HC 1: Arm en Rijk (intro vak)

Globalisering





Roberto Alvarez

1 / 85
next
Slide 1: Slide
New lesson editorGlobaliseringHBOStudiejaar 1

This lesson contains 85 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 180 min
Report this lesson

Items in this lesson

Globalisering





Roberto Alvarez

Even voorstellen...

Roberto Alvarez (35)


Doetinchem


Docent algemene economie, (vak)didactiek en gkb


Achtergrond: VO


Klascode: wgruh


Agenda

  1. Hoe zit IEB in elkaar?

  2. Pre-test + nabespreking

  3. Verdieping 

  4. Casussen

  5. Samenvatting les

Wat gaan we doen bij dit vak? 


Multidisciplinaire behandeling van het globaliseringsvraagstuk

  • Internationale economische ontwikkelingen en bedrijfsomgeving

  • Elementaire deeltjes: Globalisering

  • Een wereld apart: ontwikkelingslanden van uitsluiting naar participatie



Toetsing IEB (globalisering + EU)

Kennistoets:

- Deel A (gesloten vragen (MC)) [onthouden, begrijpen en toepassen]

- Deel B (open vragen + casusvragen) [Analyseren en evalueren]

- Deel C (25% via transferopdracht) [Creëren]

Wat versta jij onder 'globalisering'?

Definities globalisering

"Proces waarbij de vervlechting tussen gebieden en samenlevingen op aarde toeneemt."


"Een voortdurend proces van wereldwijde economische, politieke en culturele integratie."


Kunnen wij samen tot een begrijpelijke definitie komen? 

Waarom gaan we dit doen?






Lesdoelen

  • Hoe delen we arm en rijk in?                                                (meerdere instrumenten: Wereldbank, VN, PPP, HDI)


  • Transfer naar het werkveld (M&M/economie)

Pre-test

7 vragen

In de laatste dertig jaar is het (absolute) aantal mensen in de wereld dat leeft in ‘extreme armoede’ (minder te besteden dan één dollar per dag):

A

gestegen

B

gelijk gebleven

C

gedaald

D


Hoeveel kinderen krijgt een vrouw gemiddeld in Bangladesh in 2023?

A

2,16

B

3,46

C

4,85

D

5,52

Welke van de drie lijnen na blauw denk je dat de wereldpopulatie zal volgen tot 2100 (gemiddelde voorspelling)?

Welke land heeft van deze twee de hoogste kindersterfte (land X heeft ruim drie keer zoveel kindersterfte als land Y (hoogste ter wereld 114/1000 kinderen van 0-5 jaar):

A

India

B

Somalië

C


D


Nabespreking pre-test


Gapminder: vraag 2



Wat valt je op?

Gapminder: vraag 4


Wat valt je op?


Wat valt je op aan de inkomensverdeling per regio?

Welke dimensies kent globalisering?

  • Politiek

  • Geografisch

  • Geschiedkundig

  • Economisch



Arm en rijk;

Hoe maak je hierin een classificatie? (Wereldbank)(4.1)


'Echte' ontwikkelingslanden (engere zin)

Landen in LI zijn feitelijk 'ontwikkelingslanden'. Worden gekenmerkt door:
- Zwakke overheid
- Wetteloosheid
- Corrupt en ondemocratisch politiek stelsel
- Economische stagnatie
- Hoge buitenlandse schulden
- Etnische, religieuze of politieke spanningen en conflicten



Daarnaast:
- Afhankelijk ontwikkelingshulp
- Gebrekkige economische en sociale infrastructuur

Indeling volgens de VN 

Behalve Wereldbank hebben de Verenigde Naties ook indeling gemaakt:
44 landen (december 24) → MOL (minst ontwikkelde landen) (klik)

Voldoen aan drie criteria:
1. Inkomen per hoofd dat lager is dan $ 1.088 (2024)


2. Een 'zwak menselijk potentieel' (percentage ondervoeding, ↑kindersterfte, ↓ deelname aan onderwijs, ↓alfabetiseringsgraad) (Human Assets Index < 60)


3. Grote economische kwetsbaarheid (afgelegen ligging, eenzijdige & sterk wisselende export, groot aandeel van landbouw in economie, sterk wisselende landbouwproductie, aantal ontheemden agv natuurrampen) (Economic and Environmental Vulnerability Index < 36)

 

Wanneer spreek je van armoede?

  • Relatieve → i.v.m. het algemene welvaartspeil



  • Absolute → structureel ernstig gebrek

Armoedeval (p. 106)


Samenvattend: maatstaven armoede

1. Wereldbank → 4 classificatie
2. VN → 3 criteria


Maar ook...

3. Purchasing Power Parity (koopkrachtspariteit) (p. 250-252)

4. HDI → drie hoofdvariabelen

Even laten bezinken......


Bezwaren tegen meten in $?

Reële koopkracht wordt onderschat

→ kosten levensonderhoud zijn namelijk aanzienlijk lager

Purchasing Power Parity

Daarom tweede maatstaf om armoede te meten:
PPP => Purchasing Power Parity (koopkrachtpariteit).

Waarom nodig? Verhoudingingen realistischer te maken*









Schaduweconomie: Europa

Nog een bron van onderschatting

Schaduweconomie: Wereld

In ontwikkelingslanden:











Schaduweconomie: praktijk

  1. Als je de infographic bekijkt, welke economische activiteiten worden er dan allemaal bedoeld met de ‘schaduweconomie’?

  2. Wordt er bij jouw thuis ook wel eens gebruik gemaakt van de schaduweconomie? Kun je voorbeelden noemen?

  3. Wat vind jij van deze schaduweconomie? Moet dit kunnen, of moet de overheid beter controleren? Waar ligt de grens van wat wel mag en wat niet?

  4. Wat zijn de gevolgen van een grote schaduweconomie in een land?

Nicaragua (2007)

Nicaragua (2007)

Nicaragua (2007)

Nicaragua (2007)

Mexico (2014)

Mexico (2014)

Mexico (2014)

Mexico (2014)

HDI (welvaart én welzijn)

Dan is er nog een derde maatstaf; HDI (ook wel 'a measure of socio-economic progress'), gebaseerd op drie hoofdvariabelen:
1. Volksgezondheid  

2. Kennis 

3. Levensstandaard  



Compleet rapport 2024

HDI (2)


HDI (3)


Samenvatting HC 1


Sustainable Development Goals

SDG: niveaus

  • Klimaat (6, 13, 14, 15)


  • Maatschappij (1, 2, 3, 4, 5, 7, 11, 16)


  • Economie (8, 9, 10, 12)


  • Wereldwijd partnerschap (17)



 

Transfer naar het werkveld

We gaan nu werken aan transfer (formatief):

Transfer materialen VT

Zie materialen week 1

Uitleg Dollar Street

Ontwerp een korte activerende lesdeel a.d.h.v. Dollar Street

  • Kies 4 landen via Gapminder.org, elk land uit een inkomensgroep (klik) (laag, middelaag, middelhoog, hoog) (Let op: land moet ook in Dollar Street staan)


  • Bekijk eens hoe deze mensen leven, hoe ze hun geld verdienen. Beschrijf en vergelijk het leven van deze mensen zoals Anna Rosling Rönnlund.


  • Bedenk een manier hoe jullie dit, samen met de kennis uit het college, aan leerlingen op een middelbare school (M&M) / mbo (burgerschap) zouden uitleggen.

15

minute

00

second

Huiswerk

  • Transferopdracht inleveren via de mail in WORD

       (1 per groep: groepsleden noemen)


  • Lezen: zie planner

Didactische voorbeelden


Arm & Rijk

200 jaar ontwikkeling

Extra uitleg


Daarnaast meten van kwaliteit van bestaan o.b.v.:  

 1. Onderwijs  

2. Gezondheid, hygiëne en ziekte  

3. Bevolkingsgroei en gevolgen  

4. Ondervoeding en honger  

5. Politiek en kwaliteit van bestuur  

6. Onderdrukking en schenden mensenrechten  

7. Spanningen en gewelddadige conflicten

1. Onderwijs (Nicaragua 2007)


1. Onderwijs (Nicaragua 2007)


1. Onderwijs (Zuid-Afrika 2019)


1. Onderwijs





19:30 - 29:00



Videovraag:

Hoe zie jij de ontwikkelingen in Myanmar t.a.v. het onderwijs?









Wat valt je op?

2. Gezondheid, hygiëne en ziekte (Zuid Afrika)


2. Gezondheid, hygiëne en ziekte (Nicaragua)


Levensverwachting Nicaragua


Wat valt je op?

2. Gezondheid, hygiëne en ziekte (2)

WHO heeft drie oplossingen:


  1. Collectieve fondsen → risico's spreiden

  2. Kwaliteitscontrole + verbeterde doelmatigheid ziekenhuizen

  3. Meer financiële middelen uit overheidsbudget

  • Vruchtbaarheidscijfer (2,1 = op LT '0'): Niger 7,29

  • Oorzaken:

  • Moderne gezondheidszorg (kindersterfte)

  • Sociale status (veel kinderen = verzorging op 'oude dag')

  • Traditie & religie


Gevolgen: overbevolking, lage eco groei, toename behoefte grondstoffen, etc.

Wat valt je op?

5.Politiek en kwaliteit van het bestuur

Slecht bestuur, machtsmisbruik en corruptie: 

- nepotisme / favoritisme 

- corruptie 


Hoe aanpakken?

Eisen aan landsbestuur van EU, Wereldbank en Afrikaanse Unie tav good governance (goed bestuur) en maatschappij-opbouw door; 

  1. Democratisering 

  2. Bevordering rechtsstaat 

  3. Bestrijding corruptie 

6. Onderdrukking en schenden mensenrechten 

Politiek: 

Ontbreken van Trias Politicas:

  1. Rechterlijke macht

  2. Uitvoerende macht (= machthebbers)

  3. Wetgevende macht (= volksvertegenwoordiging)                    Dit zorgt voor onjuiste machtsverdeling

6. Onderdrukking en schenden mensenrechten (2)

Daarnaast: Universele verklaring van de rechten van de mens (Algemene Vergadering van VN, 1948). Drie categorieën:

  1.  Individuele rechten (vrijwaring van discriminatie o.b.v. ras, geslacht of overtuiging)

  2.  Politieke rechten (Vrijwaring van willekeurige arrestatie of inmenging in persoonlijke aangelegenheden) 

  3. Sociale en culturele rechten (recht op maatschappelijke zekerheid, huwen, stichten van gezin, eigendom, arbeid, vrije keuze van beroep)


Van de 200 aangesloten landen bij VN, schenden jaarlijks 150 van deze landen deze mensenrechten (!)

7. Spanningen en gewelddadige conflicten

Slecht bestuur, rechteloosheid en onderdrukking leidt vaak tot gewapende conflicten →  grote volksverplaatsingen van mensen die het geweld proberen te ontvluchten. Dit alles komt ontwikkeling ook niet ten goede.

Conflicten: praktijk

(kwaliteit van het bestaan)

In Jemen woedt sinds 2015 een burgeroorlog. De overheid, gesteund door een door Saudi-Arabië geleide coalitie, strijdt tegen sjiitische Houthi-rebellen en diverse extremistische partijen. De Houthi’s zijn bondgenoten van de sjiitische beweging Hezbollah en Iran en streven naar meer autonomie in het noorden van Jemen waar ze lang de macht hadden.



Lees het artikel en noteer welke kenmerken je herkend.

Vragen casus 1

  1. De titel kopt "Gigantische ongelijkheid tussen rijk en arm". Welk argument kun je uit het artikel halen, die dit nuanceert?

  2. Waarom leeft de armste helft van de wereldbevolking vooral in Sub-Sahara-Afrika en in Azië, met name in India?

  3. Oxfam Novib stelt dat getalenteerde kinderen niet tot bloei komen. Welke reden wordt er in het artikel genoemd?

  4. Oxfam Novib zegt "overheden moeten meer belasting heffen op vermogens, hoge inkomens en bedrijfswinsten.". Welke risico's kleven hier aan?

  5. Noem zelf een maatregel waarmee de ongelijkheid aangepakt zou kunnen worden.