Globalisering
Roberto Alvarez
Globalisering
Roberto Alvarez
Even voorstellen...
Roberto Alvarez (35)
Doetinchem
Docent algemene economie, (vak)didactiek en gkb
Achtergrond: VO
Klascode: wgruh
Agenda
Hoe zit IEB in elkaar?
Pre-test + nabespreking
Verdieping
Casussen
Samenvatting les
Wat gaan we doen bij dit vak?
Multidisciplinaire behandeling van het globaliseringsvraagstuk
Internationale economische ontwikkelingen en bedrijfsomgeving
Elementaire deeltjes: Globalisering
Een wereld apart: ontwikkelingslanden van uitsluiting naar participatie
Toetsing IEB (globalisering + EU)
Kennistoets:
- Deel A (gesloten vragen (MC)) [onthouden, begrijpen en toepassen]
- Deel B (open vragen + casusvragen) [Analyseren en evalueren]
- Deel C (25% via transferopdracht) [Creëren]
Wat versta jij onder 'globalisering'?
Definities globalisering
"Proces waarbij de vervlechting tussen gebieden en samenlevingen op aarde toeneemt."
"Een voortdurend proces van wereldwijde economische, politieke en culturele integratie."
Kunnen wij samen tot een begrijpelijke definitie komen?
Waarom gaan we dit doen?
Onderdeel van CLK(ClusterLeerKracht), samen met IEB: Europese Integratie
Combinatie van geschiedenis, aardrijkskunde en economie
Transfer naar het werkveld → Constructive aligment (toetsing = colleges)
Lesdoelen
Hoe delen we arm en rijk in? (meerdere instrumenten: Wereldbank, VN, PPP, HDI)
Transfer naar het werkveld (M&M/economie)
Pre-test
7 vragen
In de laatste dertig jaar is het (absolute) aantal mensen in de wereld dat leeft in ‘extreme armoede’ (minder te besteden dan één dollar per dag):
gestegen
gelijk gebleven
gedaald
Hoeveel kinderen krijgt een vrouw gemiddeld in Bangladesh in 2023?
2,16
3,46
4,85
5,52
Welke van de drie lijnen na blauw denk je dat de wereldpopulatie zal volgen tot 2100 (gemiddelde voorspelling)?
Welke land heeft van deze twee de hoogste kindersterfte (land X heeft ruim drie keer zoveel kindersterfte als land Y (hoogste ter wereld 114/1000 kinderen van 0-5 jaar):
India
Somalië
Nabespreking pre-test
Welke dimensies kent globalisering?
Politiek
Geografisch
Geschiedkundig
Economisch
Arm en rijk;
Hoe maak je hierin een classificatie? (Wereldbank)(4.1)
'Echte' ontwikkelingslanden (engere zin)
Landen in LI zijn feitelijk 'ontwikkelingslanden'. Worden gekenmerkt door:
- Zwakke overheid
- Wetteloosheid
- Corrupt en ondemocratisch politiek stelsel
- Economische stagnatie
- Hoge buitenlandse schulden
- Etnische, religieuze of politieke spanningen en conflicten
Daarnaast:
- Afhankelijk ontwikkelingshulp
- Gebrekkige economische en sociale infrastructuur
Indeling volgens de VN
Behalve Wereldbank hebben de Verenigde Naties ook indeling gemaakt:
44 landen (december 24) → MOL (minst ontwikkelde landen) (klik)
Voldoen aan drie criteria:
1. Inkomen per hoofd dat lager is dan $ 1.088 (2024)
2. Een 'zwak menselijk potentieel' (percentage ondervoeding, ↑kindersterfte, ↓ deelname aan onderwijs, ↓alfabetiseringsgraad) (Human Assets Index < 60)
3. Grote economische kwetsbaarheid (afgelegen ligging, eenzijdige & sterk wisselende export, groot aandeel van landbouw in economie, sterk wisselende landbouwproductie, aantal ontheemden agv natuurrampen) (Economic and Environmental Vulnerability Index < 36)
Wanneer spreek je van armoede?
Relatieve → i.v.m. het algemene welvaartspeil
Absolute → structureel ernstig gebrek
Armoedeval (p. 106)
Samenvattend: maatstaven armoede
1. Wereldbank → 4 classificatie
2. VN → 3 criteria
Maar ook...
3. Purchasing Power Parity (koopkrachtspariteit) (p. 250-252)
4. HDI → drie hoofdvariabelen
Even laten bezinken......
Bezwaren tegen meten in $?
Reële koopkracht wordt onderschat
→ kosten levensonderhoud zijn namelijk aanzienlijk lager
Purchasing Power Parity
Daarom tweede maatstaf om armoede te meten:
PPP => Purchasing Power Parity (koopkrachtpariteit).
Waarom nodig? Verhoudingingen realistischer te maken*
Schaduweconomie: Europa
Nog een bron van onderschatting
Schaduweconomie: Wereld
In ontwikkelingslanden:
Schaduweconomie: praktijk
Als je de infographic bekijkt, welke economische activiteiten worden er dan allemaal bedoeld met de ‘schaduweconomie’?
Wordt er bij jouw thuis ook wel eens gebruik gemaakt van de schaduweconomie? Kun je voorbeelden noemen?
Wat vind jij van deze schaduweconomie? Moet dit kunnen, of moet de overheid beter controleren? Waar ligt de grens van wat wel mag en wat niet?
Wat zijn de gevolgen van een grote schaduweconomie in een land?
Nicaragua (2007)
Nicaragua (2007)
Nicaragua (2007)
Nicaragua (2007)
Mexico (2014)
Mexico (2014)
Mexico (2014)
Mexico (2014)
HDI (welvaart én welzijn)
Dan is er nog een derde maatstaf; HDI (ook wel 'a measure of socio-economic progress'), gebaseerd op drie hoofdvariabelen:
1. Volksgezondheid
2. Kennis
3. Levensstandaard
HDI (2)
HDI (3)
Samenvatting HC 1
SDG: niveaus
Klimaat (6, 13, 14, 15)
Maatschappij (1, 2, 3, 4, 5, 7, 11, 16)
Economie (8, 9, 10, 12)
Wereldwijd partnerschap (17)
Transfer naar het werkveld
We gaan nu werken aan transfer (formatief):
Maak groepen van 2/3 (niet groter)
We bekijken een video (6 min) over Dollar Street
Ontwerp een kort activerend lesdeel a.d.h.v. Dollar Street
Koppel aan minimaal 1 SDG
Interessante pagina (Resources)
Aanrader! Download Gapminder offline
Transfer materialen VT
Zie materialen week 1
Uitleg Dollar Street
Ontwerp een korte activerende lesdeel a.d.h.v. Dollar Street
Kies 4 landen via Gapminder.org, elk land uit een inkomensgroep (klik) (laag, middelaag, middelhoog, hoog) (Let op: land moet ook in Dollar Street staan)
Bekijk eens hoe deze mensen leven, hoe ze hun geld verdienen. Beschrijf en vergelijk het leven van deze mensen zoals Anna Rosling Rönnlund.
Bedenk een manier hoe jullie dit, samen met de kennis uit het college, aan leerlingen op een middelbare school (M&M) / mbo (burgerschap) zouden uitleggen.
minute
second
Huiswerk
Transferopdracht inleveren via de mail in WORD
(1 per groep: groepsleden noemen)
Lezen: zie planner
Didactische voorbeelden
Arm & Rijk
200 jaar ontwikkeling
Extra uitleg
Daarnaast meten van kwaliteit van bestaan o.b.v.:
1. Onderwijs
2. Gezondheid, hygiëne en ziekte
3. Bevolkingsgroei en gevolgen
4. Ondervoeding en honger
5. Politiek en kwaliteit van bestuur
6. Onderdrukking en schenden mensenrechten
7. Spanningen en gewelddadige conflicten
1. Onderwijs (Nicaragua 2007)
1. Onderwijs (Nicaragua 2007)
1. Onderwijs (Zuid-Afrika 2019)
1. Onderwijs
19:30 - 29:00
Videovraag:
Hoe zie jij de ontwikkelingen in Myanmar t.a.v. het onderwijs?
Wat valt je op?
2. Gezondheid, hygiëne en ziekte (Zuid Afrika)
2. Gezondheid, hygiëne en ziekte (Nicaragua)
Levensverwachting Nicaragua
Wat valt je op?
2. Gezondheid, hygiëne en ziekte (2)
WHO heeft drie oplossingen:
Collectieve fondsen → risico's spreiden
Kwaliteitscontrole + verbeterde doelmatigheid ziekenhuizen
Meer financiële middelen uit overheidsbudget
Vruchtbaarheidscijfer (2,1 = op LT '0'): Niger 7,29
Oorzaken:
Moderne gezondheidszorg (kindersterfte)
Sociale status (veel kinderen = verzorging op 'oude dag')
Traditie & religie
Gevolgen: overbevolking, lage eco groei, toename behoefte grondstoffen, etc.
Wat valt je op?
5.Politiek en kwaliteit van het bestuur
Slecht bestuur, machtsmisbruik en corruptie:
- nepotisme / favoritisme
- corruptie
Hoe aanpakken?
Eisen aan landsbestuur van EU, Wereldbank en Afrikaanse Unie tav good governance (goed bestuur) en maatschappij-opbouw door;
Democratisering
Bevordering rechtsstaat
Bestrijding corruptie
6. Onderdrukking en schenden mensenrechten
Politiek:
Ontbreken van Trias Politicas:
Rechterlijke macht
Uitvoerende macht (= machthebbers)
Wetgevende macht (= volksvertegenwoordiging) Dit zorgt voor onjuiste machtsverdeling
6. Onderdrukking en schenden mensenrechten (2)
Daarnaast: Universele verklaring van de rechten van de mens (Algemene Vergadering van VN, 1948). Drie categorieën:
Individuele rechten (vrijwaring van discriminatie o.b.v. ras, geslacht of overtuiging)
Politieke rechten (Vrijwaring van willekeurige arrestatie of inmenging in persoonlijke aangelegenheden)
Sociale en culturele rechten (recht op maatschappelijke zekerheid, huwen, stichten van gezin, eigendom, arbeid, vrije keuze van beroep)
Van de 200 aangesloten landen bij VN, schenden jaarlijks 150 van deze landen deze mensenrechten (!)
7. Spanningen en gewelddadige conflicten
Slecht bestuur, rechteloosheid en onderdrukking leidt vaak tot gewapende conflicten → grote volksverplaatsingen van mensen die het geweld proberen te ontvluchten. Dit alles komt ontwikkeling ook niet ten goede.
(kwaliteit van het bestaan)
In Jemen woedt sinds 2015 een burgeroorlog. De overheid, gesteund door een door Saudi-Arabië geleide coalitie, strijdt tegen sjiitische Houthi-rebellen en diverse extremistische partijen. De Houthi’s zijn bondgenoten van de sjiitische beweging Hezbollah en Iran en streven naar meer autonomie in het noorden van Jemen waar ze lang de macht hadden.
Lees het artikel en noteer welke kenmerken je herkend.
Vragen casus 1
De titel kopt "Gigantische ongelijkheid tussen rijk en arm". Welk argument kun je uit het artikel halen, die dit nuanceert?
Waarom leeft de armste helft van de wereldbevolking vooral in Sub-Sahara-Afrika en in Azië, met name in India?
Oxfam Novib stelt dat getalenteerde kinderen niet tot bloei komen. Welke reden wordt er in het artikel genoemd?
Oxfam Novib zegt "overheden moeten meer belasting heffen op vermogens, hoge inkomens en bedrijfswinsten.". Welke risico's kleven hier aan?
Noem zelf een maatregel waarmee de ongelijkheid aangepakt zou kunnen worden.