Les 8 §9 samengestelde zinnen + §11 zinsdeelzinnen

• New lesson editor
• Nederlands
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 2

Lesplanning

* stillezen in je leesboek

* terugblik vorige les (laptop)

* theorie §11 zinsdeelzinnen (vwo)

* zelfstandig oefenen

Lesdoel

Aan het eind van de 

les kan/weet ik:

* in een samengestelde zin de verschillende zinsdeelzinnen herkennen en benoemen.

Hoofdzin en bijzin

Hoofdzin:

• de pv staat vooraan in de zin of na het eerste zinsdeel.

• kan met een andere (hoofd)zin verbonden worden door de voegwoorden en, maar, want of of.

• 2 of meer hoofdzinnen -> nevenschikking

Bijzin:

• de pv staat (bijna) achteraan.

• begint bijna altijd met een voegwoord.

• maakt deel uit van de hoofdzin -> onderschikking

Noteer van de volgende zin de zinsstructuur. HZ = hoofdzin / BZ = bijzin Anne-Marie baalt ontzettend, want ze is haar jas kwijt.

A

HZ + HZ

B

HZ+BZ

C

BZ + HZ

D

BZ + BZ

Noteer van de volgende zin de zinsstructuur. HZ = hoofdzin / BZ = bijzin Je hoort een duidelijke fluittoon als de trein gaat vertrekken.

A

HZ + HZ

B

HZ+BZ

C

BZ + HZ

D

BZ + BZ

Noteer van de volgende zin de zinsstructuur. HZ = hoofdzin / BZ = bijzin Toen ik nog klein was, geloofde ik nog in Sinterklaas.

A

HZ + HZ

B

HZ+BZ

C

BZ + HZ

D

BZ + BZ

Is er in de volgende zin sprake van nevenschikking of van onderschikking? Toen in die winkel de uitverkoop begon, stormden de mensen naar binnen.

A

nevenschikking

B

onderschikking

Is er in de volgende zin sprake van nevenschikking of van onderschikking? Eva heeft geen zin in het saaie familiefeestje en wie geeft haar ongelijk?

A

nevenschikking

B

onderschikking

Maak zelf een zin met de volgende structuur:

HZ + HZ

2

minute

00

second

+30 s

Maak zelf een zin met de volgende structuur: HZ + BZ

1

minute

30

second

+30 s

§11 zinsdeelzinnen

Deze uitleg is alleen voor degenen die de vwo-so willen maken.

Wil je dat niet, dan maak je nu de oefentoets van §9 zinsdeelzinnen. Je werkt zelfstandig en in stilte tot de uitleg klaar is.

Zinsdeelzinnen

Zinsdeelzinnen zijn bijzinnen die een onderdeel zijn (ow, lv, mv, bwb) van de hoofdzin. 

Zo’n zinsdeel met een persoonsvorm erin heet een zinsdeelzin: onderwerpszin (ow-zin), lijdendvoorwerpszin (lv-zin), meewerkendvoorwerpszin (mv-zin), bijwoordelijkebepalingszin (bwb-zin), meestal bijwoordelijke bijzin genoemd. 

Zo vind je welk zinsdeel de bijzin is:

1. Bepaal wat de hoofdzin (hz) is door de zin vragend te maken: de hoofdzin komt dan vooraan te staan.

2. Geef de grenzen van de bijzin(nen) aan.

3. Vul in plaats van de bijzin(nen) een woord(groep) in.

4. Ontleed de hoofdzin en stel vast welk zinsdeel de ingevulde woordgroep is.

5. De bijzin (bz) is hetzelfde zinsdeel als de ingevulde woordgroep.

Voorbeeld:

Wie zich heeft aangemeld, wordt zaterdag verwacht.

Stap 1: Wordt (wie zich heeft aangemeld) zaterdag verwacht.

Stap 2: Bijzin is 'Wie zich heeft aangemeld'

Stap 3: Vervang de bijzin door een woord of woordgroep.

Peter wordt zaterdag verwacht.

Stap 4: Ontleed de zin. pv = wordt / ow = Peter / wg = wordt verwacht / lv = x / mv = x / bwb = zaterdag

Stap 5: De bijzin is onderwerpzin (ow-zin).

Even oefenen

• Wie meedoen met het voetbaltoernooi mogen eerder weg.

• Wat is de bijzin?

• Wie meedoen met het voetbaltoernooi mogen eerder weg.
  

• Door welk(e) woord(en) zou je de bijzin kunnen vervangen?

• Welke functie hebben deze woorden in de zin?
  ow-lv-mv-bwb

Een zinsdeel of een zinsdeelzin?

1. Dit artikel beschrijft de ontwikkeling van duurzame energievoorziening.

2. Dit artikel beschrijft hoe duurzame energievoorziening zich zal ontwikkelen.

Vraag

Ontleed de volgende zin in je schrift:

Omdat ze vanavond moet oppassen, heeft Emily vanmiddag haar toets geleerd.

2

minute

00

second

+30 s

ZELFSTANDIG WERKEN

Wat: C5 grammatica

§11 zinsdeelzinnen

• Maak de opdracht 1 t/m 3

Hoe: lesboek en schrift OF laptop

Eerste 10 minuten individueel in stilte, daarna mag je fluisterend overleggen of vragen stellen.

Hulp: theorie

Tijd: 10 minuten

Klaar: Maak oefentoetsen van de verschillende onderdelen.

10

minute

00

second

+30 s

Huiswerk

Di 3-2

SO grammatica zinsdelen (§1, 3, 5, 9 en 11, alleen vwo)