. 
De Etna is een vulkaan in Sicilië, Italië. 
De Etna is 3.329 meter hoog en is de hoogste vulkaan van Italië. 
Zeg, zal ik je op de foto zetten? 
De vloer is lava...hahaha!
De Etna is een heel actieve vulkaan, één van de actiefste ter wereld. 
De laatste uitbarsting van de Etna vond plaats op 16 maart 2017. Bij de uitbarsting vielen minstens 10 gewonden. 

Slide 20 - Slide

Waar komt het woord vulkaan vandaan?
A
Het eiland Valcona in Ierland
B
Het eiland Valcuno in Nederland
C
Het eiland Vulcano in Italië (bij het eiland Sicilië)
D
Het eiland Vulcinu in Frankrijk

Slide 21 - Quiz

Sleep naar de juiste plek

Slide 22 - Drag question

FOUT
GOED

Slide 23 - Drag question

Sleep de woorden naar de juiste plaats in de tekst
Trage
Aardplaten
Vulkanen
Aardbevingen
Gebergten

Slide 24 - Drag question

3 bekende vulkanen
Op de kaart zie je drie bekende (Italiaanse) vulkanen:
  • Stromboli
  • Etna
  • Vesuvius

Slide 25 - Slide

Lees goed en sleep 
de symbolen 
naar de goede plek
Dit is een aswolk. Bij een uitbarsting kan een aswolk kilometers hoog zijn. 

Soms is het zelfs vanuit de ruimte te zien en kunnen vliegtuigen er niet doorheen vliegen omdat piloten dan niks zien. 

Ook kan de aswolk giftige gassen hebben. 
Dit is een aardplaat. De aarde is bedenkt met meerdere aardplaten. Ze drijven op de vloeibare kern van de aarde. Ze bewegen heel erg langzaam, maar een paar milimeter per jaar. Soms botsen en schuren ze tegen een andere plaat. Daar ontstaat een aardbeving of een vulkaan.
Hier zie je een lavastroom. 
Dit kan uit de krater stromen, of uit een zijtak. 
Het is gloeiend heet en koelt langzaam af. 
Niet op blote voeten lopen! 
Dit is de magmakamer. Door een spleet tussen de aardplaten perst zich magma omhoog. Het wil eruit! 

Als de magmakamer volgeperst is en erg geen magma bij kan, zoekt het een andere uitweg. Omhoog, naar buiten! 

Als de druk groot genoeg is, perst het zich via de kraterpijp omhoog.
BOEM! Eenmaal buiten de berg noemen we magma geen magma maar lava. 

Slide 26 - Drag question

Magma heet boven de grond lava (H1)
V
Lava heet onder de grond magma (A8)
N
Lava is erg vruchtbaar (E4)
K
De Romeinen dachten dat hun god Vulcanus onder de vulkaan leefde (C6)
N
Het woord vulkaan komt van Vulcano, een eilandje boven Sicilië. (F3)
L
Door het verschuiven van aardplaten ontstaat er een vulkaan. (G2)
U
Een krater is een gat in een berg. (B7)
E
Er bestaan ook vulkanen op de zeebodem (D5)
A
Een vulkaanuitbarsting is erg gevaarlijk (B4)
F
De plek waar alle lava uitkomt noem je kraterpijp (G7)
E
Een aardplaat beweegt maar een paar millimeter. (E7)
C
Bij een vulkaanuitbarsting komt lava, gas en veel as vrij.(A1)
G
Lava en magma is tussen de 600 en 1250 graden heet (E3)
I
Afgekoelde lava noem je vulkanisch gesteente.(E1)
G

Slide 27 - Drag question

FOUT
GOED

Slide 28 - Drag question

Je hebt in deze les geleerd:
  1. Het verschil tussen lava en magma
  2. Waarom aardplaten bewegen
  3. Waarom een vulkaan kan uitbarsten
  4. Dat een vulkaanuitbarsting ook goed kan zijn voor het land
  5. Je kent de begrippen: kraterpijp, lava, magma, krater, magmakamer, lavastroom, aswolk, aardplaat
  6. Je kan IJsland aanwijzen op de kaart en kunt er iets over vertellen

Slide 29 - Slide

Je hebt in deze lessen geleerd:
  1. Het verschil tussen lava en magma
  2. Waarom aardplaten bewegen
  3. Waarom een vulkaan kan uitbarsten
  4. Dat een vulkaanuitbarsting ook goed kan zijn voor het land
  5. Je kent de begrippen: kraterpijp, lava, magma, krater, magmakamer, lavastroom, aswolk, aardplaat, geiser

  6. Dat onze continenten op aardplaten vastzitten
  7. Je kunt IJsland aanwijzen op de kaart en kunt er iets over vertellen
  8. Je kent 2 (of meer) Italiaanse vulkanen: Etna, Vesuvius, Stromboli

Slide 30 - Slide